Trong số các đoàn đại biểu từ 26 quốc gia gồm những đại diện cho những người đã từng giúp đỡ nhân dân Việt Nam trong suốt hai cuộc kháng chiến vĩ đại của chúng ta, sang Việt Nam nhân dịp kỷ niệm 35 năm ngày giải phóng Miền Nam, thống nhất đất nước năm nay, có đoàn Ba Lan. Đoàn có ba người: ông Ryszard Fijalkowski, nguyên trưởng đoàn Ba Lan; ông Herbert Kunierz, phó trưởng đoàn Ba Lan trong Ủy ban Kiểm tra và Giám sát Hiêp định Paris vào những năm 1974-1975, giáo sư Andrzej Wawrzyniak, giám đốc Bảo tàng Châu Á Thái Bình Dương tại Warszawa, đã tham gia vào Ủy ban Kiểm tra và Giám sát hiệp định Giơ-ne-vơ tại Việt nam năm 1954.
 |
| Buổi gặp mặt trọng thể và cảm động diễn ra tại khách sạn Thắng lợi ở Hà nội - ảnh tác giả cung cấp |
Đoàn là khách mời của Liên hiệp các Tổ chức Hữu nghị Việt Nam, nhưng Hội Hữu nghị Việt Nam-Ba Lan tại Hà Nội đã trực tiếp đón và cử người đi cùng với đoàn trong suốt thời gian đoàn ở thăm Việt Nam. Tối 26.4, những sĩ quan Việt Nam đã theo học tại các trường sĩ quan Ba Lan và những người đã tốt nghiệp tại các trường đại học ở Ba Lan đã và đang phục vụ trong quân đội, đã tổ chức một buổi gặp mặt trọng thể và cảm động tại khách sạn Thắng Lợi. Khi chúng tôi cùng với các vị khách Ba Lan bước vào khách sạn thì thấy một quang cảnh thật ấn tượng và đầy xúc động: những sĩ quan Việt Nam mặc lễ phục đứng thành hai hàng để chào đón các vị khách quí Ba Lan. Đến tham dự còn có Đại sứ Ba Lan tại Hà Nội Roman Iwaszkiewicz cùng phu nhân, phó đại sứ Janusz Bilski. Ông Hồ Trí Hưng, phó tổng thư ký Hội Hữu nghị Việt Nam-Ba Lan đã đọc một bài phát biểu đầy ân tình để chào đón đoàn. Sau đó trưởng đoàn Ba Lan, ông Ryszard Fijalkowski, đại sứ Ba Lan tại Hà Nội Roman Iwaszkiewicz và nhiều vị tướng tá phía Việt Nam… cũng lên chia sẻ những tình cảm chân thành của mình. Bữa tiệc diễn ra trong những giai điệu trữ tình đầy lãng mạn của “Po ten kwiat Czerwony”, “Żołnierz dziewczynie nie skłamie” hay „Dziś do Ciebie przyjść nie mogę”… gợi nhớ cho tất cả những ai đã từng học ở Ba Lan về những tháng năm không thể nào quên. Cuối cùng, tất cả mọi người đứng thành vòng tròn và hát mãi những bài ca kháng chiến ấy.
