Tăng gánh nặng tài chính lên vai người tiêu dùng

Ngày 31.5, đại biểu quốc hội nghe  báo cáo và thảo luận về dự án Luật Thuế bảo vệ môi trường. Đây là dự án luật quan trọng, nhạy cảm - tác động lớn đến giá cả các mặt hàng thiết yếu, ảnh hưởng trực tiếp và  làm tăng gánh nặng tài chính đối với đời sống người dân và DN.

Đa số ý kiến ĐB tán thành với sự cần thiết ban hành dự luật này. Dự luật này quy định 5 nhóm đối tượng chịu thuế là: Xăng, dầu; than; dung dịch HCFC; túi nhựa xốp và thuốc bảo vệ thực vật thuộc nhóm hạn chế sử dụng. Để đảm bảo tính thuyết phục, ý kiến chung trong UB Tài chính - Ngân sách của QH đề nghị Chính phủ lý giải cụ thể về căn cứ quy định đối tượng chiuh thuế, đối tượng gây ô nhiễm môi trường nhưng chưa thuộc diện chịu thuế.

Câu hỏi đặt ra là: Khi ban hành Luật Thuế bảo vệ môi trường thì có tiếp tục duy trì hệ thống quy định về phí môi trường như hiện hành hay không, tránh tình trạng phí, thuế chồng lên nhau bất hợp lý, làm tăng giá sản phẩm tiêu dùng? Một số ý kiến cho rằng, đối với những mặt hàng đang chịu phí môi trường như xăng, dầu, than, nhựa, hóa chất... khi đưa vào diện chịu thuế bảo vệ môi trường thì không nên tiếp tục chịu phí môi trường.

Nhưng, đa số ý kiến theo chiều hướng vẫn phải áp dụng cả phí môi trường và thuế bảo vệ môi trường ở những công đoạn khác nhau. Nhưng riêng đối với mặt hàng xăng, dầu, khi áp dụng thuế môi trường sẽ bỏ quy định về thu phí xăng, dầu, còn đối với một số mặt hàng khác như than... vẫn tiếp tục phải chịu thêm cả phí môi trường; sẽ có mặt hàng vừa là đối tượng chịu thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu... song cũng vẫn là đối tượng chịu thuế bảo vệ môi trường.

Vấn đề cốt lõi được ĐB quan tâm là việc xác định mức thuế bảo vệ môi trường. UB Tài chính - Ngân sách của QH đưa ra dẫn chứng, giữa một số mặt hàng, tiêu chí để xác định mức thuế chưa thống nhất: Mức trần của khung thuế suất đối với xăng là 25% tính trên giá bán, nhưng than lại bằng 1% tính trên giá bán, trong khi đó túi nhựa xốp lên tới 100% giá bán...

Phải có chế tài mạnh mới giảm thiểu những hành vi đầu độc môi trường. Ảnh: Đầm chứa nước thải của Công ty Vedan.  Ảnh: TTXVN

Một số ý kiến UB Tài chính - Ngân sách của QH cho rằng, biên độ khung thuế đối với xăng, dầu là rộng; mức trần 4.000 đồng là cao. Hiện nay trong giá xăng, dầu đã bao gồm nhiều loại thuế, phí và chiếm tới 40% giá của một lít xăng; riêng phí là 1.000 đồng. Nếu áp dụng mức thuế suất đối với xăng, dầu như quy định của dự thảo luật, cho dù có trừ phí xăng, dầu thì giá bán vẫn sẽ tăng; đồng thời dẫn đến tăng giá của nhiều hàng hóa, dịch vụ có sử dụng xăng, dầu.
 
Luồng ý kiến khác là thuế đối với xăng là 1.000 - 4.000đ, dầu diesel là 500 - 2.000đ là chưa hợp lý, vì khi sử dụng xăng gây ô nhiễm ít hơn dầu diesel. Đối với than, có một số ý kiến  chưa đồng tình: Than là sản phẩm gây ô nhiễm nặng khi sử dụng. Trong điều kiện giá bán than đang tăng, song biên độ khung thuế đối với than quy định trong dự thảo luật từ 6.000 đến 30.000 đồng/tấn là quá rộng, mức sàn quá thấp. Vì vậy, đề nghị thu hẹp biên độ khung thuế; phân loại từng loại than dựa trên mức độ gây ô nhiễm, đồng thời nâng cả mức trần và mức sàn.