| |
Nhà ở của người có thu nhập thấp. Ảnh: Hoàng Hà.
|
Bước đầu, những cơ chế, chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhằm tạo nguồn cung về nhà ở cho khu vực có nhu cầu thực sự đã phát huy tác dụng. Tuy nhiên, có thể thấy viễn cảnh người nghèo tiếp cận được các dự án nhà ở giá thấp vẫn còn không ít chông gai.
Thực tế khả quan?
Đến nay đã có 88/97 dự án nhà ở ở cho sinh viên được khởi công trên cả nước, với tổng số vốn trái phiếu Chính phủ năm 2009 phân bổ cho các dự án là 3.500 tỉ đồng. Nhiều địa phương đang tập trung chỉ đạo, triển khai quyết liệt để sớm hoàn thành các dự án trước tiến độ. Khả năng sau khi hoàn thành, năm học 2010-2011, cả nước sẽ có thêm 330.000 chỗ ở cho sinh viên. Đến 2015 sẽ đáp ứng chỗ ở cho khoảng 60% số học sinh, sinh viên hiện nay.
Theo những thống kê mới nhất từ Sở Tài nguyên, Môi trường và Nhà đất, đến nay tại các khu đô thị miền Bắc đã có 2.700 căn hộ dành cho các đối tượng có thu nhập thấp và 1.500 trong số đó đã được bàn giao. Số còn lại nằm trong các dự án đang được triển khai.
Theo kế hoạch, đến hết năm nay thành phố dự kiến xây dựng 10.000 căn hộ, tương đương 450.000m2 sàn trong tổng số 50% quỹ nhà chung cư cao tầng để bán cho các đối tượng là cán bộ, công nhân, viên chức khó khăn về nhà ở, có diện tích bình quân dưới 5m2/người.
Tại TP Cần Thơ, khu vực ĐBSCL, tính đến hết năm 2020, dự tính sẽ hoàn thành 60.000 căn hộ cho người có thu nhập thấp. Trong giai đoạn đầu tiên, Cần Thơ sẽ xây dựng 2 dãy cao ốc chung cư 10 tầng với 2.000 căn hộ. Hiện tại, thành phố có 7 chung cư, cung cấp chỗ ở cho 1.050 hộ gia đình, không thể đáp ứng nhu cầu về nhà càng ngày càng tăng của một số lượng lớn người dân có thu nhập thấp. Tổng đầu tư cho dự án nhà ở cho người có thu nhập thấp là 10,8 nghìn tỉ đồng (670 triệu USD), chủ yếu từ Quỹ Phát triển Nhà ở của thành phố và những nguồn đầu tư trong nước.
Khó nhất là quỹ đất
Tại hội thảo “Nhà ở xã hội và nhà ở cho người có thu nhập thấp - một năm nhìn lại” do Hiệp hội Bất động sản VN và báo điện tử Đothi.net tổ chức mới đây tại Hà Nội, một trong những băn khoăn của các DN đầu tư vào lĩnh vực nhà ở cho người thu nhập thấp là việc tạo quỹ đất “sạch” để nhà đầu tư triển khai dự án.
Theo quy định, các địa phương phải bố trí quỹ đất dành để đầu tư xây dựng nhà ở thu nhập thấp gắn với quy hoạch các dự án nhà ở thương mại, khu đô thị mới (với tỉ lệ tối thiểu là 20% diện tích đất nhà ở thương mại, khu đô thị) hoặc quy hoạch riêng quỹ đất cho các dự án dạng này.
Tuy nhiên, trên thực tế, nhiều chủ đầu tư (CĐT) vẫn phải “vật nài” vì nhiều địa phương quá chậm trễ trong việc giao đất. Hơn nữa, để có đất sạch, nhiều CĐT vẫn phải chịu chi phí bồi thường, giải phóng mặt bằng khiến chi phí đội lên thêm.
Hiện nay, chỉ trừ các dự án nhà ở cho học sinh, sinh viên là khá yên tâm về nguồn vốn (Chính phủ phân bổ nguồn trái phiếu) và quỹ đất (thường được quy hoạch tập trung với các cơ sở đào tạo), đa phần các dự án nhà ở thu nhập thấp chủ yếu huy động vốn từ các thành phần kinh tế, vốn xã hội hoá, thì CĐT thực sự gặp khó khăn vì khó có thể huy động vốn ứng trước của người mua như khi tham gia đầu tư nhà ở thương mại; thời gian thu hồi vốn kéo dài nếu áp dụng hình thức cho thuê, thuê mua.
