Chiều ngày 2/4, Đoàn công tác Bộ Tài Nguyên-Môi trường do Thứ trưởng Nguyễn Thái Lai làm trưởng đoàn, đã có buổi làm việc với lãnh đạo các ban ngành thành phố Đà Nẵng về vấn đề xây dựng quy trình vận hành liên hồ chứa nước lưu vực sông Vu Gia và Thu Bồn.
Trong cuộc họp bàn lần này, nội dung nóng nhất vẫn xoay quanh về việc “xả nước sau đập thuỷ điện Đăk Mi 4 về lại hạ lưu Vu Gia”.
Ông Huỳnh Văn Thắng, Phó giám đốc Sở nông nghiệp & Phát triển nông thôn, vẫn một mực “kêu cứu” tình trạng thiếu nước ngọt nghiêm trọng ở hạ lưu.
 |
| Đập thủy điện Đăk Mi 4 sắp hoàn thành |
Theo ông, nguyên nhân chính gây nên tình trạng này là do sai sót trong việc lập các dự án đầu tư xây dựng thủy điện trên sông Vu Gia - Thu Bồn, nhất là dự án thủy điện Đăk Mi 4 (tại địa phận huyện Phước Sơn-Quảng Nam do Tổng công ty ĐTPT đô thị và KCN Việt Nam làm chủ đầu tư, tổng vốn 4.800 tỉ).
Trong số 7 nhà máy thủy điện được xây dựng, có 6 nhà máy hoạt động theo nguyên tắc trả nước về sông cũ. Riêng thủy điện Đăk Mi 4 thì chuyển nước từ lưu vực sông Vu Gia về sông Thu Bồn để phát điện.
Với tính toán của thành phố Đà Nẵng, nhu cầu nước ở hạ lưu sông Vu Gia trung bình là 84,19m3/giây và 110,94m3/s được sử dụng cho các mục đích đẩy mặn, duy trì dòng chảy kiệt, cho nông nghiệp, công nghiệp, sinh hoạt và dịch vụ. Trong khi đó, báo cáo cân bằng nước của Viện quy hoạch Thủy lợi chọn sai thông số thủy văn đầu vào, chọn thông số lưu lượng tháng thay vì lưu lượng trung bình tháng….
Ông Thắng cho rằng, đơn vị tư vấn lập dự án thuỷ điện Đăk Mi 4 đã nhầm lẫn cơ bản là “nước sông Đăk Mi chuyển về sông Thu Bồn rồi sau đó sẽ lại chảy về sông Vu Gia”. Nhưng thực tế, chỉ có một lượng nhỏ nước sông Thu Bồn chảy về sông Hàn (Đà Nẵng, hạ lưu sông Vu Gia) qua sông Vĩnh Điện (Điện Bàn, Quảng Nam) nhưng không sử dụng được do nước sông Vĩnh Điện thường xuyên bị nhiễm mặn.
Theo thiết kế cống xả tại đập Đăk Mi 4 chỉ với khả năng xả 8-12,8m3/s. Còn về yêu cầu của thành phố Đà Nẵng, khi dòng chảy lớn hơn 47m3/s thì xả với lưu lượng 47m3/s. Khi dòng chảy nhỏ hơn 47m3/s thì xả toàn bộ dòng chảy cơ bản đó về lại sông Vu Gia.
 |
| Cận cảnh ống dẫn nước vào nhà máy thủy điện Đăk Mi 4 |
Tuy nhiên, tại cuộc họp, ông Nguyễn Thái Lai cùng đoàn công tác Bộ TN-MT đã tính toán và cho rằng, việc xả nước đập như vậy là hoàn toàn vô lý.
“Chúng ta phải nhìn nhận đây là một “tổ hợp” thiếu nước chứ không chỉ riêng sông Đăk Mi. Nếu như tính toàn của thành phố Đà Nẵng thì vô hình chung là không còn xây dựng nhà máy nữa”, ông Lai phân tích.
Chính vì vậy, cuộc họp đã chỉ rõ, cần phải có một giải pháp, đó là xét đến 7 Nhà máy thủy điện lớn được xây dựng ở thượng lưu sông Vu Gia (gồm Sông Boung 2, Sông Boung 4, Sông Boung 5, A Vương 1, Đăk Mi 1, Đăk Mi 4 và Sông Côn 2), chứ không thể đổ cho thuỷ điện Đăk Mi4 gánh hết mọi trách nhiệm.
Một giải pháp tiếp nữa, là tính toán đến việc tiết kiệm nước. Hiện nay, nước sử dụng cho nông nghiệp chiếm đến 78%, còn lại 22% cho dịch vụ và sinh hoạt.
Vì vậy, để xây dựng thuỷ điện phục vụ cho nhiều mặc của cuộc sống thì phải giảm nông nghiệp hoặc giảm hệ số tưói tiêu. Đoàn công tác cũng yêu cầu UBND thành phố Đà Nẵng, ông Huỳnh Vạn Thắng cùng ngồi lại để bàn cụ thể với Viện quy hoạch Thủy lợi, thông nhất mức lưu lượng nước chính xác. Riêng về tiến độ xây dựng thuỷ điện Đăk Mi vẫn phải tiếp tục hoàn thành.
Sông Tranh (Bee.net)