Chảy máu 'vàng đen'

Bài 1: Tàu lớn, lợi to

Vụ cướp than trắng trợn gần đây ở Quảng Ninh gần đây càng cho thấy: mặc dù đã khởi tố hàng chục vụ buôn lậu than trái phép sang biên giới với hàng trăm người liên quan, trong đó có nhiều cán bộ nhưng do lợi nhuận cực lớn, “vàng đen” của Tổ quốc vẫn ào ạt chảy qua biên giới. 

PV Đất Việt đã phải nằm trong khoang chứa nước trên tàu xuất than lậu để thâm nhập vào đường dây mang lại hàng trăm triệu đồng một chuyến này.

“Non gan” thì… xuất tiểu ngạch 

Tàu chở than lậu thường là tàu trọng tải trên 3.000 tấn, xuống hàng vào ban đêm và chuyển lậu qua 4 đường chính: trong Trần (trong đảo Trần), ngoài Trần (ngoài đảo Trần), trong Bạch Long Vĩ và đường xa nhất cắt ngoài Bạch Long Vĩ vài chục hải lý. Than lậu sang Trung Quốc thường cập các cảng như Mèo Lẻng, Khâm Châu, Kỳ Giá nhưng Bạch Long mới là nơi hút hàng nhiều nhất. Ước tính, tại các cảng này, mỗi ngày có hàng chục nghìn tấn “vàng đen” của Việt Nam cập bến.

Tàu chở than lậu nhắm cảng biển Trung Quốc trực chỉ.

Theo giới vận chuyển than lậu, nguồn cung cấp xuất lậu không khó. Giới buôn bán nhỏ thường chọn đường tiểu ngạch, không dám mạo hiểm với sóng to gió lớn, hành trình khá an toàn với thời gian ngắn, các tàu có giấy tờ đầy đủ. Theo một chủ tàu tên T. : “Tàu chạy “đường trong” (đường tiểu ngạch) không ăn thua, đợt này giá dầu lên cao, giá than cũng cao, lời lãi chẳng được là bao, tháng chỉ được hai, ba chuyến. Chi phí ăn uống sinh hoạt, tiền lo cảng vụ, tiền “làm luật” khá tốn kém, có tháng đi ba chuyến chỉ được 20 - 30 triệu đồng. Chạy “đường ngoài” (vận chuyển than lậu) lợi nhuận cao nhưng mình không có đủ gan, đành chấp nhận ăn nhỏ thôi”. Cũng theo lời T., chạy “đường trong” an toàn hơn và chỉ mất khoảng 10 giờ để đưa tàu vào cảng bên phía Trung Quốc trong khi chạy “đường ngoài” phải mất tới 60 giờ, đó là chưa kể đến sóng to, gió lớn trên biển.

Biết chắc là sẽ gặp rất nhiều trắc trở trên các chặng đường biển mịt mù nhưng nhiều chủ tàu vẫn chạy “đường ngoài” với mong muốn làm giàu nhanh, sớm thu đủ vốn đã vay ngân hàng để đóng tàu. “Phải sống với xuất than lậu chứ đi chính ngạch đến bao giờ mới đủ tiền trả ngân hàng. Thằng bạn tôi vay ngân hàng hơn 10 tỷ đồng mua 2 chiếc tàu lớn chạy “đường ngoài”, vài tháng đã trả nợ xong rồi”, một chủ tàu tên K. cho biết.

Sợ thời tiết, không sợ “làm luật”

Dù đi “đường trong” hay “đường ngoài”, phần lớn tàu chở than từ Việt Nam (Quảng Ninh, Hải Phòng) sang Trung Quốc đều có đích đến là cảng Bạch Long. Trong lúc trà dư tửu hậu khi tàu lênh đênh trên biển, lái tàu dày dạn kinh nghiệm tên Q. nhẩm tính: “Khoảng 60% tàu từ Quảng Ninh xuất lậu đi “đường ngoài”, không có giấy tờ nào và Nhà nước cũng không thu được đồng nào”.

Theo Q, đa phần các tàu than lậu chạy từ Quảng Ninh sang Trung Quốc theo đường phía sau Đồn biên phòng số 4 (thuộc Bộ đội biên phòng Quảng Ninh), gọi là đường “trong Trần” (trong đảo Trần), vì đây là con đường ngắn nhất và ít nguy hiểm hơn. Xa hơn chút nữa là đường “ngoài Trần” (ngoài đảo Trần) và trong Bạch Long Vĩ. Xa hẳn và nguy hiểm hơn, chỉ dành cho những tàu trọng tải lớn đi, là đường cắt xa Bạch Long Vĩ. “Loại tàu đi đường này trọng tải thường trên 3.000 tấn, nhỏ cũng phải 1.700 tấn trở lên, mỗi tháng than lậu sang đây đến hàng trăm nghìn tấn các loại”, anh Q. cho biết thêm.

Chất lượng than của tàu chở lậu không thua kém chất lượng than xuất theo đường tiểu ngạch. Khi lênh đênh trên một tàu chở than lậu khác, thuyền trưởng tên L, người mới “chạy” trót lọt 2 chuyến tàu xuất lậu 3.000 tấn than cám loại 7 theo đường “ngoài Trần”: “Các chủ tàu chạy “đường ngoài” thường mua than loại tốt về trộn lẫn với các loại than “thổ phỉ”. Một chuyến than lậu mà không được khoảng 70 triệu đồng trở lên là họ không đi. Chủ hàng đã lo tất, mình cứ đi theo đường đã định sẵn, không lo giấy tờ gì hết. Chúng tôi chỉ ngán thời tiết, chứ làm luật không khó”, L nói.

Bài 2: Lãi = Luật + Lậu cưa đôi