Ngày 16.3, hàng trăm học sinh, đồng bào, nạn nhân sống sót trong vụ thảm sát Mỹ Lai, đông đảo phóng viên các hãng thông tấn báo chí trong nước và quốc tế đã đến dự lễ tưởng niệm 42 năm vụ thảm sát Mỹ Lai (16.3.1968 - 16.3.2010) tại khu chứng tích Sơn Mỹ ở xã Tịnh Khê, huện Sơn Tịnh (Quảng Ngãi).
Cách đây 42 năm trước, 504 thường dân vô tội bị lính Mỹ giết hại trong vụ thảm sát Mỹ Lai chỉ trong một buổi sáng.
 |
| Cựu binh Mỹ Chack Palazoo trò chuyện thân mật với ông Trương Công Cát, chủ tịch Hội cựu chiến binh huyện Sơn Tịnh(Quảng Ngãi) |
Trở về, đâu chỉ vì trách nhiệm
Lễ tưởng niệm diễn ra trong bầu không khí thiêng liêng, xúc động từng dòng người nối nhau thắp hương trước tượng đài Sơn Mỹ cầu nguyện hoà bình. Năm hồi và bốn tiếng chuông cầu nguyện tượng trưng cho 504 linh hồn thường dân vô tội trong vụ thảm sát Mỹ Lai ngân vang trong buổi lễ như một thông điệp kêu gọi mọi người hãy cùng chung tay xây dựng thế giới hoà bình.
Thông qua cầu nối hoà bình của tổ chức Madison Quackers Inc (Mỹ), cuộc hội ngộ đặc biệt giữa những cựu binh Mỹ với cựu binh Việt Nam đã diễn ra vùng quê Sơn Mỹ, xã Tịnh Khê, huyện Sơn Tịnh (Quảng Ngãi). Cuộc gặp diễn ra giữa làng quê Cổ Luỹ thanh bình thấm đẫm tình người, lòng vị tha và giọt nước mắt sám hối muộn màng của các cựu binh Mỹ. Đằng đẵng 42 năm qua kể từ sau vụ thảm sát Mỹ Lai, những cựu binh Mỹ mới có dịp ngồi lại trò chuyện cùng các cựu chiến binh Việt Nam trên mảnh đất Sơn Mỹ vốn phải gánh chịu nhiều đau thương này.
Ông Trương Công Cát, chủ tịch Hội cựu chiến binh huyện Sơn Tịnh mở lời cuộc hội ngộ: “Chiến tranh đã lùi xa trong quá khứ, hôm nay đất nước Việt Nam hoà bình rồi, chúng tôi muốn khép lại đau thương để xây dựng cuộc sống ngày càng phát triển". Cựu binh Mỹ Don Unrau xúc động nói: “ Vào khoảng thời gian xảy ra vụ thảm sát Sơn Mỹ, tôi ở chiến trường Quảng Trị. Dù không liên quan gì đến vụ Mỹ Lai nhưng mỗi lần trở lại Sơn Mỹ tôi lại thấy dậy lên trong lòng những nỗi buồn khác nhau. Trong quá khứ chúng tôi từng đối đầu với nhau nhưng cuộc gặp hôm nay tôi thật bất ngờ các tấm lòng cựu chiến binh ở Sơn Mỹ lại đôn hậu, cởi mở, giành nhiều tình cảm tốt đẹp với chúng tôi như vậy”.
