| Bữa cơm của một hộ nghèo ở quận Sơn Trà, TP Đà Nẵng chỉ gồm tô canh rau dền, vài con cá vụn - Ảnh: Đăng Nam |
Ngày 22-4, tại phiên họp với Ủy ban về các vấn đề xã hội của Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Lao động - thương binh và xã hội Nguyễn Thị Kim Ngân giải trình về vấn đề liên quan đến chính sách giảm nghèo.
Theo báo cáo của Bộ Lao động - thương binh và xã hội, nhờ triển khai các chính sách giảm nghèo nên tỉ lệ hộ nghèo từ 22% (năm 2005) giảm còn 11,3% (năm 2009). Trong bốn năm (2006-2010) thực hiện chính sách giảm nghèo đã đạt được những kết quả cụ thể: có 5 triệu lượt hộ nghèo được vay vốn ưu đãi làm ăn; từ năm 2007-2009 có 100.000 lao động nghèo được dạy nghề miễn phí, 2.000 công trình hạ tầng phục vụ sản xuất được đầu tư ở 273 xã, hàng chục triệu lượt người nghèo, dân tộc thiểu số được cấp thẻ BHYT miễn phí...
Hai phương án về chuẩn nghèo
Theo Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Ngân, trong giai đoạn 2011-2015 sẽ đưa ra chuẩn nghèo mới và áp dụng trong năm 2011. Theo đó, cuối tháng 4 sẽ trình Chính phủ hai phương án chuẩn nghèo mới. Phương án thứ nhất là thu nhập của các hộ dân thành thị là 600.000 đồng và nông thôn 350.000 đồng/người/tháng. Phương án thứ hai là thành thị 700.000 đồng, nông thôn 480.000 đồng/người/tháng.
Với hai phương án này, Bộ trưởng Ngân cho biết tỉ lệ hộ nghèo sẽ tăng từ 17-19% (phương án 1) và từ 20-22% (phương án 2). Đại biểu Nguyễn Thị Khá, ủy viên thường trực Ủy ban về các vấn đề xã hội, chất vấn: “Nếu chuẩn nghèo mới được ban hành, tỉ lệ hộ nghèo tăng đột biến như vậy, bộ trưởng có kế hoạch gì để giúp họ giảm nghèo bền vững?”. Bà Ngân trả lời trong tháng 4 trình Chính phủ thì kế hoạch về ngân sách cho việc giảm nghèo sẽ được chuẩn bị chu đáo vào tháng 6 và tháng 7.
Về việc thực hiện, triển khai các chương trình xóa đói giảm nghèo, nhiều đại biểu quan tâm đến hiệu quả chính sách và nhất là việc có hay không chuyện lãng phí, thất thoát. Đại biểu Trương Thị Thu Hằng (đoàn đại biểu Quốc hội Đồng Nai) hỏi: “Trong quá trình thực hiện, đầu tư cho giảm nghèo có thất thoát, lãng phí không?”. Một đại biểu khác cho rằng những công trình đầu tư giảm nghèo nếu giao cho cộng đồng và người dân tham gia thì giá thường rẻ hơn khi giao cho các cấp chính quyền thực hiện.
Trả lời vấn đề này, bà Ngân khẳng định việc thất thoát và lãng phí là có nhưng cụ thể bao nhiêu, như thế nào thì không nắm rõ. Bởi bộ chỉ quản lý dự án, chương trình, còn ngân sách thì rót về các địa phương, cơ sở. Riêng việc giao dự án cho người dân, cộng đồng cùng tham gia là hợp lý, trong phương hướng đầu tư giảm nghèo giai đoạn tới bộ sẽ cân nhắc và khuyến khích vấn đề này.
| Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Ngân giải trình về chính sách giảm nghèo - Ảnh: Hồ Văn |
Thống kê hộ nghèo đã chính xác chưa?
