Lo ngại thuế môi trường đẩy giá “leo thang”

Dự luật đề xuất 5 nhóm hàng hóa chịu thuế bảo vệ môi trường, gồm: xăng dầu (xăng các loại, nhiên liệu bay, diesel, dầu hỏa, dầu mazut, dầu nhờn, mỡ nhờn); Than; Môi chất làm lạnh chứa hydro-clo-flo-carbon (dung dịch HCFC); Túi nhựa xốp (túi ni-lông); và thuốc bảo vệ thực vật thuộc nhóm hạn chế sử dụng. ĐB Nguyễn Thị Nguyệt Hường (Hà Nội) nhận xét: “Không đủ và thiếu công bằng”, bởi rất nhiều sản phẩm khác cũng gây ô nhiễm môi trường mà chưa được đưa vào, ví dụ như pin, giấy... “Nếu những sản phẩm khác cũng gây ô nhiễm môi trường nhưng chỉ thu phí mà không thu thuế là rất bất công. Do vậy, cần phải nghiên cứu những mặt hàng nào gây ô nhiễm môi trường và đưa vào danh mục nhóm mặt hàng thuộc diện chịu thuế”, ĐB Hường đề nghị.

Ngay trong báo cáo thẩm tra của Ủy ban Tài chính - Ngân sách của QH về dự luật vào sáng 31.5, Chủ nhiệm Phùng Quốc Hiển cũng cho biết, nhiều ý kiến trong ủy ban này cho rằng, hiện nay không chỉ có 5 nhóm hàng hóa quy định tại dự luật là tác động xấu đến môi trường mà còn nhiều mặt hàng khác, đặc biệt là các loại hóa chất độc hại, các sản phẩm độc hại... tác động trực tiếp đến môi trường và sức khỏe con người đã được quy định trong nhiều văn bản. Vì vậy, Chính phủ cần rà soát lại để bổ sung đối tượng chịu thuế dựa trên nguyên tắc: đã là sản phẩm gây tác động tiêu cực đến môi trường thì phải thuộc diện chịu thuế.

Hạn chế gây ô nhiễm hay tăng thu ngân sách?

ĐB Trần Du Lịch (TP.HCM) cũng tỏ ra băn khoăn không kém khi nhận xét: chưa rõ mục đích của luật là hạn chế gây ô nhiễm hay tăng thu ngân sách, vì theo ông Lịch, thu dễ nhất hiện nay là thu qua giá xăng dầu nhưng cách thu này lại không làm cho người ta giảm được nhu cầu sử dụng. "Phải làm sao để luật này có hiệu lực sẽ là công cụ tài chính hạn chế sử dụng chất gây hại môi trường mới đạt yêu cầu”, ông Lịch kiến nghị.

Đấu giá quyền khai thác khoáng sản

Thay vì được cấp phép khai thác, chế biến khoáng sản ngoài khu vực quy hoạch khai thác, chế biến khoáng sản đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt, nay chính quyền địa phương chỉ được cấp giấy phép thăm dò, khai thác khoáng sản tại các khu vực có tài nguyên khoáng sản phân tán, nhỏ lẻ đã được Bộ TN-MT khoanh định và công bố. Đây là điểm khác biệt mới nhất so với Luật Khoáng sản hiện hành, quy định rõ trong dự luật khoáng sản (sửa đổi) được Chính phủ trình QH tại phiên họp sáng 30/5.

Theo quy định của dự luật Khoáng sản (sửa đổi), UBND tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương được quyền cấp giấy phép thăm dò, giấy phép khai thác khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường, than bùn và khoáng sản tại khu vực có tài nguyên khoáng sản phân tán, nhỏ lẻ đã được Bộ TN-MT khoanh định và công bố; giấy phép khai thác tận thu khoáng sản. Các khu vực còn lại do Bộ TN-MT cấp phép. Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Hà Văn Hiền cho biết, đa số ý kiến trong ủy ban (cơ quan thẩm tra dự luật - PV) tán thành quy định này, tuy nhiên, một số đề nghị không quy định khái niệm khu vực có tài nguyên khoáng sản phân tán, nhỏ lẻ chung chung mà cần có danh mục và khu vực khoáng sản cụ thể (loại nào, ở đâu) để phân cấp cho địa phương.

Bên cạnh đó, Ủy ban Kinh tế cũng tán thành về mặt nguyên tắc đối với quy định về đấu giá quyền thăm dò - khai thác khoáng sản, đấu giá quyền khai thác khoáng sản và cho rằng đây là quy định cần thiết, phù hợp với yêu cầu quản lý hoạt động khoáng sản trong nền kinh tế thị trường, khắc phục những tiêu cực hiện nay cũng như tán thành với quy định của dự thảo luật “chỉ cho phép chuyển nhượng quyền thăm dò, quyền khai thác khoáng sản thông qua đấu giá để hạn chế hành vi đầu cơ trục lợi trong xin phép thăm dò, khai thác khoáng sản”.

Nguyệt Minh - Tuyết Mai (Thanh niên)