Đăng đàn trả lời chất vấn tại Quốc hội ngày 10-6, Bộ trưởng Bộ Tài chính Vũ Văn Ninh và Bộ trưởng Bộ GTVT Hồ Nghĩa Dũng đã cho thấy những nỗ lực của bộ trong quản lý, điều hành; hai bộ trưởng đều nhận một phần trách nhiệm về những bất cập trong ngành, đồng thời... đẩy trách nhiệm sang những “địa chỉ” hoặc yếu tố khách quan khác.
Là “tư lệnh” ngành đầu tiên trả lời chất vấn trong sáng 10-6, sau khi trình bày báo cáo giải quyết kiến nghị của cử tri từ sau kỳ họp thứ 6, Bộ trưởng Vũ Văn Ninh trả lời trực tiếp chất vấn của 13 lượt đại biểu Quốc hội (ĐBQH), tập trung vào các nội dung: Trách nhiệm của Bộ Tài chính trong việc quản lý Tổng Công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn Nhà nước (SCIC); quản lý ngân sách Nhà nước; phòng ngừa rủi ro trong vay nợ Chính phủ, vay nợ quốc gia; điều hành giá...
SCIC không “sờ mó” vốn công
ĐB Nguyễn Minh Thuyết (Lạng Sơn) hâm nóng nghị trường bằng câu hỏi về mức lương - thưởng cao ngất nghểu của lãnh đạo SCIC: “Thế giới và VN hiện có bộ trưởng nào kiêm chủ tịch HĐQT công ty hay không? Kết luận của Kiểm toán Nhà nước đã đề cập trách nhiệm của Bộ Tài chính, vậy Bộ Tài chính có trách nhiệm không?”.
Bộ trưởng Vũ Văn Ninh giải thích việc ông kiêm nhiệm chủ tịch HĐQT ở SCIC là do Thủ tướng phân công, thế giới đã có tiền lệ. Về lương - thưởng, bộ trưởng trả lời khá dài dòng và “kết” lại: Lương cao là do nhiều khoản ngoài lương tính gộp vào, khiến dư luận hiểu không đúng.
“Vấn đề tôi đặt ra không chỉ nhằm vào SCIC mà rộng hơn là của các tập đoàn Nhà nước. Không phải lương bao nhiêu mà căn cứ tính lương thế nào. Doanh nghiệp (DN) lỗ hàng ngàn tỉ đồng nhưng trả lương cho phó tổng giám đốc người nước ngoài 3-5 tỉ đồng/năm?” - ĐB Thuyết truy vấn.
Theo ĐB Thuyết, thứ trưởng Bộ LĐ-TB-XH, người ký duyệt lương của lãnh đạo SCIC, trước đó là thứ trưởng Bộ Tài chính. Nếu QH khóa XI bầu tổng Kiểm toán Nhà nước là một nguyên thứ trưởng Bộ Tài chính nữa sẽ thành vòng tròn khép kín! Bộ trưởng Vũ Văn Ninh vẫn khẳng định chế độ lương ở SCIC thực hiện đúng quy định, phần lương tăng thêm là do hiệu quả sản xuất kinh doanh tăng.
ĐB Ngô Văn Minh: “Vì sao tăng thu ngân sách năm 2009 quá cao?” Ảnh: THẾ DŨNG
“Đề nghị bộ trưởng nói rõ trong cơ cấu lợi nhuận của SCIC, đâu là phần đầu tư từ vốn điều lệ, đâu là phần do tiếp nhận DN để chia cổ tức” - ĐB Trần Du Lịch (TPHCM) đặt vấn đề.
Bộ trưởng Vũ Văn Ninh diễn giải: “Phần đầu tư bằng vốn của SCIC đang có hiệu quả, ví dụ đầu tư vào thủy điện hiện lãi gấp đôi. Riêng phần nhận cổ tức từ DN, SCIC chỉ là thủ quỹ giữ hộ Nhà nước. Trong khi chưa tái đầu tư, SCIC gửi tài khoản có lãi ở ngân hàng và không được “sờ mó” một đồng nào ở đây cả”.
