'Làm 4 cổng chào trong 60 ngày là không tưởng'

“Bài học từ các công trình bị “ép” tiến độ còn đó, Hà Nội đưa ra phương án xây bốn cổng chào trong vòng 60 ngày là điều không tưởng”, kiến trúc sư (KTS) Hoàng Anh, giảng viên ĐH Xây Dựng, thành viên Hội KTS Việt Nam, chia sẻ.

KTS Hoàng Anh. Ảnh: Trọng Đảng.

- Quan điểm của ông về phương án xây dựng bốn cổng chào mừng Đại lễ, mà Hà Nội vừa phê duyệt?

- Tôi thấy việc Hà Nội đưa ra chủ trương xây dựng bốn cổng chào để mừng Đại lễ là hoàn toàn hợp lý, qua đó lần nữa khẳng định dấu ấn, giá trị của Thủ đô với người dân cả nước và bạn bè quốc tế. Tuy nhiên, thời gian đưa ra thực hiện quá gấp nên giới KTS và chuyên gia đang hoài nghi về tính hiệu quả, khả thi của nó.

Sống ở thời đại nào thì nên làm cổng chào ở thời đại đó:

Trao đổi với Đất Việt, ông Nguyễn Tuấn Vạn, Chủ tịch Hội KTS Việt Nam cho hay, thời gian có 60 ngày là điều kiện chưa chín muồi để Hà Nội xây cổng chào, hơn nữa quy mô thiết kế các cổng chào khá lớn nên không thể xây vội vàng.

Bốn cổng chào của Hà Nội được thiết kế với hình tượng trống đồng, chim lạc là quá giống nhau và dường như người đưa ra ý tưởng đã bị bí về đề tài.

"Quan điểm của tôi là sống ở thời nào, thì làm cổng chào thời đại đó, trên cơ sở kế thừa những truyền thống văn hóa. Hà Nội muốn làm cổng chào lớn, hoành tráng để xứng tầm Thủ đô 1.000 năm nhưng lại đưa ra phương án gấp gáp nên điều này giữa Hội KTS Việt Nam và Thành phố khó gặp nhau".

Ông Trần Trọng Hanh, Trưởng ban Tư vấn, phản biện Hội Kiến trúc sư Việt Nam cũng cho rằng: Phương án hợp lý nhất để có cổng chào mừng Đại lễ là Hà Nội chỉ nên làm 1 đến 2 cổng chào kiểu mô phỏng, tượng trưng và bản thân mỗi cổng chào chưa nhất thiết phải mang các bản sắc riêng.

- Ông có thể nói cụ thể hơn những điều mà giới KTS và chuyên gia hoài nghi?

- Nói đến xây cổng chào, điều đầu tiên phải nghĩ đến là công năng, vị trí và ý tưởng thực hiện. Bố trí vị trí cổng chào thế nào cho hợp lý là cả một câu chuyện không đơn giản. Các cổng chào trên thế giới đang được đặt khá hợp lý, phần lớn ở các đại lộ và ở các vùng ven đô thị. Ngoài ý nghĩa kỷ niệm, đây còn là những công trình rất gần dân và có thể sử dụng được. Với Hà Nội, các cổng chào cũng nên được đặt trên các tuyến đường lớn, cửa ngõ ra vào chính của Thủ đô. Tuy nhiên, vị trí mà Hà Nội vừa lựa chọn là quá xa các khu dân cư, hơn nữa các cổng chào chủ yếu là xẻ ngang đường nên công năng sử dụng chưa nhiều.

Về ý tưởng, các cổng chào vừa phải gắn với lịch sử vừa phải mang hơi thở của thời đại. Các cổng chào và khải hoàn môn ở các nước phương Tây như: Đức, Italy, Pháp... mang đậm yếu tố này. Đơn cử, ở Pháp, Khải hoàn môn, tháp Eiffel và cổng chào La DeFrance đều nằm trên đại lộ chính dẫn vào thành phố và vị trí đặt cũng rất gần trung tâm. Cụ thể, Khải hoàn môn là công trình kiến trúc chào mừng đoàn quân chiến thắng trở về, tháp Eiffel đánh dấu 100 năm cách mạng Pháp, còn cổng chào La DeFrance lại đánh dấu bước phát triển mới của Paris khi năm 1990, thành phố được quy hoạch và mở rộng thêm.

- Bốn thiết kế cổng chào sắp xây dựng thể hiện điều này ra sao?

- Không hề có! Được dựng tới bốn cái nhưng các ý tưởng cổng chào của Hà Nội đều giống nhau về nội dung, ngôn ngữ và chủ yếu hướng về lịch sử với các họa tiết, hoa văn hình ảnh trống đồng, chim lạc… được cách điệu. Vừa qua, Hà Nội mở rộng và phát triển rất mạnh mẽ nhưng yếu tố thời cuộc chưa được thể hiện ở trong cả bốn thiết kế này.

Hà Nội chọn mỗi cổng chào một bản sắc riêng là hợp lý, nhưng điều này cần có một chủ đề thống nhất. Ví dụ, chủ đề chung ở đây có thể lấy là tôn vinh đất nước qua các thời kỳ dựng nước và phát triển. Từ chủ đề này, mỗi cổng chào nên thể hiện những bản sắc riêng về đất nước, về vùng đất ở mỗi nơi theo các góc độ khác nhau, chứ không phải chỉ lấy mỗi trống đồng và chim lạc làm nền…

Cổng chào biểu tượng 8 con rồng trên quốc lộ 1 (Hà Nội - Lạng Sơn). Ảnh: Sở QH-KT Hà Nội.