Về đề án hỗ trợ giảm nghèo cho 62 huyện (đề án 30A), bà Ngân cho biết trong bốn năm triển khai (2006-2009), tỉ lệ hộ nghèo tại các huyện này giảm bình quân từ 48% còn 41%. Nhiều đại biểu nghi ngờ con số này và cho biết trong khi cả nước chỉ đạt mức giảm nghèo 2%/năm, vậy mà đề án 30A lại giảm rất lớn và rất nhanh.
Đại biểu Đặng Như Lợi, phó chủ nhiệm Ủy ban về các vấn đề xã hội, hỏi: “Thống kê hộ nghèo hằng năm đã chính xác chưa? Theo tôi thấy, việc thống kê hình như không tính đến tách hộ...”. Trả lời những vấn đề này, bà Ngân nói việc đưa ra các con số và nhấn mạnh công tác khảo sát rất kỹ. “Tuy nhiên, trong phiên giải trình với thời gian ngắn thì chưa thể nói cụ thể và giải đáp hết được, tôi sẽ trả lời các đại biểu sau” - bà Ngân nói.
Xoay quanh thắc mắc của nhiều đại biểu về đề án 30A như xuất khẩu lao động, việc triển khai dự án đào tạo nghề nông thôn..., Bộ trưởng Ngân cho rằng công tác xuất khẩu lao động cho người nghèo ở 62 huyện hiện nay rất tốt, người nghèo đăng ký đi rất nhiều.
“Theo tôi, nếu làm công tác này tốt, các hộ nghèo trong 62 huyện chỉ cần mỗi hộ có một người đi xuất khẩu lao động thì trong một năm họ sẽ thoát nghèo vì thu nhập từ 5 triệu đồng/tháng trở lên”. Riêng về công tác đào tạo nghề cho nông thôn, bà Ngân cho biết bộ đang đẩy mạnh hoạt động này và Chính phủ tạo điều kiện rất thuận lợi, vì vậy rất khả quan.
Kết luận phiên giải trình về chính sách giảm nghèo, bà Trương Thị Mai, chủ nhiệm Ủy ban về các vấn đề xã hội, đánh giá việc giải trình cũng như chất vấn, trao đổi được thực hiện rất trọng tâm. Tuy nhiên, về chuẩn nghèo hay các số liệu đang có vấn đề, đề nghị xem xét lại. Các chính sách giảm nghèo đã bao phủ khá toàn diện, tuy nhiên còn có sự trùng lắp giữa các đề án như 135II và 30A, nhiều bộ đang quản lý và thực hiện nhiều chương trình, chưa có một nhạc trưởng trong vấn đề này. “Trong 10 năm tới, theo tôi, cần có một chiến lược giảm nghèo nhanh và bền vững, cần tập trung về một mối là Bộ Lao động - thương binh và xã hội là hợp lý nhất” - bà Mai nhấn mạnh.
| Trốn đóng BHXH đang trở thành “căn bệnh kinh niên”
Chiều cùng ngày, Ủy ban về các vấn đề xã hội đã họp phiên toàn thể về vấn đề quản lý và sử dụng quỹ BHXH. Thừa ủy quyền của Chính phủ, Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Ngân đã đọc báo cáo tình hình quản lý và sử dụng quỹ BHXH trong năm 2008 và 2009. Báo cáo cho thấy năm 2009 BHXH thu gần 40.000 tỉ đồng, tăng trên 9.000 tỉ so với năm 2008.
Xung quanh vấn đề về BHXH, nhiều đại biểu cho biết các cơ chế, chính sách cũng như biện pháp chế tài hiện nay chưa bảo vệ tốt quyền lợi người lao động. Nhất là việc chậm, trốn đóng BHXH đã trở thành “căn bệnh kinh niên” nhưng các biện pháp chế tài không đủ mạnh, khiến người lao động phải gánh chịu. |
HỒ VĂN (Tuổi trẻ)