Thu ngân sách cao do dự báo sai
Vấn đề thu chi ngân sách và nợ quốc gia được ĐB Ngô Văn Minh (Quảng Nam) đặc biệt quan tâm qua hai câu hỏi vì sao tăng thu ngân sách năm 2009 quá cao so với dự toán và con số thực nợ công là bao nhiêu, cách quản lý nợ công thế nào? Bộ trưởng Vũ Văn Ninh dẫn hàng loạt số liệu để biện minh rằng thu ngân sách quá cao so với dự toán là do không dự đoán được giá dầu thô và tăng thu ngân sách địa phương lớn, khoảng 33.000 tỉ đồng trong tổng mức tăng thu 50.000 tỉ đồng của năm 2009.
“Tôi chưa hài lòng với câu trả lời của bộ trưởng. Xin bộ trưởng đọc lại văn bản số 46 ngày 9-6 đã gửi ĐBQH. Bây giờ, bộ trưởng lại giải trình thêm một lý do nữa là tăng thu ngân sách thực chất ở địa phương chứ không phải ở Trung ương. Sao không nói lý do này vào văn bản số 46 mà lại dẫn giá dầu thô năm 2008?” - ĐB Minh chất vấn, đồng thời cho rằng phải làm rõ lý do, hệ quả tăng thu mới có cơ sở làm dự toán ngân sách của năm sau.
Bộ trưởng Vũ Văn Ninh: “Do không dự đoán được giá dầu thô và tăng thu ngân sách địa phương lớn...”
Về nợ công, Bộ trưởng Vũ Văn Ninh cho biết nợ Chính phủ hiện nay là 41,9% GDP, trong đó nợ nước ngoài chiếm 58,8% GDP. Trong nợ nước ngoài, 86,5% là vay dài hạn. Dẫn thêm các số liệu để khẳng định nợ công vẫn ở mức an toàn, Bộ trưởng Ninh chốt lại: “Tôi - với tư cách là Bộ trưởng Bộ Tài chính - không giấu chuyện này bởi vì nếu vỡ nợ, tôi là người phải chịu trách nhiệm đầu tiên. Cho nên phải báo cáo đầy đủ, báo cáo hết...”.
Bộ trưởng Ninh cũng phân tích thêm nếu làm dự án đường sắt cao tốc Bắc Nam, bình quân mỗi năm VN vay thêm khoảng 1,6 - 2 tỉ USD. Tính tất cả các dự án đã được QH quyết định đầu tư cho giao thông, thủy lợi, bệnh viện, trường học..., từ nay đến năm 2015, VN phải phát hành thêm gần 300.000 tỉ đồng trái phiếu Chính phủ, làm tăng thêm khoảng 3% dư nợ quốc gia hằng năm.
Giá xăng, thuốc: Không thả nổi nhưng... khó quản (!)
Cho rằng cơ quan quản lý Nhà nước điều hành giá xăng một cách duy ý chí hoặc chỉ dựa vào sức ép dư luận để yêu cầu DN tăng, giảm giá, ĐB Trần Thị Quốc Khánh (Hà Nội) đề nghị Bộ trưởng Vũ Văn Ninh cho biết sẽ phải làm gì để thể hiện rõ hơn vai trò trách nhiệm quản lý giá của Nhà nước đối với mặt hàng quan trọng này.
Không đồng tình với nhận xét của ĐB Khánh, Bộ trưởng Vũ Văn Ninh nói cơ chế điều hành giá xăng dầu đang được vận hành đúng theo nguyên tắc thị trường có sự định hướng của Nhà nước. Vừa qua, Chính phủ yêu cầu DN giảm giá bán không phải vì sức ép dư luận mà vì mục tiêu kiềm chế lạm phát. Trong khi đó, ĐB Trần Du Lịch cho rằng chuyện lùm xùm về giá xăng còn có nguyên nhân từ hệ thống phân phối bất ổn...