- Biết rõ các yếu tố ưu việt như vậy, sao ông và các thành viên Hội KTS Việt Nam không góp ý cho thành phố Hà Nội?

- Chúng tôi không phải là không góp ý, mà còn đưa ra các ý tưởng xây cổng chào gần chục năm nay, nhưng tiếc là trong phương án xây bốn cổng chào vừa qua, Hà Nội đã bỏ qua các đóng góp này. Thậm chí, ngày 29/6 vừa qua, Hà Nội còn cho rằng phương án xây bốn cổng chào đã có sự đồng ý của Hội KTS Việt Nam, các chuyên gia, trong khi ngày 30/6, Hội KTS Việt Nam mới có văn bản góp ý chính thức về việc này.

Từ các dự án sơn vôi ve lấy đi cái hồn trên các tuyến phố cổ, rồi thay mới vỉa hè hồ Gươm bằng đá xanh, đến nay phương án xây cổng chào cũng đưa ra gấp gáp, thiếu ý kiến nhân dân... Điều này chứng tỏ thành phố áp đặt tư tưởng lãnh đạo lên các công trình kiến trúc (?).

Cổng chào biểu tượng bốn con rồng đang vươn lên trên đường Láng - Hoà Lạc.

- Tuy còn nhiều ý kiến chưa đồng tình, nhưng Hà Nội đã “quyết” và ấn định thời gian hoàn thành bốn cổng chào trước ngày 2/9. Ông nhận xét gì về tiến độ này?

- Với hệ thống kết cấu quy mô, chiều cao của các khối trụ, thanh ngang đến mấy chục mét và tất cả đều được “đúc” bằng bê tông, cốt thép, nhưng chỉ xây trong 60 ngày là một điều không tưởng cho một công trình kiến trúc. Nếu đã có mặt bằng, thì thi công nhanh, ít nhất cũng phải làm mất từ 3 đến 5 tháng. Hơn nữa, đây là những công trình nằm trên quốc lộ, cao tốc, nếu thi công xong phần móng không có đủ thời gian đông và thử tải thì rất dễ xảy ra lún nứt về sau. Một số công trình “chạy tiến độ” như tượng đài Điện Biên Phủ, tượng đài tại cung văn hóa hữu nghị Việt Xô… đã giúp Hà Nội có kinh nghiệm về vấn đề này.

- Theo ông, phương án hợp lý nhất trong việc xây cổng chào mừng Đại lễ là thế nào?

- Thời gian hiện nay chỉ đủ làm các cổng chào tượng trưng! Sẽ rất hợp lý nếu Hà Nội làm 1 đến 2 cái mô phỏng. Tuy nhiên, để có phương án tốt và dân chủ nhất, Thành phố nên tổ chức cuộc thi ngắn khoảng hai tuần; sau đó, phương án tối ưu sẽ được lựa chọn để xây cổng chào trong khoảng 40 ngày. Như vậy, Hà Nội vừa có công trình mừng Đại lễ vừa có thêm kinh nghiệm để làm cổng chào kiên cố về sau.

- Xin cảm ơn ông!

Hội Kiến trúc sư Việt Nam khẳng định: Việc nghiên cứu xây dựng các công trình mang tính biểu tượng tại các cửa ngõ hướng về Hà Nội đã được thành phố tiến hành từ lâu (trên dưới 10 năm) thông qua các đề tài nghiên cứu khoa học, các cuộc thi kiến trúc có sự tham gia của nhiều đơn vị tư vấn của trong và ngoài nước, nhưng rất tiếc vì nhiều lý do mà các kết quả nghiên cứu này đã không đi đến được đích cuối cùng.

Các phương án xây dựng 5 cổng chào mang tính biểu tượng tại 5 tuyến đường hướng về Thủ đô như đề xuất lần này không thấy có sự kế thừa đối với những kết quả nghiên cứu trước đó. Các phương án đề xuất có quy mô lớn, đòi hỏi phải có kết cấu ổn định, bền vững (không thể là công trình tạm), bản thân công trình cũng không có chức năng sử dụng, địa điểm quá xa, độc lập với các hoạt động của cộng đồng trong những ngày lễ hội, việc sử dụng hình tượng chưa chọn lọc (rồng chầu, trống đồng bị chia cắt, cọc Bạch Đằng…) dễ gây phản cảm… Về cơ bản, chất lượng của các phương án chưa đáp ứng được sự mong đợi của các giới.

Việc tìm kiếm các giải pháp kiến trúc công trình để góp phần quảng bá, giới thiệu về hình ảnh, cũng như bề dày lịch sử, giá trị văn hóa đất Thăng Long vốn dĩ là việc làm rất khó, cần nhiều thời gian với những nghiên cứu cẩn trọng. Để kịp đón chào Đại lễ, Hội KTS Việt Nam cho rằng, thành phố chỉ nên xây dựng một số cổng chào mang tính chất chào mừng, với hình thức kiến trúc đơn giản, dễ làm, có quy mô vừa phải, ít tốn kém, tiếp cận gần khu vực trung tâm và các điểm hoạt động của cộng đồng trong các ngày lễ hội…Việc xây dựng các cổng chào có quy mô lớn, mang tính bền vững, biểu tượng cho các giá trị văn hóa lịch sử của Thủ đô sẽ thực hiện sau khi có đủ điều kiện về thời gian với những nghiên cứu bài bản và kỹ lưỡng.

(Trích văn bản Hội KTS Việt Nam gửi UBND TP Hà Nội về phương án xây dựng 5 cổng chào mừng Đại lễ).

Trọng Đảng (Đất Việt)