Bộ Y tế đã minh bạch khi xây dựng viện phí mới?

Cách làm còn nhiều điểm "tù mù"

Theo TS. BS. Vũ Xuân Phú, Trưởng Bộ môn Kinh tế Y tế, Trường Đại học Y tế Công cộng thì hiện nay, có 3 cách tính giá viện phí. Cách thứ nhất, là tính giá dựa theo phí dịch vụ. Cách thứ hai, tính giá viện phí dựa theo phí cố định cho từng dịch vụ khám chữa bệnh và cách thứ ba, là tính giá viện phí dựa trên phí cố định cho mỗi lần mắc bệnh.

Dù tính theo cách nào thì theo ông Phú, cũng cần xem xét việc tăng giá viện phí một cách công bằng, khách quan và khoa học. Trước hết trên quan điểm lợi ích toàn xã hội, dù hệ thống y tế hay hệ thống bảo hiểm xã hội - bảo hiểm y tế thì đều thực hiện nhiệm vụ mà Nhà nước giao cho, mỗi ngành đều có chức năng tham mưu cho Chính phủ và thực hiện quản lý vĩ mô, cung cấp hàng hoá và dịch vụ.

Nhà nước đảm bảo nhu cầu thiết yếu của nhân dân, tuy nhiên người dân cũng phải có trách nhiệm với xã hội, với Nhà nước để duy trì và nâng cao chất lượng, hiệu quả của các ngành, hệ thống đó.

Bản Dự thảo giá viện phí mới mà Bộ Y tế vừa đưa ra được tính theo phương pháp thứ nhất: Dựa theo giá dịch vụ y tế. Theo đó, bệnh nhân bị thu các chi phí thực tế và cộng thêm một tỷ lệ nhất định của việc tăng giá (theo lý thuyết bao gồm cả lãi), thuốc và các vật tư y tế, các hạng mục khác.

Để thực hiện được việc này, Bộ Y tế cần xây dựng được một danh mục cụ thể các kỹ thuật cần sử dụng trong quá trình điều trị cho một dịch vụ y tế, giá của từng dịch vụ để có cơ sở tính đúng, tính đủ. Ví dụ, mỗi bệnh nhân khám bệnh cần những loại và bao nhiêu vật tư tiêu hao như găng tay, khẩu trang, bao nhiêu tiền thuốc, máu, dịch truyền, bao nhiêu tiền điện, nước...

Ngoài ra, cần biết tiền công (tính vào lương...) của bác sỹ, y tá là bao nhiêu (chưa kể khấu hao tài sản vô hình, thương hiệu...), khấu hao cơ sở vật chất, trang thiết bị (mà từ trước tới nay đều do Nhà nước hỗ trợ trong giá viện phí), chi phí duy tu, bảo dưỡng tài sản cố định... là bao nhiêu. Đây chính là tỷ lệ nhất định của việc tăng giá (chưa tính lãi hay không), thuốc và các vật tư y tế, các hạng mục khác để tái đầu tư).

Liệu Bộ Y tế đã minh bạch khi xây dựng viện phí mới? Ảnh minh họa

Vì chỉ thu một phần viện phí nên phần nào do bệnh nhân trả, phần nào do ngân sách trả đã được xác định trong cơ cấu viện phí...Tỷ lệ lãi suất để tái đầu tư, tái sản xuất mở rộng là bao nhiêu % cũng cần được làm rõ ngay từ trong bản dự thảo.

Tuy nhiên, bản dự thảo được gửi đi để lấy ý kiến không có những chi tiết cụ thể như thế này, có thể trong dự thảo không thể chi tiết hoá đến từng chi tiết của các phương pháp phân tích chi phí. Bộ Y tế chỉ gửi mức giá tối thiểu, tối đa đến để các bệnh viện và các cơ quan liên quan xem xét, cho ý kiến trước khi thông qua. Dự thảo chưa cụ thể và chi tiết hóa giá của từng dịch vụ dự kiến tăng giá theo phương pháp khoa học, có thể chưa rõ ràng để người dân có thể hiểu và chia sẻ với ngành Y tế.