Chiều 27.4 Đài Truyền hình Việt Nam tổ chức buổi giao lưu giữa các đại biểu quốc tế với tuổi trẻ Việt Nam có tên “Trong vòng tay bè bạn” tại trường quay S9. Mở đầu buổi giao lưu là cuộc trò truyện với người du kích Venezuela năm xưa đã “bắt một tên lính Mỹ giữa đô thành” để đòi tự do cho anh Nguyễn Văn Trỗi. Sau đó là người phụ nữ Pháp đã giúp đỡ rất nhiều cho phái đoàn Việt Nam tại Hội nghị Paris; ông Liu Ming, một chuyên gia Trung Quốc giúp đỡ ta xây dựng đường sắt. Trong một buổi xem biểu diễn của văn công quân đội trong rừng Trường Sơn, khi máy bay Mỹ ném bom, ông Liu Ming đã cố gắng che ánh sáng của ngọn đèn để máy bay địch không phát hiện ra, và ông đã bị mất một ngón tay. Ông Ryszard, với những kỷ niệm sâu sắc và sinh động về những khoảnh khắc cuối cùng của cuộc chiến tranh đã khiến cả trường quay im lặng. Ông đã tận mắt nhìn thấy cảnh Dinh Độc Lập bị dội bom. Ông đã chứng kiến thời khắc lịch sử khi xe tăng của ta tiến vào Dinh Độc Lập. Chỉ mấy tiếng sau đó, đích thân tướng Trần Văn Trà đã đến văn phòng của Ủy Ban Kiểm tra và Giám sát Hiệp định Paris. Ông Ryszard đã mở sâmbanh để chúc mừng tướng Trần Văn Trà trước thắng lợi của nhân dân ta. Ông kể rằng chưa ở đâu ông được nghe hay nhìn thấy những người lính vừa chiến thắng vang dội như thế lại giản dị, khiêm tốn và lễ độ với dân như thế. Họ không có sự huyênh hoang của người chiến thắng, mà bình dị như những đứa con đi xa nay trở về nhà…Khi được hỏi: “ Là người đã chứng kiến những ngày tháng gian khổ và ác liệt của cuộc chiến tranh, ông có điều gì nhắn nhủ tới các bạn trẻ Việt nam?”, ông đã trả lời: “Cha anh các bạn trong những thời kỳ đầy khó khăn gian khổ không chỉ trong cuộc chiến, mà cả trong chính trị, đã chiến đấu vì những giá trị vô giá, hòa bình, độc lập và quyền tự chủ của dân tộc. Họ đã chiến thắng và đã tạo nên một nền móng quan trọng cho một đất nước hòa bình, giầu mạnh và có trách nhiệm, một đất nước đang giữ một vai trò quan trọng không chỉ trong khu vực mà còn trên toàn thế giới. Vậy thì tuổi trẻ các bạn hãy chiến thắng trong hòa bình, trước hết là trong công cuộc xây dựng một nền kinh tế vững mạnh, một nhà nước hiện đại, có khả năng tận dụng và làm giàu thêm lên những thành tựu khoa học kỹ thuật của toàn nhân loại”.
 |
| "Tuổi trẻ các bạn hãy chiến thắng trong hòa bình, trước hết là trong công cuộc xây dựng một nền kinh tế vững mạnh, một nhà nước hiện đại, có khả năng tận dụng và làm giàu thêm lên những thành tựu khoa học kỷ thuật của nhân loại" - ảnh tác giả cung cấp |
Trưa 28.4, đại sứ Roman Iwaszkiewicz và phu nhân đã mời cơm đoàn tại nhà riêng đại sứ. Vì đại sứ cũng từng là người lính, nên ông mang nhiều chất lính và rất say sưa nghe khách kể về những kỷ niệm thời chiến tranh. Suốt bữa trưa, mọi người chỉ kể về cuộc chiến tranh chống Mỹ của Việt Nam, đặc biệt là về những ngày xung quanh 30.4 1975. Trên gương mặt, trong giọng nói của người kể chuyện chứa đựng sự khâm phục, lòng tự hào pha lẫn sự bồi hồi. Ba người Việt Nam chúng tôi lại là những người ngạc nhiên nhất trước những câu chuyện đó. Có lẽ chưa bao giờ tôi cảm nhận không khí 30.4 một cách sống động, sâu sắc như vậy. Tôi cứ thầm hỏi, không biết có bao nhiêu người Việt Nam đang nhớ về, đang mừng ngày chiến thắng 30.4 như thế này? Và tôi chợt nhận ra rằng, khi chúng tôi đang sống trong những thành phố tươi đẹp của đất nước Sô-panh, đang ngồi trong những giảng đường hay trong các phòng thí nghiệm hiện đại của các trường đại học ở Ba Lan, thì chính những người Ba Lan này lại đang cùng với nhân dân Việt Nam chịu đựng và vượt qua biết bao gian khổ, ác liệt của chiến tranh để có ngày 30.4 năm 1975, đem lại một đất nước trọn vẹn và hòa bình cho tất cả chúng ta. Ân tình ấy chúng ta không thể nào nói hết được và không bao giờ quên được. Chúng tôi, nhưng lưu học sinh Việt nam tại Ba Lan những năm ấy phải biết ơn Ba Lan hai lần.
Nguyễn Thị Thanh Thư