Vì vậy, ngoại trừ các CĐT là một số tập đoàn, TCty nhà nước đang đầu tư các dự án nhà ở thương mại, với tỉ lệ tham gia các dự án nhà ở xã hội khoảng 10% nhà ở thương mại, thì nhìn chung các DN ngoài nhà nước vẫn chưa mặn mà.
 |
Người có thu nhập thấp không dễ mua được nhà.
|
Với đặc thù của một TP có giá đất đắt đỏ, chi phí dành cho việc đền bù, giải phóng mặt bằng rất cao, nhất là sắp tới, khi giá đền bù phải theo giá thị trường cộng với chi phí chuyển đổi nghề nghiệp cho người dân bị thu hồi đất, thì việc tạo quỹ đất xây dựng nhà ở xã hội tốn chi phí càng lớn, doanh nghiệp sẽ khó kéo giá thành sản phẩm xuống thấp được. Do đó, để làm được nhà ở giá thấp, cần phải giải được “ẩn số” quỹ đất - làm sao để kéo giá đền bù xuống.
Bên cạnh đó, quy định về lợi nhuận định mức 10% chi phí đầu tư của Bộ Xây dựng ban hành chưa thực sự khuyến khích các doanh nghiệp tính toán để hạ thấp giá thành xây dựng.
Chính sách linh hoạt
Từ năm 2008 trở về trước, lĩnh vực xây dựng nhà ở cho người thu nhập thấp hầu như không doanh nghiệp nào đề cập, mặc dù nhu cầu về nhà ở xã hội là vô cùng lớn. Thiếu các cơ chế chính sách ưu đãi, hỗ trợ đặc biệt về vốn đầu tư đủ mạnh; thiếu mặt bằng sạch và chủ yếu là lợi nhuận không cao, thời gian thu hồi vốn kéo dài, đã khiến các chủ đầu tư không mặn mà. Đa số các dự án khi đó chỉ là kinh doanh nhà ở thương mại để bán cho những người có khả năng chi trả.
Tháng 4.2009, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 18 và các Quyết định số 65, 66, 67 về nhà ở xã hội, mở ra nhiều cơ hội có nhà ở cho các đối tượng là học sinh-sinh viên, công nhân các khu công nghiệp và người có thu nhập thấp tại đô thị. Về nhà ở cho sinh viên, Thủ tướng Chính phủ đã có quyết định bố trí nguồn vốn cho các địa phương trọng điểm, tập trung nhiều trường đại học, cao đẳng có nhu cầu lớn về chỗ ở của sinh viên.
Đối với nhà ở cho công nhân KCN và nhà ở cho người thu nhập thấp tại đô thị, các cơ chế, chính sách phát triển nhà ở cũng có nhiều điểm mới trên nguyên tắc đơn giản hoá thủ tục hành chính, tăng tính chủ động cho các DN nên đã tạo được chuyển biến tích cực.
Cụ thể, việc xác định giá bán, giá cho thuê, thuê mua nhà ở thu nhập thấp được xác định trên cơ sở do CĐT xây dựng và UBND tỉnh thẩm định nhằm đảm bảo tính đúng, tính đủ các chi phí và lợi nhuận định mức (nhưng tối đa phải đảm bảo không vượt quá 10% chi phí đầu tư, không tính các khoản ưu đãi của Nhà nước (như tiền sử dụng đất, thuê đất, thuế…) vào giá bán nhà.
Nguyên tắc xác định giá này nhằm đưa ra mức “giá trần” để đảm bảo phù hợp với điều kiện thu nhập của người mua, đồng thời vẫn tạo sự chủ động cho các CĐT trong quá trình định giá dự án. Do Nhà nước ưu đãi trong giá nhà, nên đối tượng và điều kiện để được giải quyết nhà ở thu nhập thấp cũng do Nhà nước quy định và lựa chọn theo nguyên tắc chấm điểm.
Người có tổng số điểm cao hơn sẽ được ưu tiên giải quyết trước. CĐT dự án phải công khai thông tin và lập danh sách người mua nhà trên cơ sở chấm điểm hồ sơ đăng ký, sau đó gửi về sở xây dựng, nơi có dự án, để kiểm tra nhằm tránh tình trạng người thu nhập thấp được hỗ trợ nhiều lần.
- Trên cả nước có 194 khu công nghiệp thu hút khoảng 1 triệu lao động trực tiếp và 1,2-1,5 triệu lao động gián tiếp; gần 400 trường đại học, cao đẳng và trên 300 trường trung học dạy nghề, hàng năm đào tạo khoảng 3 triệu sinh viên. Ngoài ra tại khu vực đô thị còn khoảng 600-700 ngàn cán bộ, công chức (1/3 số cán bộ, công chức, viên chức) và nhiều đối tượng thu nhập thấp khác còn gặp khó khăn về chỗ ở.
|