"Nếu có tâm và tầm nhìn sẽ không bao giờ hành động một cách mạo hiểm" - Ông Nghiêm Vũ Khải, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học Công nghệ và Môi trường của Quốc hội đã trao đổi với PV Bee về thông tin rằng một số địa phương đồng ý để nhà đầu tư nước ngoài thuê đất rừng phòng hộ.
Quan tâm nhưng...
Gần đây, một số phương tiện thông tin đại chúng đăng tải về việc các địa phương cho nước ngoài thuê rừng phòng hộ. Là một Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học Công nghệ và Môi trường của Quốc hội, ông có quan tâm tới thông tin này không?
Tôi có đọc một số bài báo về việc này. Vấn đề cử tri, dư luận quan tâm, là ĐBQH thì không thể không quan tâm được.
Trong năm nay, Ủy ban KHCN&MT sẽ tiến hành một loạt hoạt động nhằm đánh giá việc thực hiện Dự án trồng mới 5 triệu ha rừng, sẽ có nhiều cuộc khảo sát tại các địa phương để nhìn nhận thực trạng rừng, trong đó có vấn đề xâm phạm rừng phòng hộ....
 |
| "Vấn đề cử tri, dư luận quan tâm, là ĐBQH thì không thể không quan tâm được" - Ông Nghiêm Vũ Khải. Ảnh TQ |
Nếu có tâm và tầm nhìn sẽ không có chuyện mất rừng?
Theo luật, Ủy ban có được quyền đi giám sát bất thường không? Khi lên tiếng về việc các nhà đầu tư nước ngoài thuê rừng phòng hộ, Tướng Đồng Sỹ Nguyên có khuyến cáo tới ảnh hưởng môi trường, tác động sinh thái...
Giám sát là một trong ba chức năng chính và là nhiệm vụ thường xuyên của Quốc hội, cơ quan của QH, ĐBQH. Hoạt động giám sát phải tuân thủ pháp luật và thường có kế hoạch trước.
Còn khi có việc đột xuất, quan trọng thì các đoàn ĐBQH, một ủy ban phụ trách về lĩnh vực đó có thể tiến hành khảo sát nắm tình hình, gửi văn bản đề nghị các cơ quan chức năng liên quan trả lời.
Trong nhiều trường hợp, cá nhân ĐBQH hoàn toàn có quyền chất vấn về vấn đề đó đối với thành viên Chính phủ tại các phiên họp của QH hay UB TVQH. Các hoạt động như vậy cũng là giám sát.
 |
| Rừng của chúng ta ở nhiều nơi đang bị hủy hoại và cạn kiệt nghiêm trọng. Không thể để tình trạng này kéo dài thêm nữa". Ảnh BLC |
Với trường hợp ông Đồng Sỹ Nguyên đã nêu thì Bộ NN & PTNT, một số tỉnh đang phải chuẩn bị báo cáo tình hình này với Thủ tướng.
Trước mắt tôi cho rằng Ủy ban chúng tôi chưa thể tổ chức giám sát ngay. Các cơ quan chức năng đang thi hành biện pháp kiểm tra, đánh giá tình hình. Chúng tôi theo dõi và phối hợp công tác với các cơ quan hữu quan theo chức năng, nhiệm vụ với tinh thần trách nhiệm.
Tôi đã tham gia khảo sát, giám sát về trồng mới, khoanh nuôi tái sinh, bảo vệ rừng đầu nguồn, rừng phòng hộ ở nhiều địa phương trong cả nước. Rừng của chúng ta ở nhiều nơi đang bị hủy hoại và cạn kiệt nghiêm trọng. Không thể để tình trạng này kéo dài thêm nữa.
| Khoản 2b, Điều 2, Nghị quyết 66/2006/QH11 về Dự án công trình trọng điểm Quốc gia quy định: "Dự án đầu tư sử dụng đất có yêu cầu chuyển mục đích sử dụng đất rừng phòng hộ đầu nguồn từ hai trăm ha trở lên; đất rừng phòng hộ chắn sóng, lấn biển từ năm trăm ha trở lên; đất rừng đặc dụng từ hai trăm ha trở lên, trừ đất rừng là vườn quốc gia, khu bảo tồn thiên nhiên; đất rừng sản xuất từ một nghìn ha trở lên". |
Ông có thể cho biết, đối với những dự án trồng rừng có yếu tố đầu tư nước ngoài, trên lý thuyết, Quốc hội giám sát căn cứ trên những luật nào?
Đầu tư nước ngoài liên quan tới rừng được điều chỉnh bởi Luật Đầu tư, Luật Bảo vệ và Phát triển rừng, Luật bảo vệ môi trường, Luật đa dạng sinh học.... Đối với các tỉnh biên giới còn phải tuân thủ pháp luật về quốc phòng, an ninh quốc gia; ngoài ra còn có Nghị quyết 66/2006/QH11.
Đã có trường hợp phía đầu tư chủ động chia nhỏ dự án trồng rừng, hoặc xen kẽ giữa rừng sản xuất và rừng phòng hộ, để tránh phải trình Chính phủ, Quốc hội để địa phương tự quyết định. Ông nghĩ sao về điều này?
Trên thực tế, dù luật có quy định chặt chẽ nhưng nếu năng lực, bộ máy quản lý kém, người lãnh đạo và công chức không có tâm huyết và thiếu trách nhiệm thì cũng khó tránh khỏi vi pham, hữu ý hay vô tình.
Nếu diện tích rừng của tỉnh cứ mất dần đi, trách nhiệm trước tiên thuộc về cơ quan quản lý nhà nước và người đứng đầu cơ quan đó. Dân có thể không biết nhưng cơ quan quản lý nhà nước thì không thể nói là không biết.
Luật pháp của Việt Nam cần tiếp tục hoàn thiện, nhưng về cơ bản thì quyền và lợi ích quốc gia, quyền và lợi ích của tổ chức, cá nhân đều đã được Hiến pháp và pháp luật đảm bảo. Nếu có tâm và tầm nhìn sẽ không bao giờ hành động một cách mạo hiểm.
ĐBQH chưa có đủ điều kiện để làm tròn trách nhiệm
Đoàn đại biểu QH địa phương có thể phối hợp với Quốc hội trong việc giám sát nhiều không, thưa ông? Ví dụ đoàn đại biểu Lạng Sơn có thể giúp giám sát thế nào trong vấn đề nước ngoài thuê đất rừng phòng hộ?
Đoàn đại biểu địa phương gắn chặt với địa phương, họ sâu sát, nắm kỹ nhiều vấn đề của địa phương. Pháp luật cũng giao nhiều quyền cho ĐBQH, đoàn ĐBQH. Tuy nhiên, cơ chế và điều kiện thực thi quyền lực đó còn nhiều điểm hạn chế. Năng lực của ĐBQH thực thi quyền và trách nhiệm còn phụ thuộc vào trình độ, kinh nghiệm và vị trí chính quyền hoặc đảng mà đại biểu QH đó đảm nhiệm.
Tôi tin tưởng là các đồng nghiệp của tôi (các ĐBQH tỉnh Lạng Sơn cũng như các tỉnh có liên quan) đang rất quan tâm, theo dõi, giám sát vấn đề này với trách nhiệm cao trước nhân dân địa phương và cả nước.
Nói chung, cơ chế của chúng ta, luật của chúng ta vì dân lắm, có điều, trên thực tế nhiều ĐBQH vẫn chưa có đủ điều kiện để làm tròn trách nhiệm của mình.
Lương Bích Ngọc - Hoàng Hạnh (Khoa học Đời Sống)