Về giá thuốc chữa bệnh, ĐB Danh Út (Kiên Giang) chất vấn: “Có phải giá thuốc đang bị thả nổi vì không thuộc 14 mặt hàng trong diện bình ổn giá? Người bệnh bị các DN dược làm giá hết sức nhẫn tâm, bán thuốc cao hơn giá thành 4 - 5 lần?”. Bộ trưởng Vũ Văn Ninh giải trình rằng kiểm soát giá thuốc là vấn đề khó khăn vì các DN nhập khẩu đã làm giá từ “bên kia”.
Được mời trả lời chất vấn cùng, Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Quốc Triệu chia sẻ: “Chính phủ đã biết hiện tượng này và chỉ đạo rất quyết liệt. Trong 22.000 mặt hàng thuốc, có loại tăng giá dữ dội. Một số thuốc đặc trị, biệt dược, thuốc quý hiếm đã tăng 200% - 300%. Nguyên nhân, giải pháp đã được Ủy ban Về các vấn đề xã hội của QH cùng với Bộ Y tế và các bộ liên quan mổ xẻ, đã và đang có những giải pháp rất tích cực, bước đầu đã có hiệu quả”.
ĐB Danh Út truy tiếp: “Qua thanh - kiểm tra việc kê khai niêm yết giá, 11 DN sai phạm bị phạt chỉ 80,5 triệu đồng là quá nhẹ”. Bộ trưởng Vũ Văn Ninh thừa nhận mức phạt hành chính còn nhẹ, không đủ sức răn đe. Bộ sẽ ghi nhận và kiến nghị Chính phủ có điều chỉnh thích hợp.
| “Đại phẫu” VFA Cho nước ngoài thuê đất rừng: Đúng luật! Trong ngày làm việc tại QH sáng 10-6, trước phần chất vấn và trả lời chất vấn, ông Trần Thế Vượng, Trưởng Ban Dân nguyện của QH, đã trình bày báo cáo kết quả giám sát giải quyết kiến nghị của cử tri gửi đến kỳ họp thứ 6, QH khóa XII của Ủy ban Thường vụ QH. Báo cáo có nội dung cho biết Ủy ban Thường vụ QH đã kiến nghị xem lại vai trò của Hiệp hội Lương thực VN (VFA) trong việc điều hành xuất khẩu gạo. Ủy ban Thường vụ QH cho rằng Bộ Nội vụ và Bộ Công Thương đã không làm đủ trách nhiệm theo quy định của pháp luật khi nghiên cứu, quyết định điều lệ của VFA. Vì vậy, trong điều lệ của VFA có những nhiệm vụ, quyền hạn không phù hợp với quy định tại điều 9, Luật Thương mại. Ủy ban Thường vụ QH cũng cho rằng quy chế đăng ký hợp đồng xuất khẩu gạo do chủ tịch VFA ban hành là văn bản thể hiện hoạt động quản lý, điều hành hoạt động xuất khẩu gạo với đối tượng điều chỉnh không chỉ thành viên hiệp hội mà cả các thương nhân tham gia hoạt động này và cơ quan Nhà nước (hải quan). Ủy ban Thường vụ QH đề nghị Chính phủ giao khắc phục những vấn đề nêu trên khi ban hành nghị định về kinh doanh xuất khẩu gạo, đồng thời chỉ đạo Bộ Nội vụ với sự tham gia của Bộ Công Thương kịp thời xem xét lại quyết định phê duyệt điều lệ VFA để bảo đảm đúng các quy định của pháp luật. . Bộ NN-PTNT vừa có báo cáo gửi QH về việc cho nước ngoài thuê đất trồng rừng. Tại bản báo cáo, Bộ trưởng Bộ NN-PTNT Cao Đức Phát khẳng định các tỉnh đã thực hiện đúng pháp luật; các dự án trồng rừng của DN nước ngoài đều đã được thẩm định về quốc phòng, an ninh; hầu hết diện tích đất cho thuê và liên doanh, liên kết để trồng rừng đều là đất được quy hoạch để phát triển rừng sản xuất, chưa phát hiện việc cho thuê rừng hay đất rừng phòng hộ. Tuy nhiên, ông Phát cũng nhìn nhận trong quá trình xây dựng dự án, do chưa nắm chắc khả năng về đất đai, chủ yếu dựa theo báo cáo của huyện và xã nên nhiều tỉnh đã cấp phép đầu tư với quy mô, diện tích vượt quá khả năng thực tế. Đặc biệt, một số địa phương còn dự kiến cho thuê cả diện tích đất đã có chủ hoặc đất rừng tự nhiên. P.Dương - T.Dũng |
Do địa phương không báo (?)
