Hãy vui với 15 cử tri thật, hơn là có đủ 200 cử tri chuyên nghiệp rất tiện cho việc tivi đưa tin.
Mỗi năm hai lần, sau kỳ họp Quốc hội, các đại biểu lại về địa phương được phân công để báo cáo cử tri kết quả kỳ họp.
Số người nghe nhiều lắm là vài trăm nhưng thường có lẽ chỉ mấy chục (vì hội trường chỉ có ngần ấy chỗ!) nên cử tri muốn đến phải có giấy mời.
Một cuộc tiếp xúc cử tri ở Hà Nội. Ảnh: LN
Vì phải có giấy mời nên những người tổ chức thường mời những người họ đã biết (thí dụ những người đã dự lần trước vì tên họ có trong hồ sơ hay các cụ về hưu), cách làm này rất tiện đối với họ và thế là các cử tri này bị mang danh là “cử tri chuyên trách”.
Các nơi có đại biểu Quốc hội "cỡ bự", thì còn phải vài ba lần “kiểm tra” giấy mời để đảm bảo an ninh, sau đó các đại diện cử tri mới vào được phòng họp. Người không có giấy mời chắc không thể tham dự.
Đấy là cách làm “tiện lợi” cho những người tổ chức song lại khiến cho bị mang tiếng là các cuộc “tiếp xúc cử tri được dàn dựng”, làm cho các cuộc tiếp xúc đó mang tính hình thức và ít hiệu quả.
Hãy sửa lại cách làm: Thông báo công khai trước (có thể vài tuần trước cũng chẳng khó khăn gì) nhưng không mời ai cả, cử tri nào muốn đến thì đến. Để đảm bảo trật tự và an ninh, người muốn đến dự phải đăng ký (ghi tên) trước, nếu cần thì lắp máy kiểm tra an ninh để rà người vào nếu có đại biểu lớn. Ai đăng ký trước được vào trước cho đến khi không còn chỗ trong hội trường. Nên chọn hội trường lớn và mắc loa ra ngoài cho các cử tri quan tâm nhưng do đăng ký chậm nên không còn chỗ phải ở ngoài theo dõi, để biến các buổi đông ngoại lệ thành bình thường.
Làm được như vậy thì mới thực sự là tiếp xúc cử tri, chắc chắn ý kiến của cử tri sẽ sát thực tế hơn, bệnh hình thức sẽ đỡ hơn.
Cách làm này có mấy cái bất tiện cho những người tổ chức. Thứ nhất, họ vất vả hơn. Nhưng với tinh thần tận tụy phục vụ thì vất vả không phải là lý do.
Thứ hai, nhỡ hội trường 200 chỗ mà chỉ có 15 người đến thì sao? Sự thờ ơ của cử tri cũng là một tín hiệu rất biết nói đối với Quốc hội. Nếu họ thờ ơ thật thì hãy vui với 15 cử tri thật, hơn là có đủ 200 cử tri chuyên nghiệp rất tiện cho việc tivi đưa tin. Vì sự thờ ơ của cử tri là một tín hiệu quan trọng, nên giả như chỉ có 15 người thì tivi vẫn nên đưa như bình thường.
Thứ ba, nhỡ có cử tri thật có ý kiến hóc búa nêu ra cho đại biểu Quốc hội thì sao? Chắc họ phải hoan nghênh, nhưng có thể vẫn nhiều vị ngại. Cho nên không có lý do xác đáng nào để bác cách làm được kiến nghị ở trên cả.
Báo chí nêu ý kiến rằng đa số đại biểu Quốc hội chỉ thực hiện "tối thiểu" nghĩa vụ của mình, đó là đến gặp các "đại cử tri" ở hội nghị tiếp xúc cử tri và hầu hết họ đi tiếp xúc cử tri một cách "chiếu lệ".
Chắc chắn trước khi “được chọn” để “dân bầu”, họ tích cực hơn nhiều. Có lẽ đã đến lúc cần công khai các số liệu thống kê (việc họ bỏ phiếu ra sao, chẳng hạn về đường sắt cao tốc, mở rộng Hà Nội, các ý kiến và phát biểu của họ, kể cả việc tiếp xúc “chiếu lệ” như báo chí đã nêu), để cho công luận được rõ trách nhiệm, chất lượng của các đại biểu, để cử tri có thể theo dõi hoạt động của các vị đại diện cho mình.
Nhưng cũng dễ hiểu vì sao các đại biểu không có động lực để không làm một cách chiếu lệ: nhận xét của cử tri về họ không quan trọng bằng nhận xét của “tổ chức”, không quan trọng bằng việc họ “được cơ cấu”. Đấy là căn bệnh chính mà nếu không sửa thì chuyện hình thức, chuyện đại biểu kiêm nhiệm tiếp xúc cử tri chuyên nghiệp, vẫn sẽ là chuyện dễ hiểu.
Nguyễn Quang A Tuần Việt Nam