Vấn đề này còn được thể hiện ở thêm một khía cạnh khác.

Ông Phạm Lương Sơn, Trưởng ban Giám định y tế, Bảo hiểm xã hội VN khi trả lời báo chí đã cho rằng có thể các mức giá mà Bộ Y tế đưa ra trong bản dự thảo sẽ được chấp nhận là đúng, đủ nhưng điểm không minh bạch nằm ở chỗ Bộ chưa có một khảo sát thực tế cụ thể nào để đưa ra mức giá như trên, mà tất cả đều thông qua các đơn vị y tế bên dưới báo cáo lên. Trong khi các đơn vị y tế thuộc Bộ Y tế luôn than phiền về viện phí và muốn tăng viện phí.

Như vậy, khó có thể đánh giá là mức giá đó có hợp lý hay không?

Xin dẫn một ví dụ cụ thể: Trong khi cơ quan Bảo hiểm Xã hội than phiền là mức giá viện phí mới quá cao thì Giám đốc Bệnh viện Việt Đức- Phó GS.TS. Nguyễn Tiến Quyết- lại cho rằng mức tăng giá viện phí lần này dù tăng vẫn còn thấp, mới chỉ đáp ứng được khoảng 70% so với giá thực tế!

Giá viện phí dự thảo có cơ cấu không hợp lý

Chưa nói giá cao hay thấp, nhưng theo một số nhà chuyên môn, để có thể hiểu và giải thích được những điểm mà có người cho là bất hợp lý thì giá viện phí mới Bộ Y tế dự thảo đưa ra cần làm rõ được những điểm như: Dựa trên căn cứ nào, có đúng như phương pháp vừa nêu ở trên không.

Hiện nay, có nhiều ý kiến cho rằng cơ cấu giá viện phí mới không hợp lý.

Cụ thể: Tại Khoa Khám chữa bệnh theo yêu cầu, khám chất lượng cao của Bệnh viện Việt Đức, giá của các thủ thuật như chọc dò màng bụng là 50.000 đồng/ lần nhưng giá mới Bộ Y tế đưa ra cho chọc dò màng bụng là 84.000 đồng- 95.000 đồng.

Thủ thuật sinh thiết tiền liệt tuyến qua soi bàng quang tại Khoa Khám theo yêu cầu của BV Việt Đức là 150.000 đồng/ lần thì giá mới do Bộ Y tế đề xuất là 300.000 đến 350.000 đồng/ lần.

Điều đáng lưu ý nhất là: Giá tại Khoa Khám dịch vụ là giá tính đúng tính đủ (tức là bao gồm toàn bộ chi phí và người bệnh phải trả cho những dịch vụ đã dùng cũng như khấu hao về máy móc, tiền công bác sỹ, tiền điện, nước, v.v...). Trong khi đó, các bệnh viện công đã được bao cấp một phần viện phí lại tính giá cao hơn cả giá dịch vụ(?)

Vậy Bộ Y tế đã đưa những gì trong cơ cấu giá? Mức giá cụ thể của từng kỹ thuật là bao nhiêu? Thực tế, Bộ Y tế chưa giải đáp thỏa đáng được những câu hỏi này.

Vấn đề cần quan tâm nữa là, mức giá khám bệnh hiện hành là từ 500 đồng đến 3.000 đồng/ lần. Theo dự thảo giá viện phí mới thì giá tiền khám bệnh sẽ tăng lên tối thiểu là 8.000 đồng/ lần và tối đa 30.000 đồng/lần (tăng trên dưới 10 lần).

Theo phân tích của ông Phạm Lương Sơn, Trưởng Ban Giám định y tế (Bảo hiểm Xã hội Việt Nam) trên báo Tuổi trẻ thì chi phí cho một phòng khám gồm điện, nước, vật tư tiêu hao khoảng 200.000 đồng/ ngày, cộng với lương nhân viên (gồm 1 bác sỹ, 1 y tá đối với tuyến trung ương) sẽ ra mức tổng chi là 600.000 đồng/ phòng khám/ ngày. Nhưng mức thu về tính theo mức giá đề xuất (30.000 đồng/ lượt khám) lại được tính theo mức một phòng khám chỉ khám 20 bệnh nhân/ ngày.