Về tình trạng người dân phải đu dây để qua sông Pô Kô (Kon Tum), Bộ trưởng Hồ Nghĩa Dũng cho rằng địa phương chậm báo cáo; về tuyến đường Nam sông Hậu dang dở, bộ trưởng “chia sẻ” với dân...
Sau phần trình bày báo cáo giải quyết kiến nghị của cử tri từ sau kỳ họp thứ 6 của Bộ trưởng Bộ GTVT Hồ Nghĩa Dũng vào chiều cùng ngày, 17 lượt ĐBQH đã đặt câu hỏi chất vấn người đứng đầu ngành GTVT xoay quanh lãng phí của các tập đoàn, tổng công ty Nhà nước; hiệu quả các công trình giao thông, đặc biệt là dự án đường sắt cao tốc Bắc Nam...
Do Vinashin, chẳng phải do bộ (?)
“Việc Tập đoàn Công nghiệp Tàu thủy VN (Vinashin) mua tàu Hoa Sen hơn 1.000 tỉ đồng nhưng khai thác không hiệu quả, ảnh hưởng gì tới hiệu quả vốn Nhà nước?” - ĐB Vũ Quang Hải (Hưng Yên) đặt vấn đề. Không trả lời thẳng nội dung chất vấn, Bộ trưởng Hồ Nghĩa Dũng giải thích vòng vo rằng việc đầu tư mua tàu Hoa Sen để khai thác tuyến vận tải biển Bắc Nam là hợp lý để chia sẻ áp lực với đường bộ.
Bộ trưởng Hồ Nghĩa Dũng cho rằng tiêu cực có thể xảy ra ở bất kỳ dự án giao thông nào, Bộ GTVT luôn cảnh giác và siết chặt quản lý. Ảnh: Thế Dũng
Tuy nhiên, mua tàu về (năm 2008) gặp rủi ro khủng hoảng nên cả thị phần và cước phí vận tải cùng giảm mạnh. “DN chưa tính hết nên con tàu hoạt động không hiệu quả” - bộ trưởng phân trần. Ông cho rằng Vinashin là DN nên phương án làm ăn do HĐQT quyết định và chịu trách nhiệm, Bộ GTVT chỉ quản lý về mặt Nhà nước. Dù vậy, “khi nghe có khó khăn, bộ đã yêu cầu tập đoàn dừng đầu tư tiếp”.
Chưa đồng tình, ĐB Lê Quốc Dung (Thái Bình) nêu: “Bộ trưởng trả lời về Vinashin chưa thỏa đáng. Tàu không chạy được không phải do suy giảm kinh tế mà chạy một chuyến rồi hỏng. Bộ giải quyết thế nào? Trách nhiệm tới đâu?”. Bộ trưởng Hồ Nghĩa Dũng đáp: “Tập đoàn này đầu tư ra ngoài quá nhiều nên năng lực không đủ, cộng với tình hình khủng hoảng chung vừa qua khiến tập đoàn càng khó khăn hơn”.
Nhận khiếm khuyết, chia sẻ
“Cử tri rất xúc động trước hình ảnh đồng bào một số nơi ở tỉnh Kon Tum phải đu dây hằng ngày để qua sông Pô Kô. Những ai phải chịu trách nhiệm vì để xảy ra tình trạng như thế? Bộ trưởng đã cử người đi kiểm tra chưa? Biện pháp nào để khắc phục”.
