Với 100 triệu cổ phiếu được niêm yết, nếu theo giá cổ phiếu SQC trong ngày 5-3 thì giá trị của số cổ phiếu này là 14.100 tỉ đồng, chiếm hơn 11% tổng giá trị thị trường của sàn Hà Nội. Quy mô thì lớn nhưng giao dịch lại quá hẻo. Trong rất nhiều phiên giao dịch, khối lượng khớp lệnh của cổ phiếu SQC chỉ có 100 cổ phiếu. Nhiều nhà đầu tư đã ví cổ phiếu SQC to con nhưng lại chậm chạp trong thanh khoản, vì thế đã ảnh hưởng rất lớn đến chỉ số chứng khoán (HNX-Index) của sàn Hà Nội.
Gây hiểu lầm
Nếu SQC tăng trần hoặc giảm sàn sẽ đẩy HNX-Index tăng hoặc giảm xấp xỉ 0,77% (tính theo mức độ vốn hóa vào ngày 5-3). Trong khi biến động của HNX trong mỗi phiên chỉ là ±7%. Chỉ số chứng khoán được xem là nhịp đập của thị trường chứng khoán, nhà đầu tư có thể nhìn vào biến động của chỉ số để đầu tư. Vì vậy, nhiều nhà đầu tư cho rằng cổ phiếu này đang làm méo mó thị trường.
Chưa hết, một số nhà đầu tư than phiền các chỉ số khác của SQC cũng góp phần làm mọi người, nhất là nhà đầu tư nước ngoài, hiểu nhầm về thị trường chứng khoán VN. Với vốn điều lệ 1.000 tỉ đồng, lợi nhuận sau thuế năm 2009 của SQC là 25,7 tỉ đồng, như vậy thu nhập trên mỗi cổ phiếu (EPS) chỉ có 257 đồng/cổ phiếu mệnh giá 10.000 đồng, tương đương tỉ lệ 2,57%. Thế nhưng, nhà đầu tư đang phải mua cổ phiếu với giá bình quân phiên 5-3 là 141.500 đồng/cổ phiếu. Vì vậy, giá thị trường/thu nhập (P/E) của cổ phiếu SQC trong năm 2009 lên đến 550 lần. Trong khi đó, bình thường P/E của một cổ phiếu được cho là hợp lý, đáng đầu tư, tùy thời điểm chỉ khoảng 15-20 lần. P/E quá cao cũng có nghĩa cổ phiếu đó quá đắt đỏ.
Theo kế hoạch năm 2010, tình hình có cải thiện hơn khi công ty này dự kiến đạt lợi nhuận khoảng 300 tỉ đồng, tương đương EPS là 3.000 đồng/cổ phiếu mệnh giá 10.000 đồng. Như vậy, cổ phiếu SQC đang giao dịch ở mức P/E năm 2010 xấp xỉ 50 lần, cũng cao hơn nhiều so với P/E bình quân toàn thị trường.
Thiếu tính thanh khoản
Công ty CP Khoáng sản Sài Gòn - Quảng Ngãi không giấu giếm SQC là cổ phiếu hiếm. Theo bản cáo bạch của SQC, cổ đông sáng lập, cổ đông lớn và cổ đông nội bộ nắm giữ hơn 96% cổ phiếu, dù niêm yết đến 100 triệu nhưng chỉ có khoảng 4 triệu cổ phiếu, kể cả cổ phiếu do cán bộ công nhân viên nắm giữ, lưu hành trên thị trường.
Do “khan hiếm”, lại ít giao dịch nên chào sàn với giá 81.000 đồng vào giữa tháng 12-2009, đến nay giá cổ phiếu này đã tăng xấp xỉ 75%. Tình hình này dự báo còn kéo dài vì theo cam kết trong cáo bạch của SQC, các cổ đông chủ chốt sẽ nắm giữ 100% số cổ phiếu trong hai năm, với tổng số cổ phiếu cam kết xấp xỉ 90% số cổ phiếu niêm yết, thay vì chỉ nắm giữ 100% trong vòng sáu tháng theo như quy định.
Trước đây, nhà đầu tư cũng từng chứng kiến sự tăng giá liên tục của cổ phiếu hiếm VPH (Vạn Phát Hưng). Với những cổ phiếu hiếm, tính đại chúng đã không còn nhiều ý nghĩa do cổ phiếu thiếu tính thanh khoản. Các chuyên gia khuyến cáo nhà đầu tư không nên chạy theo cổ phiếu hiếm do rủi ro về thanh khoản.
Trên thị trường không chỉ có SQC mà còn nhiều công ty khác cũng có P/E năm 2009 khá cao. Theo Công ty CP chứng khoán Quốc Tế (VIS), đó là PVT (Tổng công ty CP Vận tải dầu khí) với hơn 383 lần, TLC (Công ty CP viễn thông Thăng Long) gần 442 lần, VHG (Công ty CP Đầu tư và sản xuất Việt Hàn) 158 lần, DDM (Công ty CP hàng hải Đông Đô) gần 144 lần, DQC (Công ty CP bóng đèn Điện Quang) gần 116 lần...
Với mức P/E cao ngất ngưởng này, nhà đầu tư cần phải cân nhắc khi bỏ vốn, không chỉ bản thân nhà đầu tư gặp rủi ro mà có thể vạ lây cho cả thị trường khi nhà đầu tư cho rằng P/E của thị trường chứng khoán VN quá cao.
HẢI ĐĂNG (Tuổi trẻ)