 |
| Cựu binh Mỹ Chack Palazoo đang mở máy ảnh cho những đứa trẻ con các cựu chiến binh xã Tịnh Khê, huyện Sơn Tịnh xem |
Trở về Mỹ sau chiến tranh ở Việt Nam, Unrau day dứt khôn nguôi về những cảnh giết chóc dã man trên những cuộc hành quân tàn khốc để rồi quyết định lặng lẽ quyên góp tiền thông qua Tổ chức xã hội từ thiện Madison Quackers Inc(Mỹ) gửi về Việt Nam suốt hơn 15 năm qua để góp phần xoa dịu nỗi đau thương chiến tranh. Cuối năm 2009 vừa qua, Unrau đã xuất bản sách ảnh mang tựa đề: “Spring visits” (Những chuyến thăm mùa xuân) với 48 tấm ảnh trắng, đen(25x35). Nội dung cuốn sách ảnh nhắc nhở nỗi đau chiến tranh và thể hiện sức sống mãnh liệt của nhân dân Việt Nam vượt qua mất mát, đau thương chiến tranh xây dựng cuộc sống giàu đẹp. “Toàn bộ số tiền bán sách ảnh, tôi sẽ ủng hộ cho Tổ chức xã hội từ thiện Madison Quackers Inc(Mỹ) xây dựng nhà tình thương, giúp người nghèo ở vùng quê Sơn Mỹ”. Unrau cho biết.
Hẹn nhau vào tháng ba
Với cựu chiến binh Mỹ Mike Boehm, mỗi lần trở lại Sơn Mỹ như là chuyến trở về của nỗi buồn gắn với trách nhiệm đời mình. Từng tham chiến ở chiến trường miền Nam Việt Nam nhưng từ ngày biết đến vụ thảm sát Mỹ Lai, Mike như cảm thấy bổn phận đời mình phải quay trở lại vì hoà bình ở vùng đất đau thương này. Suốt 18 năm qua, Mike cần mẫn đi từ tiểu bang này đến tiểu bang khác quyên góp, vận động bạn bè với tổng số tiền hơn 5 tỉ đồng tạo điều kiện cho hơn 800 phụ nữ vùng nông thôn, miền núi Quảng Ngãi vay vốn chăn nuôi, trồng trọt; xây dựng nhà tình thương tặng phụ nữ nghèo. Ngoài ra, Mike còn quyên góp xây nhà tình thương tặng nạn nhân chất độc da cam, cựu chiến binh và thanh thiếu niên nghèo ở Quảng Ngãi.
 |
| Cựu chiến binh Mỹ Don Unrau bắt tay thân mật cựu chiến binh Tịnh Khê, huyện Sơn Tịnh(Quảng Ngãi) |
Đi nhiều nơi, gặp gỡ nhiều người, Mike không biết mình đã từng khóc thầm bao nhiêu lần khi nghe những người mẹ kể lại nỗi đau mất chồng, con trong chiến tranh, những đứa trẻ bị nhiễm chất độc da cam trong những căn nhà ẩm thấp, trong ngõ chợ tối om, xập xệ nghèo khó. Sau mỗi chuyến đi như vậy, Mike càng thêm ưu tư, trăn trở về những vùng đất nghèo khó này. “Tôi nguyện khi nào còn sống sẽ tiếp tục quyên góp bạn bè trên thế giới giúp người nghèo Quảng Ngãi, giúp người nghèo Sơn Mỹ thoát cảnh khó nghèo ”, Mike tâm sự.
Những cựu chiến binh Mỹ siết chặt những đôi bàn tay những cựu binh ở Sơn Mỹ giàu lòng vị tha mà lòng rưng rưng cảm động. Họ choàng vai nhau để chụp vài tấm ảnh, ghi lại những khoảnh khắc kỉ niệm khó quên. Hầu hết những cựu chiến binh Mỹ gặp các cựu chiến binh Việt Nam lần này đều không liên quan gì đến vụ thảm sát Mỹ Lai cách đây 42 năm thế nhưng với họ, nỗi đau Sơn Mỹ từ lâu đã trở thành nỗi khắc khoải khôn nguôi.
Cuộc hội ngộ đặc biệt giữa cựu binh Mỹ với các cựu chiến binh Việt Nam sau 42 năm ở làng quê Sơn Mỹ diễn ra ngắn ngủi chỉ vài giờ thế nhưng họ đã kịp để lại nhiều ấn tượng tốt đẹp trong nhau. Sau cuộc hội ngộ đặc biệt này, những cựu chiến binh Mỹ đã cam kết thực hiện nhiều chương trình xã hội từ thiện tìm về Việt Nam hàn gắn nỗi đau chiến tranh ở vùng quê Sơn Mỹ vào mỗi dịp tháng ba về.
Minh Đức (SGTT)