Mới vào mùa thu hoạch đông xuân, nhưng lúa gạo ở Đồng bằng Sông Cửu Long đã bị “dội chợ”. Hiện tượng bất thường này đang được cả nước quan tâm, theo dõi. Phóng viên Đất Việt có mặt tại khu tứ giác Long Xuyên, trung tâm sản xuất lúa gạo lớn nhất của Đồng bằng Sông Cửu Long và cả nước, ghi nhận tình hình, tìm lời giải cho hiện tượng này.
Kỳ 1: Lúa chất đầy đồng
Những ngày này, nông dân khu tứ giác Long Xuyên mới bắt đầu thu hoạch lúa đông xuân và ít nhất chục ngày nữa mới tới thời điểm thu hoạch rộ, nhưng đi đâu cũng thấy lúa chất đống cao ngất ngưởng. Nông dân đang nóng ruột bán lúa nhưng tìm được người mua cũng trần ai.
Ngược lại, ghe thương lái đậu đầy sông nhưng đang trong tình trạng… nghe ngóng. Có những thương lái “ôm” hàng trăm triệu đồng, nhưng không dám mua lúa, còn nông dân, lúa chất đầy đồng nhưng không có tiền để trả lãi ngân hàng, xoay sở chi phí... “Có khi trong một ngày giá lúa thay đổi hai, ba lần. Giá lúa vừa thấp vừa thay đổi liên tục như vậy không chỉ nông dân khổ mà tụi tui cũng khốn đốn”, chị Trần Thị Sao, một thương lái ở An Giang than thở.
Lỗ cũng phải bán
Đồng bằng Sông Cửu Long đang bước vào cao điểm thu hoạch lúa đông xuân. Trên cánh đồng của anh Nguyễn Lợi Đức (xã Lương An Trà, huyện Tri Tôn, An Giang), hai chiếc máy gặt đập liên hợp Kobuta chạy hết công suất vẫn không kịp thu hoạch mấy chục ha lúa đang chín vàng rợp. Anh Đức phải tăng cường thêm mấy chục nhân công cắt tay.
Theo anh Đức, nếu thu hoạch hết diện tích lúa vụ đông xuân này (100 ha), tổng sản lượng phải lên đến hơn 500 tấn. Còn anh Nguyễn Minh Đạt, một nông dân ở An Giang, cho biết, đang trữ gần 100 tấn lúa IR 50404. “Lúa IR 50404 hiện nay thương lái chào giá thấp quá, chỉ 4.000 đồng một kg, thậm chí có lúc chỉ 3.800 đồng. Bán lúa thì tiếc, nhưng không bán lấy đâu tiền trả lãi ngân hàng, tiền trả phân bón, giống, thuốc…”, anh Đạt ngậm ngùi nói.
 |
| Vùng Tứ giác Long Xuyên, năm nay lúa trúng mùa nhưng nông dân không vui. Ảnh: Cửu Long. |
Hiện ở An Giang, một số nông dân đang cố “găm” lúa chờ giá lên sau khi nghe thông tin Việt Nam vừa ký thêm hợp đồng xuất khẩu gạo cho một số nước. Trong khi đó, ở Kiên Giang nông dân cố gắng tìm cách liên hệ “lái lúa” bán đổ, bán tháo vì sợ “càng giữ lúa lâu, càng lỗ nặng”.
Anh Nguyễn Văn Cường (xã Thổ Sơn, huyện Hòn Đất, Kiên Giang) cho biết, vừa bấm bụng bán 32 tấn lúa IR 50404 với giá 3.900 đồng một kg. “Bán giá này là chết chắc rồi, nhưng lỗ cũng phải bán. Nếu trữ lại chờ giá, biết giá có lên hay tiếp tục xuống nữa. Bán để xoay xở tiền chi phí xây kho, trả lãi ngân hàng…”, anh nói. Cũng như anh Cường, ông Đỗ Văn Lạng bán 9 tấn lúa OM 2517 với giá 4.100 đồng một kg. “Bán giá này xem như vụ đông - xuân năm nay trắng tay. Nhưng phải bán”, ông rầu rĩ.
“Mọi năm, nông dân thu hoạch lúa tới đâu bán tới đó. Vụ đông - xuân năm nay tới thời điểm này mới có 40% nông dân bán được lúa mà giá lại khá thấp, thậm chí lái lúa còn trả IR 50404 là 3.600 đồng một kg”, ông Cao Minh Trung, Phó Phòng Nông nghiệp huyện Hòn Đất, Kiên Giang, cho biết.