Trả lời chất vấn này của ĐB Nguyễn Minh Thuyết, Bộ trưởng Hồ Nghĩa Dũng cho biết sau cơn bão số 9 và 11 (năm 2009), bộ đã cử đoàn do một thứ trưởng dẫn đầu và sau đó đích thân ông vào khảo sát thiệt hại trên tuyến đường 14, sau đó là tuyến đường 24 - bị hư hỏng nặng nhất.
Theo bộ trưởng, việc thông xe khi ấy được giải quyết khá nhanh. Tuy nhiên, ông nhìn nhận khắc phục triệt để hậu quả sau bão là vấn đề rất lớn và còn nhiều khiếm khuyết.
Trường hợp cầu treo trên sông Pô Kô bị cuốn trôi, bộ trưởng cho biết mãi tới một năm sau Bộ GTVT vẫn chưa thấy văn bản nào của chính quyền địa phương đề cập và khi sự việc được phản ánh, chính quyền địa phương cũng chưa biết. Bộ trưởng Dũng thừa nhận đã có khuyết điểm chưa cùng với địa phương phát hiện để giải quyết. Ông cam kết bộ sẽ cùng địa phương làm cầu treo để dân thoát cảnh đu dây.
Theo ĐB Trần Thị Hoa Ry (Bạc Liêu), tuyến đường Nam sông Hậu dang dở qua nhiều năm, dân luôn phải nín thở đi qua những con đường ngập bùn đất hoặc bụi mù mịt. Bộ trưởng Dũng khẳng định tuyến đường này đang được đẩy nhanh tiến độ để thông xe cuối năm nay.
Chưa hài lòng, ĐB Ry “vặn”: “Bộ trưởng nói là thông xe, song tôi xin hỏi thông xe 4 bánh hay 2 bánh? Nếu bộ trưởng đến, tôi sẵn sàng cùng bộ trưởng đi khảo sát”. Bộ trưởng Hồ Nghĩa Dũng xuống nước: “Sự chậm trễ của dự án và những khó chịu của người dân, chúng tôi hoàn toàn chia sẻ và nhận trách nhiệm của mình”.
Làm cầu chui chẳng vì “ý đồ” nào
ĐB Chu Sơn Hà (Hà Nội) hỏi: “Cử tri thắc mắc tại sao không làm cầu (trên đường Láng - Hòa Lạc) trên cao mà lại làm cầu chui. Chắc là ai đó có cổ phần ở công ty kia (Thiên đường Bảo Sơn - PV) phải không?”. Bộ trưởng Hồ Nghĩa Dũng đáp: “Nếu có thông tin rằng việc làm cầu chui đường sắt này nhằm phục vụ “ý đồ” gì đó cho Thiên đường Bảo Sơn thì đến giờ này tôi chưa biết và chắc rằng chúng tôi cùng những cộng sự tham gia dự án không hề có động cơ đó. Nếu ai có, trong trường hợp ĐB phát hiện được thì chúng tôi xin hợp tác để xem xét... Về việc tiêu cực có xảy ra trong xây dựng cơ bản hay không, chúng tôi không bao giờ chủ quan. Mọi việc đều có thể xảy ra ở bất cứ dự án nào, bất cứ nơi nào. Chúng tôi luôn cảnh giác và siết chặt tất cả các giải pháp quản lý để hạn chế tối đa những tiêu cực có thể xảy ra”.
Ngày 11-6, QH tiếp tục nội dung chất vấn với phần trả lời chất vấn của Bộ trưởng Bộ NN-PTNT Cao Đức Phát, Bộ trưởng Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch Hoàng Tuấn Anh.
