ATM rò điện - 'mất bò mới lo làm chuồng'

Rất nhiều máy 'xập xệ'

Hệ thống ATM đã được đưa vào sử dụng tại Việt Nam tương đối lâu với trên 9.000 máy ATM và 22 triệu thẻ thanh toán được phát hành trên toàn quốc tính đến thời điểm này, thế nhưng những trục trặc về kỹ thuật do ATM gây ra vẫn là chủ đề “nói mãi không hết”. Không chỉ thế, ngày càng nhiều khách hàng phàn nàn là "ngại" dùng ATM vì rất nhiều máy "sập xệ", không đảm bảo an toàn.

Theo khảo sát của Đất Việt tại hơn 20 điểm đặt máy ATM trên địa bàn quận Ba Đình và Hoàn Kiếm (Hà Nội) chỉ trong một ngày cuối tuần qua, có khoảng 80% số máy ATM trên không được đặt trong phòng kính bảo vệ mà đặt trơ giữa lề đường, ẩn chứa nhiều nguy cơ về bảo mật thông tin và nạn cướp giật. Bên cạnh đó, phân nửa số máy ATM trên có dấu hiệu không được bảo dưỡng hay vệ sinh thường xuyên, khiến các nút bàn phím và mặt bàn dính đầy những vết bẩn khó chùi, đen kịt, bẩn thỉu. Một số máy khe cắm thẻ bị bong tróc, thậm chí gỉ sét, khiến khách hàng rất khó khăn khi đút thẻ vào khe vì lực ma sát lớn.

Bên cạnh đó, ý thức kém và sự hiểu biết hạn chế của người dân cũng khiến nhiều điểm ATM bị “cô lập”. Chẳng hạn, tại cây ATM của Ngân hàng VIB Bank ở 138 phố Hàng Bạc, một gánh hàng bún rong khá đông khách ngồi chặn ngay trước cửa máy trong ngày cuối tuần, khiến người tiêu dùng không có lối vào để "tiếp cận" ATM. Theo người dân sống quanh khu vực này, việc hàng rong "chặn" cửa ATM là chuyện xảy ra thường xuyên, có khi còn đổ cả nước rửa chén bát xuống nền máy, điều này dễ dẫn đến nguy cơ nhiễm điện cao.

Nhiều cây ATM bị bong tróc nhưng ngân hàng vẫn làm ngơ. Ảnh: Hồng Quân.

Đáng chú ý, tại đa số các điểm đặt máy ATM thường có camera bật 24/7, thế nên các ngân hàng chắc chắn biết rằng những hiện tượng trên không phải là không phổ biến, thế nhưng vẫn chưa có biện pháp giải quyết triệt để.

Sau sự cố máy ATM bị rò rỉ điện làm giật chết người vừa qua càng khiến người tiêu dùng hoang mang và cảnh giác cao độ. Anh Lê Hưng, nhà ở đường An Hòa, quận Hà Đông, Hà Nội, làm việc cho một công ty xuất nhập khẩu trên phố Định Công, cho hay: “Tôi cũng từng nhiều lần bị giật khi chạm vào các phím bấm của máy ATM, nhưng chỉ là giật nhẹ, gây cảm giác tê tê nên vẫn chủ quan. Nay thấy có chuyện có người chết do điện giật tại buồng ATM, tôi thực sự lo lắng và cảnh giác. Có lẽ từ giờ mỗi khi cần tiền, tôi sẽ ra ngân hàng rút cho an toàn”.

Nhiều chủ thẻ ATM  khác cũng đang có tâm lý cảnh giác cao độ và thậm chí "tẩy chay" dịch vụ ATM. Chị Bình, giáo viên tiếng Anh tại một Trung tâm Anh ngữ có tiếng ở Hà Nội, cho biết: "Tôi sẽ đợi đến khi nào có thông báo cụ thể về các máy ATM không an toàn trên địa bàn Hà Nội mới dám giao dịch lại”.

Mất bò mới lo làm chuồng...

Trước yêu cầu kiểm tra ngay tình trạng các máy ATM trên địa bàn Hà Nội của Ngân hàng Nhà nước phát đi sáng qua, đại diện Công ty Điện lực thành phố Hà Nội, ông Dương Quốc Tuân, trưởng phòng tuyên truyền, cho biết, sáng 6/4 công ty đã gửi công văn yêu cầu các chi nhánh làm việc với ngân hàng, kiểm tra hệ thống cấp điện, dây dẫn điện, tiếp địa, các điểm nối của tất cả các buồng đặt máy ATM hiện có trên địa bàn. Công việc rà soát, kiểm tra phải xong trước ngày 7/4. Với các ATM không đảm bảo kỹ thuật an toàn điện, công ty yêu cầu ngân hàng ngắt điện, dừng giao dịch, đồng thời có thông báo cụ thể cho khách hang và biện pháp khắc phục triệt để ngay.

Phần lớn máy ATM ở Hà Nội là máy ATM “lộ thiên” (đặt ngoài mặt đường), đây là một vấn đề an toàn cần lưu tâm. (Ảnh chụp tại phố Hàng Lược). Ảnh: Hồng Quân.

Theo phản ánh của nhiều người tiêu dùng và thừa nhận của giám đốc trung tâm thẻ của một ngân hàng TMCP, từ khi có ATM, hiện tượng rò điện đã xảy ra. Khá nhiều người bị điện giật ở cấp độ nhẹ và không ít người trong số họ đã phản hồi lại. Trong nhiều cuộc họp về các vấn đề liên quan đến ATM, việc rò điện cũng được nêu ra không ít lần, thế nhưng ngân hàng vẫn chưa tìm được hướng giải quyết triệt để, hay đúng hơn, chưa thực sự coi trọng. 