Theo ông Trung, vụ Đông xuân năm nay Hòn Đất có 72.029 ha đất trồng lúa (nhiều nhất tỉnh Kiên Giang) với tổng sản lượng (kế hoạch) là 496.000 tấn (chiếm 1/3 sản lượng toàn tỉnh). Hiện Hòn Đất đã thu hoạch được 35.000 ha lúa. “Nông dân đang kêu bán lúa nhưng thương lái lại không muốn mua. Nông dân không chịu nổi nếu cứ chờ bán lúa. Căng quá!”, ông Trung thừa nhận.
Theo phòng Nông nghiệp huyện Tri Tôn (An Giang), tổng diện tích gieo cấy lúa đông xuân năm nay toàn huyện có gần 40.000 ha. Tính đến nay có hơn 10.000 ha lúa đã được thu hoạch, với sản lượng 6 - 7 tấn một ha. Tuy trúng mùa nhưng lúa lại không được giá.
“Trước Tết bà con nông dân rất hồ hởi khi nghĩ rằng vụ đông - xuân vừa trúng mùa, vừa được giá (trước Tết giá lúa khoảng 6.000 đồng một kg). Nhưng hiện nay giá lúa được thương lái đưa ra khá thấp. Với giá bán như vậy sẽ ảnh hưởng rất nhiều đến đời sống bà con nông dân”, ông Trần Văn Mỳ, Trưởng phòng Nông nghiệp – Phát triển nông thôn huyện Tri Tôn, nói.
Thương lái... “chạy” đồng
Trên những tuyến kênh nội đồng khu vực Tứ giác Long Xuyên (An Giang và Kiên Giang) “lái lúa” xách ghe không chạy dập dìu như đi trẩy hội chứ ít ai dám dừng lại… “đổ” (mua lúa). Trên bờ kênh Tám Ngàn (đoạn An Giang), hai anh em “lái lúa” Trương Thanh Beo và Trương Thanh Vũ (quê Thoại Sơn, An Giang) ngồi chò hỏ ngao ngán nhìn hai chiếc ghe (mỗi chiếc chở 30 tấn lúa) trống rỗng. “Mấy hôm nay tui chạy hết đồng Kiên Giang đến An Giang rồi. Giá gạo vừa thấp, vừa xập xình kiểu này mua lúa bán cho nhà máy xay xát chỉ từ lỗ tới lỗ. Tốt nhất là găm ghe chờ giá gạo xem sao”, anh Beo nói. Anh cho biết thêm tình trạng một số ít lái lúa tiếp tục “đổ” chỉ vì lỡ đặt cọc nông dân số tiền lớn nên “đâm lao thì phải theo lao”.
Trong khi đó, trên kênh Hòn Sóc, “lái lúa” Trương Thảo Hiếu (Mỹ Lâm, Kiên Giang) cắm sào, neo ghe mua cầm chừng từng tấn lúa. “Lỡ đặt cọc rồi phải mua lúa chứ giá gạo nhảy lưng tưng như hiện nay mua chỉ có chết. Anh tính coi, hôm qua (3/3) giá gạo IR 50404, nhà máy xay xát báo giá 5.400 đồng một kg, hôm nay xuống còn 5.300 đồng trong khi tụi tui phải mua lúa IR 50404 với giá 4.000đồng một kg (một kg lúa, sẽ cho khoảng 0,75 kg gạo). Trừ hết chi phí, lỗ là cái chắc. Những năm trước giá gạo mỗi lần sụt chỉ vài chục đồng mỗi kg, giờ mỗi ngày sụt có khi vài trăm đồng”, anh nói.
Trong khi nói chuyện, điện thoại anh Hiếu cứ đổ liền hồi. Các “lái lúa” í ới gọi nhau thăm hỏi tình hình giá gạo để biết đường thu mua lúa. Qua điện thoại, một “lái lúa” tên Du báo hiện ở cầu số 1, số 2 (Kiên Giang) nông dân kêu bán lúa tràn lan “có đem xà lan vào chở cũng không hết”. Nghe xong anh Hiếu khoát tay lia lịa: “Mày nghe tao đi giá gạo sẽ còn sụt nữa, đã mua bao nhiêu lúa rồi thì đem về nhà máy xay xát bán liền rồi chờ xem sao chứ giá gạo kiểu này “đổ” là khó sống”.
Anh Hiếu thổ lộ: “Tui mang theo vài trăm triệu đồng để mua lúa, nhưng nói thật giá gạo kiểu này không thể mua lúa của bà con nông dân được”. Ít hôm nữa anh sẽ dong ghe về kênh 10 (Tà Lon, An Giang)… nằm “chờ thời”.
| Doanh nghiệp vẫn nghe ngóng |