| Cao tốc Bắc Nam: Mới chỉ trình Quốc hội “Giả sử QH nhất trí với chủ trương xây dựng đường sắt cao tốc Bắc Nam mà sau đó phía Nhật Bản và Ngân hàng Thế giới (WB) không sẵn sàng cho vay tiền như cảnh báo của một số vị có trách nhiệm phía Nhật Bản cũng như WB mà lại có DN của một nước khác sẵn sàng cho vay tiền và thi công với một giá rẻ hơn thì Chính phủ có giao hợp đồng cho DN của nước đó không?” - ĐB Nguyễn Minh Thuyết băn khoăn về đối tác thực sự của đường sắt cao tốc Bắc Nam khi chất vấn. Bộ trưởng Hồ Nghĩa Dũng cho biết hiện chưa lựa chọn đối tác cụ thể cho dự án đường sắt cao tốc Bắc Nam. Đối tác vừa qua chỉ giúp chuẩn bị dự án chứ “phía ta” chưa thỏa thuận với bất cứ một đối tác nào. “Nếu QH phê duyệt chủ trương đầu tư thì trong bước lập dự án đầu tư, chúng tôi sẽ có trách nhiệm đi sâu hơn một bước nữa là thỏa thuận về việc tài trợ, thỏa thuận về hướng hợp tác với các đối tác (...). Việc gọi vốn, công nghệ đầu tư đường sắt cao tốc Bắc Nam hiện vẫn bỏ ngỏ cho những DN, những nước nào có công nghệ hợp lý. ĐB hỏi rằng nếu có một đối tác khác ngoài đối tác hiện nay thì có thể tham gia được không, tôi nghĩ nếu đáp ứng được các điều kiện thì hoàn toàn tham gia được” – ông Dũng nói. |
| Chấm điểm Bộ trưởng Nắm chắc, tập trung Phần trả lời của Bộ trưởng Vũ Văn Ninh làm sáng tỏ thêm nhiều vấn đề, cộng với việc Chính phủ đã giải trình trong quá trình QH thảo luận... Bộ trưởng đã nắm rất chắc vấn đề cho nên trình bày khá kỹ và cụ thể. Bộ trưởng Hồ Nghĩa Dũng đã trả lời rất thẳng thắn, ngắn gọn, tập trung. Những vấn đề chưa làm được thì nhận thiếu sót, khuyết điểm và có nhiều điều cụ thể bộ trưởng đã hứa, hứa cụ thể thời gian sắp tới sẽ làm gì, đó là một tinh thần rất tốt.
Bên vòng, bên thẳng Tôi chưa hài lòng về phần trả lời liên quan đến nợ công của Bộ trưởng Vũ Văn Ninh. Bộ trưởng trả lời dài dòng, chưa đi vào trọng tâm chất vấn và sử dụng “chiến thuật câu giờ” mặc dù Chủ tịch QH Nguyễn Phú Trọng đã nhắc nhiều lần. Rất tiếc thời gian chất vấn ngắn mà bộ trưởng lại vòng vo. Còn phần trả lời chất vấn của Bộ trưởng Hồ Nghĩa Dũng thì khá đúng trọng tâm và khúc chiết.
Chưa được! Hai bộ trưởng tiếp thu nhưng nhiều vấn đề trả lời chưa thuyết phục. Như vụ ở SCIC, đây là câu chuyện của nhà quản lý chứ không thể trả lời thiếu trách nhiệm rằng quy định như thế thì người ta hưởng như thế. Bộ trưởng Vũ Văn Ninh trả lời như vậy là chưa được. Bộ trưởng Hồ Nghĩa Dũng chưa thực sự rạch ròi trách nhiệm về vấn đề của Vinashin khi cho rằng quyết định đầu tư thuộc HĐQT, trong đó có cá nhân là chủ tịch HĐQT. Theo tôi, khi quy trách nhiệm cá nhân thì trách nhiệm của bộ trưởng là phải đôn đốc kiểm điểm, sau này sẽ báo cáo Thủ tướng xử lý theo pháp luật.
Hỏi “rộng” quá Tôi chưa hài lòng về cách trả lời của hai bộ trưởng nhưng cũng có ĐB hỏi vấn đề rộng quá nên hai vị “tư lệnh” không thể bao quát hết. Dù chủ tọa nhắc rất nhiều lần nhưng bộ trưởng phải trả lời dài. Chính điều này làm hạn chế nội dung chất vấn của ĐB, trong khi nhân dân muốn được nghe nhiều ý kiến. ĐB nên hỏi một chuyện để bộ trưởng trả lời thẳng vào chuyện đó. P.Dương - T.Dũng ghi |
