Sức khỏe của trẻ em là mối quan tâm sâu sắc của mỗi gia đình, tình trạng dinh dưỡng trong những năm đầu cũng là nền tảng quan trọng của sức khỏe trong cả cuộc đời. Xin giới thiệu bài viết của PGS.TS Trần Chí Liêm - thứ trưởng Bộ Y tế, cho Tuổi Trẻ Online.
Ở Việt Nam, năm 1985 cứ 2 trẻ em thì có 1 trẻ bị suy dinh dưỡng, điều này ảnh hưởng rất lớn đến sức khỏe, tăng tỉ lệ mắc bệnh và tăng nguy cơ tử vong.
| Dinh dưỡng hợp lý giúp trẻ phát triển khỏe mạnh - Ảnh: Gia Tiến |
Giảm nhẹ cân, tăng béo phì
| Với nhiều nỗ lực và cố gắng trong 10 năm qua, Việt Nam đã đạt được những thành tích quan trọng trong giảm suy dinh dưỡng trẻ em, tỉ lệ suy dinh dưỡng thể nhẹ cân của trẻ em dưới 5 tuổi từ 38,7% (năm 1998) xuống còn 18,9% (năm 2009). Trên 1,5 triệu trẻ em thoát khỏi tình trạng suy dinh dưỡng. Kết quả này vượt mức kế hoạch đề ra trong nghị quyết của Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ 10 (giảm xuống dưới 20% vào năm 2010). |
So với các nước khác trong khu vực, chúng ta mới tập trung giảm suy dinh dưỡng về cân nặng, chưa có đủ điều kiện về nguồn lực để triển khai các can thiệp giảm suy dinh dưỡng thấp còi.
Bên cạnh đó, các can thiệp phục hồi dinh dưỡng cho trẻ suy dinh dưỡng nặng, phòng chống thừa cân béo phì và dinh dưỡng trong hệ thống trường học cũng chưa có điều kiện triển khai đầy đủ. Nếu nhìn vào các vấn đề dinh dưỡng ở trẻ em, chúng ta có thể thấy các vấn đề là nghiêm trọng, đa dạng và dàn trải ở tất cả các địa phương trên cả nước.
Hiện tại tỉ lệ suy dinh dưỡng về chiều cao của trẻ em cũng hết sức nghiêm trọng với 31,9% trẻ em bị suy dinh dưỡng về chiều cao (năm 2009). Suy dinh dưỡng thấp còi là một dạng suy dinh dưỡng mãn tính, để lại hậu quả lâu dài về thể chất khi trưởng thành, dễ mắc phải các bệnh khi trưởng thành như: thừa cân béo phì, đái tháo đường....
Tổ chức Y tế thế giới đã khuyến nghị 2 nhóm đối tượng quan trọng cần được tăng cường dinh dưỡng để giảm suy dinh dưỡng thấp còi là phụ nữ mang thai và trẻ em dưới 2 tuổi. Giảm suy dinh dưỡng thấp còi sẽ trực tiếp cải thiện tầm vóc, thể lực, cải thiện giống nòi người Việt Nam.
Tình trạng suy dinh dưỡng nặng vẫn còn khá phổ biến trong các cơ sở khám điều trị, những can thiệp phục hồi dinh dưỡng cho trẻ em bị suy dinh dưỡng nặng là rất cần thiết để đảm bảo sự sống, giảm tỉ lệ tử vong ở trẻ em. Việc chăm lo dinh dưỡng cho trẻ em ở các vùng thiên tai bão lũ cũng cần có những chiến lược và can thiệp đặc hiệu, các sản phẩm đầy đủ chất dinh dưỡng phải được coi là ưu tiên hàng đầu trong cứu trợ cho người dân, đặc biệt là cho trẻ em, đối tượng đang trong giai đoạn phát triển và cần được quan tâm nhất.
Vấn đề thừa cân béo phì ở trẻ em đang tăng nhanh, tỉ lệ này chung trên cả nước ở trẻ em 0 - 5 tuổi đã ở mức 5%. Ở các thành phố lớn như Hà Nội, TP.HCM tỉ lệ này đã ở mức 9-12%. Đây là vấn đề các nước phát triển trên thế giới đang phải đối mặt và nếu không sớm khởi động các giải pháp và can thiệp thì việc tăng số lượng các bệnh mãn tính không lây ở người trưởng thành liên quan đến dinh dưỡng như cao huyết áp, đái tháo đường, ung thư… sẽ đến trong một tương lai không xa.
Muốn cải thiện tầm vóc phải bền bỉ
Dinh dưỡng học đường cho đến nay chưa được triển khai đầy đủ và có chất lượng trên diện rộng, đây là một can thiệp quan trọng vào giai đoạn tăng trưởng nhanh, đóng góp quan trọng vào sự phát triển thể lực của trẻ em.
Vì một đất nước với những công dân khỏe mạnh, cần thiết phải có những chiến lược và giải pháp tổng thể về dinh dưỡng trong giai đoạn tới, trong đó các vấn đề về tình trạng dinh dưỡng trẻ em cần quan tâm và xử lý kịp thời.
Các can thiệp cải thiện tình trạng dinh dưỡng trẻ em cần tiến hành liên tục, bền bỉ trong nhiều năm vì mục tiêu phát triển lâu dài. Cần thiết phải đẩy mạnh các hoạt động dinh dưỡng trên toàn quốc, đồng thời có những giải pháp đặc thù cho từng vùng, đặc biệt ở vùng khó khăn.
PGS.TS TRẦN CHÍ LIÊM (thứ trưởng Bộ Y tế)Tuổi trẻ