Ai giúp nông dân?

Một động thái lẽ ra phải thực hiện ngay sau khi cơ quan chức năng phát hiện ra Vedan xả chui ra sông Thị Vải, hơn là vào thời điểm mà thời hiệu khởi kiện không còn nhiều.

Cũng giống “kịch bản” diễn ra tại UBND xã Phước Thái (H.Long Thành) vào ngày 2.7 (Thanh Niên đã phản ánh), mở đầu cuộc họp, ông Trần Văn Quang - Phó chủ tịch HND Đồng Nai nói: “Nếu đưa Vedan ra tòa, nông dân gặp rất nhiều khó khăn khi thiếu chứng cứ do người nuôi trồng thủy sản không có hóa đơn mua con giống, thức ăn, thuốc chữa bệnh; nông dân đánh bắt thủy sản không có giấy phép… nói chung nghĩa vụ chứng minh rất yếu. Đó là chưa kể án phí, vì cứ đòi 100 triệu, phải nộp cho tòa án 5%”.

Tương tự, ông Bùi Văn Tụi, Phó ban Dân vận H.Nhơn Trạch phát biểu: “Tôi biết bà con bức xúc việc Bà Rịa - Vũng Tàu và TP.HCM giúp nông dân khởi kiện Vedan bằng cách hỗ trợ tiền án phí, thuê luật sư…, còn  Đồng Nai không làm. Ông bà ta có câu “Có ở trong chăn mới biết chăn có rận”, chúng tôi làm việc với Tổng cục Môi trường, Viện Môi trường - Tài nguyên… mới thấy mình không đủ chứng cứ khởi kiện. Nói vậy thôi, nhưng nông dân nào muốn khởi kiện thì cứ ủy quyền cho Chủ tịch HND H.Nhơn Trạch, nhưng phải kèm theo chứng cứ. Nếu không có chứng cứ, thì chúng tôi không nhận”.

Sau phát biểu nói trên, nhiều nông dân đã bày tỏ ý kiến không hài lòng. Ông Lê Văn Lập (xã Phước An) nói: “Chúng tôi đã chịu thiệt hại rành rành 14 năm nay. Dân chúng tôi thấp cổ bé họng, chỉ hy vọng cơ quan chức năng đấu tranh đòi công bằng. Nếu đòi chứng cứ, thì chúng tôi đành chịu”. Ngồi cạnh bên, nông dân Bùi Văn Thực chen vào: “Là những người kém chữ nghĩa, mà đòi chứng cứ thì làm sao nông dân thực hiện được…”.

Cũng như xã Phước Thái, kết thúc cuộc họp, hầu hết nông dân xã Phước An và Long Thọ đều đề nghị Vedan hỗ trợ từ 25 - 30 tỉ đồng, mà không khởi kiện doanh nghiệp này ra tòa đòi bồi thường thiệt hại như cách làm của Bà Rịa - Vũng Tàu và TP.HCM.

Xâu chuỗi lại sự kiện Vedan, sau khi bị cơ quan chức năng phát hiện xả chui ra sông Thị Vải thì Bà Rịa - Vũng Tàu và TP.HCM thành lập Ban chỉ huy thống kê thiệt hại; còn ở Đồng Nai thiếu hẳn một “thủ lĩnh” bản lĩnh để giúp đỡ nông dân. Trong một thời gian dài, trách nhiệm này vẫn loay hoay giữa HND với Sở Tài nguyên - Môi trường. Đến ngày 22.5.2010, HND Đồng Nai vội vàng chấp nhận 15 tỉ đồng hỗ trợ từ Vedan, gây ra nhiều tranh cãi vì con số thiệt hại mà Sở  Tài nguyên - Môi trường thống kê cuối năm 2009 lên đến hơn 1.000 tỉ đồng.

Chấp nhận mức hỗ trợ này chưa lâu, ngày 21.6, UBND tỉnh Đồng Nai phát văn bản đòi Vedan bồi thường và hỗ trợ gần 120 tỉ đồng (dựa vào đánh giá của Viện Môi trường - Tài nguyên). Một cách yêu cầu thiếu sự thống nhất. Còn trước đó (ngày 15.6), Tỉnh ủy Đồng Nai lại có văn bản chỉ đạo các ban ngành tiến hành lấy ý kiến của nông dân 4 xã (Phước Thái, Long Phước, Phước An và Long Thọ) về việc “Khởi kiện hay chấp nhận hỗ trợ của Vedan”. Trong văn bản này, Tỉnh ủy cũng nêu lên hàng loạt khó khăn trong việc khởi kiện Vedan ra tòa vì thiếu chứng cứ, khó khăn án phí và người đại diện cho nông dân; cho nên đề nghị HND vận động, định hướng nông dân dựa vào chứng cứ khoa học để yêu cầu Vedan bồi thường, hỗ trợ cho phù hợp…

Cơ quan nhà nước mà nói khó thì nông dân Đồng Nai nào muốn kiện cũng không biết phải làm sao!

Hoàng Tuấn (Thanh niên)