“Nếu một vài máy ATM bị rò rỉ điện là sự cố nhưng tỷ lệ lên tới 10% thì có thể do khâu lắp đặt chưa tuân thủ các quy chuẩn”, một giảng viên ngành điện – điện tử, ĐH Bách khoa TP HCM phân tích.

Bà Nguyễn Tú Anh, Tổng giám đốc Công ty cổ phần dịch vụ thẻ SmartLink, cũng nhận định: “Tôi không nghĩ lúc mới lắp đặt máy ATM đã bị rò điện nhưng do sau một thời gian sử dụng, các ngân hàng lơ là việc giám sát nên mới xảy ra tình trạng này”.

Ông Đào Minh Tuấn, Phó TGĐ Ngân hàng Vietcombank, cho biết, ngân hàng cũng gặp rất nhiều khó khăn trong việc duy trì hệ thống ATM, chi phí để “nuôi” và “chăm sóc” ATM khá tốn kém, từ tiền thuê địa điểm, thay và mua máy mới, tiền duy trì trong mỗi máy. Hệ thống ATM của Vietcombank có khoảng 1.500 máy, nếu tính giờ cao điểm, lượng tiền đặt trong mỗi máy có thể lên tới một tỷ đồng, thì có tới 1.500 tỷ đồng của ngân hàng nằm im trong ATM, không thể đầu tư vào các hoạt động khác để sinh lời được.  

Nhếch nhác và bẩn thỉu. Ảnh: Hồng Quân.

Ông Tuấn thừa nhận, thực ra, việc rò rỉ điện ở các máy ATM không phải là vấn đề mới, trước đó cũng có hiện tượng khách hàng giao dịch tại các máy ATM bị điện giật ở mức độ rất nhẹ, chỉ hơi tê tê, nhưng để xảy ra tình trạng điện giật nghiêm trọng và đau lòng, gây chết người như vừa qua thì đây là lần đầu tiên.

Ông Tuấn giải thích, để sử dụng điện được an toàn, yêu cầu phải dùng điện 3 pha, phải có dây trung tính, nhưng không phải chỗ nào cũng đạt chuẩn này, trong khi điểm đặt ATM của ngân hàng phần lớn là đi thuê, nên phụ thuộc vào hệ thống điện của bên cho thuê. Nguyên nhân rò rỉ điện là do hệ thống điện không có dây trung tính hoặc dây tiếp đất của máy bị đứt và chưa kịp khắc phục. Tuy nhiên, không phải cứ không có dây trung tính là sẽ có hiện tượng rò rỉ điện, mà còn do môi trường ẩm ướt và các yếu tố khác. Thông thường điện sử dụng cho hộ gia đình ở Việt Nam rất ít nhà có đường dây trung tính, chủ yếu chỉ ở các chung cư, cao ốc, cơ quan hay khu công nghiệp, chế xuất, việc lắp đặt đường dây trung tính mới được đảm bảo.

Cách khắc phục là tại mỗi điểm đặt ATM, ngân hàng phải kiểm tra lại đường dây tiếp đất, nếu chưa có thì phải đào một hố sâu 2m, đóng cọc tiếp đất và đặt một dây đồng vào đó để chống rò điện. Thông thường, hệ thống ATM tại trụ sở chính của các ngân hàng luôn đảm bảo an toàn 100% về điện, vì các tòa nhà trụ sở thường có ống chống sét và có thể đặt dây trung tính ở đó. "Chúng tôi không ngại đầu tư chi phí để đảm bảo an toàn cho hệ thống ATM, tuy nhiên, tại nhiều địa điểm thuê đặt máy ATM như chung cư, cao ốc, trung tâm thương mại, khó mà đào nền đất một hố sâu 2m để đóng cọc sắt, thậm chí tại cả những khu vực nhà dân hay ngoài trời, ngân hàng cũng không thể quyết định việc này nếu chủ bên thuê không đồng ý", ông Tuấn nói.

Điểm đặt máy ATM của ngân hàng đầu tư và phát triển BIDV trên phố Trấn Vũ bị biến thành… phòng ngủ. Ảnh: Hồng Quân.

Ông Phạm Quốc Thanh, TGĐ Ngân hàng An Bình, cho biết, ABBank hiện có hơn 100 máy ATM trên toàn quốc và mật độ bảo dưỡng máy là ba tháng một lần. Ông Thanh cũng thừa nhận, việc ATM ở các ngân hàng bị rò điện không phải là hiếm gặp. Sau khi có thông tin có người chết vì nhiễm điện tại buồng ATM, vì số lượng máy không nhiều nên ngân hàng đã cho người kiểm tra lại độ an toàn về điện của máy, nhất là trong thời tiết ẩm ướt như hiện nay. Hiện tượng để điện bị rò là do phía ngân hàng và bên đơn vị lắp đặt máy ATM. Tuy nhiên, còn nhiều vấn đề khác nữa như do sự kém ý thức và hiểu biết của người dân, việc buôn bán quanh các điểm đặt ATM và đổ nước xuống nền buồng, gây ẩm ướt, rất dễ dẫn đến nguy cơ nhiễm điện mạnh nếu máy ATM không được lắp đặt dây trung tính.

Ông Hồ Anh Ngọc, Giám đốc điều hành dịch vụ tài chính cá nhân phía Nam, Ngân hàng Techcombank, cho biết, những máy ATM có khả năng rò rỉ điện đã bị ngưng hoạt động và cô lập.

Ngân hàng TMCP ACB khẳng định, máy ATM tại Phan Đăng Lưu (TP HCM)  bị “sự cố” đã được khắc phục xong. Còn Ngân hàng Eximbank cũng đã kiểm tra toàn bộ 260 máy ATM trên toàn quốc và cho biết “không phải đóng cửa trường hợp nào”.