Gửi gắm của cử tri

Những bận rộn nói trên là áp lực khách quan lên Quốc hội, lên các đại biểu Quốc hội. Nhưng lần này, áp lực còn vì những vấn đề cần biểu quyết hoặc thông qua có nội dung và hậu quả lớn lao, trước mắt và lâu dài. Do vậy, trước hết và trên hết, gửi gắm và mong chờ của cử tri là khi bấm nút, các đại biểu Quốc hội hãy vì lợi ích của đất nước, của nhân dân, hôm nay và mai sau.

Chức năng lập pháp cần được cầm cương vững chắc

Chương trình xây dựng pháp luật cả nhiệm kỳ và hàng năm đã được thông qua cần được tôn trọng vì chúng mang tính pháp lệnh. Nhận khuyết điểm và lời xin lỗi của Bộ trưởng Tư pháp phải thể hiện bằng một kế hoạch trình các văn bản dự thảo đúng hẹn, được xây dựng nghiêm túc. Không thể đưa vào, rút ra tùy theo "tình huống". Gửi gắm thứ nhất là chức năng lập pháp cần được Quốc hội cầm cương vững chắc.

Quốc hội cũng cần rút ra các kinh nghiệm cho chính mình, khóa này (dù không còn bao nhiêu thời gian) và các khóa sau: (a) Giảm tối đa cái cảnh "nổi lửa rồi ngồi chờ cơm"; (b) Tránh tối đa thông qua vội vàng những luật để rồi sau đó bị đổ thừa là "chúng tôi đã làm theo luật mà Quốc hội đã thông qua", (c) Tránh tối đa thông qua các điều khoản luật "do Bộ quy định"; (d) Ủy ban Thường vụ Quốc hội thực hiện đầy đủ nhiệm vụ giải thích luật (Luật tổ chức Quốc hội, Điều 7, khoản 3).

Kết quả giám sát đã rõ cần có nghị quyết của Quốc hội

Công tác giám sát của Quốc hội đã có một quá trình hơn mười năm, từ khóa X đến nay, và đang diễn biến theo chiều hướng tích cực. Báo cáo của các đoàn giám sát gần đây sâu sát hơn, nói thẳng hơn những gì được và chưa được, có phân tích nguyên nhân, và nêu lên được những vấn đề cần giải quyết, như trong giám sát lĩnh vực giáo dục đại học vừa qua. Các phiên chất vấn cũng sắc sảo hơn, đề cập những vấn đề mà cử tri quan tâm. Gửi gắm của cử tri là những vấn đề đã rõ cần được Quốc hội thể hiện bằng những nghị quyết.

Một buổi tiếp xúc cử tri tại Hà Nội. Ảnh: Lê Nhung

Quyết định những vấn đề hệ trọng là hệ trọng hơn lúc nào hết

Tình hình kinh tế xã hội của đất nước đang ở giai đoạn cố gắng vượt qua những sóng gió của cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu. Có những dấu hiệu phục hồi đáng khích lệ nhưng hiểm nguy vẫn còn ở phía trước và tiềm tàng ngay trong những quyết định vội vàng, chưa cân nhắc đủ của chính chúng ta.

Phải đầu tư để đất nước phát triển. Điều này ai cũng biết. Nhưng phải là đầu tư có hiệu quả mà cụ thể là không dàn trải, kéo dài, lãng phí và thất thoát do tiêu cực và tham nhũng. Rất tiếc đó lại đang là những điều quan ngại nhất!

Chưa bao giờ có nhiều dự án đầu tư được đưa ra như hiện nay với tổng dự toán lên đến trên dưới 200 tỉ USD [1]. Có những dự án đầu tư đúng, có những dự án chấp nhận được, nhưng có những dự án gặp phải những phản ứng rộng rãi trong xã hội, phân tích có cơ sở, từ kinh tế đến công nghệ, môi trường, xã hội, bên cạnh các phát biểu khá sắc sảo của nhiều đại biểu Quốc hội.

Cần thận trọng khi biểu quyết những dự án tốn kém kéo dài nhiều thập kỷ. Không chỉ vì điểm xuất phát của chúng ta còn thấp, mà chính vì với tốc độ phát triển của khoa học, công nghệ được lựa chọn hôm nay sẽ nhanh chóng lỗi thời và trở thành đầu tư rất đắt tiền cho dù đầu tư với vốn ODA! Đó là một trong những bài học chính đã đúc kết được từ cuộc giám sát về việc huy động, quản lý và sử dụng ODA thực hiện năm 1998 và năm 2003 [2].

Cần sửa đổi bổ sung Nghị quyết số 66/QH11 [3]. Thực tế cho thấy có một nội dung cần được quy định chặt chẽ hơn. Đó là yêu cầu báo cáo của Chính phủ về dự án đầu tư, cho dù ở giai đoạn tiền khả thi, phải có các luận cứ chặt chẽ về các mặt kinh tế, khoa học công nghệ, môi trường, xã hội. Có như vậy các đại biểu Quốc hội mới có cơ sở để biểu qu‎yết chủ trương đầu tư [4].

Gs.Tskh. Nguyễn Ngọc Trân (Vietnamnet)

[1] Như đường sắt cao tốc (56 tỷ USD), quy hoạch Hà nội (90 tỷ USD) điện hạt nhân, thủy điện Lai Châu, năm trường đại học "đẳng cấp quốc tế", ...  Từ tổng dự toán cho đến tổng đầu tư còn là một khoảng cách không nhỏ.

[2] Báo cáo giám sát về việc huy động, quản lý và sử dụng ODA của Ủy Ban Đôi ngoại của Quốc hội khóa X và khóa XI.

[3] Nghị quyết số 66/QH11ngày 29/6/2006 của Quốc hội về dự án, công trình quan trọng quốc gia trình Quốc hội quyết định chủ trương đầu tư.

[4] Dự án đường sắt cao tốc, cuối năm 2007 nêu lên mức đầu tư 33,7 tỉ USD. Chưa làm gì, sang năm 2010, con số này là 55,8 tỉ,cao hơn 65,6%!