Dài cổ... chờ bán lúa

Thực trạng đáng buồn này đang diễn ra khắp các tỉnh ở ĐBSCL - vựa lúa lớn nhất cả nước. Giá lúa trên đà tụt dốc không phanh, nông dân bị thiệt hại nặng nề vậy mà muốn bán lúa để trả nợ cũng không được. Trong khi đó, nhiều công ty thu mua lại đóng cửa im ỉm để chờ... mua lúa giá rẻ.

 

Nông dân Bạc Liêu đang neo ghe lúa để chờ thương lái. Ảnh: K.CHÂU

 

Ép giá

Theo Viện Lúa ĐBSCL, hiện đã có hơn 200.000 ha lúa đông xuân  được thu hoạch và khoảng nửa tháng tới sẽ thu hoạch dứt điểm 1,6 triệu ha của toàn vùng. Thế nhưng, hầu hết lúa vừa thu hoạch vẫn chưa bán được khiến hàng ngàn nông dân điêu đứng. Tại xã Tân Phước, Tân Hộ Cơ... huyện Tân Hồng, tỉnh Đồng Tháp, lúa vô bao chất đầy hai bên kênh xáng chờ thương lái đến mua. Từ sáng đến chiều, chỉ lác đác vài chiếc ghe thu mua lúa chạy ngang. Nông dân gọi khản cả cổ nhưng họ chẳng buồn ghé lại.

Mua 50.000 tấn gạo dự trữ Thủ tướng Chính phủ vừa ký Quyết định số 297/QĐ-TTg, chỉ đạo Bộ Tài chính mua 50.000 tấn gạo để bổ sung lương thực dự trữ quốc gia năm 2010. Kinh phí mua gạo dự trữ được trích từ nguồn dự phòng ngân sách Trung ương năm 2009 là 30 tỉ đồng và 420 tỉ đồng chưa sử dụng trong tổng số vốn 1.300 tỉ đồng từ nguồn dư dự toán và tăng thu ngân sách Trung ương năm 2008 theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ. Ngoài ra, Thủ tướng cũng chỉ đạo bổ sung 35,2 tỉ đồng từ dự toán chi sự nghiệp kinh tế thuộc ngân sách Trung ương năm 2009 đã được Quốc hội phê duyệt để chi phí cho việc nhập, bảo quản gạo và sửa chữa kho (bao gồm cả thanh toán nợ khối lượng năm 2009).

Bà Lê Thị Dung ở xã Tân Phước cho hay lúa IR50404 bán tại ruộng (lúa tươi) chỉ có giá 3.400 đồng/kg,lúa khô khoảng 4.000 đồng/kg; các loại lúa hạt dài giá cao hơn 200 – 300 đồng/kg nhưng rất khó bán. “Ngặt nỗi, đa phần thương lái đều muốn mua lúa tươi vì giá rẻ, về sấy khô hao hụt ít, tính ra giá vẫn thấp hơn lúa khô. Còn nông dân bán lúa khô thì bị chê lên chê xuống, bắt phải phơi đi phơi lại, không thì giảm giá mới chịu mua” - bà Dung bức xúc.

Tương tự, tại huyện Thanh Bình, tỉnh Đồng Tháp, nhiều nông dân cũng đỏ mắt tìm thương lái để bán lúa nhưng đều vô vọng. Bà Huỳnh Thị Trúng, xã Tân Phú, huyện Thanh Bình, cho biết: Hồi mới xuống giống thì giá phân bón, thuốc, vật tư nông nghiệp tăng chóng mặt, không có tiền đành mua thiếu đến khi thu hoạch sẽ trả. Nay giá lúa rớt thảm hại, nợ nần tứ phía.

Theo ông Trần Văn Thắng, Phó Chủ tịch UBND huyện Phụng Hiệp, tỉnh Hậu Giang, trên địa bàn huyện đã thu hoạch được 1/4 diện tích (19.000 ha) nhưng số nông dân bán được lúa rất ít với giá chỉ 3.500 đến 3.700 đồng/kg lúa tươi.

Doanh nghiệp “án binh bất động”

Sở NN-PTNT tỉnh An Giang cho biết hiện toàn tỉnh đã thu hoạch được hơn 5.000 ha lúa đông xuân và hơn 200.000 ha sẽ thu hoạch rộ trong nay mai. Trước tình trạng giá lúa đang trên đà giảm, hàng trăm ngàn tấn lúa của nông dân sau thu hoạch không thể bán và chuyện kiếm lãi của nông dân trồng lúa lại một lần nữa chỉ là... mơ ước.

Trước Tết, bà T. T. Trang, ở phường Mỹ Thạnh, TP Long Xuyên, tỉnh An Giang, thu hoạch hơn 20 tấn lúa, dự định để sau Tết sẽ bán. Nào ngờ, giá lúa đã giảm hơn 1.000 đồng/kg khiến bà mất 20 triệu đồng. Theo bà Lê Thị Kiều Oanh, thương lái ở thị xã Châu Đốc, tỉnh An Giang, sau Tết, một số công ty xuất khẩu gạo ở An Giang, Cần Thơ đã khai trương nhưng chỉ hoạt động cầm chừng. Có doanh nghiệp (DN) ăn Tết dài đến nay vẫn chưa mở cửa.  Hiện nay, 2 ghe thu mua lúa của bà Oanh đang “neo” trên vùng kênh T5, tận Tri Tôn vì công ty đột ngột ngưng không mua gạo nữa.

Rảo quanh một số địa bàn có nhiều công ty xuất khẩu gạo, chúng tôi nhận thấy nhiều nơi vẫn chưa mở cửa hoạt động. Điển hình như DNTN Vĩnh Phát ở quận Thốt Nốt và Chi nhánh Công ty Cổ phần Vinafood 1 Sơn La tại Cần Thơ, thuộc Tổng Công ty Lương thực miền Bắc đến giờ vẫn chưa hoạt động. Dọc tuyến Quốc lộ 80 từ huyện Lấp Vò đến thị xã Sa Đéc, tỉnh Đồng Tháp có vô số DN xuất khẩu với san sát những dãy nhà kho nhưng đến thời điểm này, chỉ lác đác một vài nơi buôn bán cầm chừng. Lý giải điều này, nhiều DN cho rằng đến thời điểm này họ vẫn chưa được phân bổ chỉ tiêu xuất khẩu nên vẫn “án binh bất động”.