Theo ông Sơn, điều này là chưa phù hợp với tình hình các bệnh viện ở Việt Nam, nơi ít nhất mỗi phòng khám phải khám cho 50 bệnh nhân/ ngày. Do vậy tổng thu sẽ lên tới 1,5 triệu đồng/ ngày. Cá biệt, tại các bệnh viện trung ương thì số lượt bệnh nhân đến phòng khám thường dao động mức 70- 90 người/ ngày.

Trong khi đó, nếu tăng viện phí theo hướng "tính đúng, tính đủ" thì người bệnh phải được hưởng các dịch vụ tương ứng, ví dụ như tối đa một bác sĩ chỉ khám 30 bệnh nhân/ ngày (sẽ có thêm thời gian để trao đổi với người bệnh), mỗi bệnh nhân được nằm một giường bệnh, phòng bệnh đảm bảo các tiêu chí vệ sinh...

Muốn để tăng viện phí thành "sự đã rồi"?

Trong bản dự thảo Thông tư "Sửa đổi, bổ sung một số điểm Thông tư liên bộ số 14/TTLB ngày 30 tháng 9 năm 1995 của liên Bộ Y tế - Tài chính - Lao động Thương binh và Xã hội - Ban Vật giá Chính phủ hướng dẫn thực hiện việc thu một phần viện phí" lần 1 được gửi đến Bảo hiểm xã hội Việt Nam, Bộ Y tế có cho biết thông tư này (nếu được thông qua) sẽ có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 9 năm 2010.

Ngay sau đó, một số lãnh đạo của Bảo hiểm Xã hội Việt Nam đã lên tiếng về mức giá mà Bộ Y tế đưa ra, và các ý kiến này được truyền tải trên các phương tiện thông tin đại chúng.

Nếu tăng viện phí theo hướng "tính đúng, tính đủ" thì người bệnh phải được hưởng các dịch vụ tương ứng, ví dụ mỗi bệnh nhân được nằm một giường bệnh, phòng bệnh đảm bảo các tiêu chí vệ sinh... Ảnh minh họa

Sở dĩ Bảo hiểm Xã hội VN lên tiếng và lên tiếng mạnh mẽ, vì đây là cơ quan vốn đã luôn trong tình trạng lo lắng về chuyện vỡ quỹ BHYT. Nay nếu tăng giá viện phí, nguy cơ vỡ quỹ còn lớn hơn. Ngay cả trong trường hợp ủng hộ việc tăng giá viện phí (do điều kiện khách quan) thì ngoài đối tượng phải chịu sự quy định của dự thảo, là người bệnh, thì Bảo hiểm Xã hội VN cũng là cơ quan phải "trăn trở" nhiều nhất về mức giá mà Bộ Y tế đưa ra.

Các ý kiến của Bảo hiểm Xã hội VN chủ yếu xoay quanh cơ cấu giá chưa hợp lý và cao quá, cách tính toán chưa thực sự đủ bằng chứng khoa học, lộ trình thực hiện sẽ thế nào,...

Trong buổi họp ngày 21/7, Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế Nguyễn Huy Quang "vô tình" cho biết Bộ Y tế đã tỏ thái độ "không hài lòng với một số đồng chí lãnh đạo bên Bảo hiểm Xã hội VN vì những phát ngôn trên báo chí về vấn đề điều chỉnh giá viện phí lần này" (?)

Chưa hết, bản dự thảo này chỉ được gửi đến các cơ quan liên quan để lấy ý kiến, không đăng công khai trên website của Bộ Y tế như các dự thảo khác để nhân dân và đông đảo các tầng lớp, đối tượng khác cùng tham gia góp ý.

Giải thích về việc này, ông Quang cho biết: "Sau khi lấy ý kiến thống nhất của các cơ quan chuyên môn cũng như các cơ quan liên quan, Bộ Y tế sẽ lấy ý kiến của nhân dân". Bộ Y tế đã chủ động tổ chức họp báo để giải thích những thắc mắc, đồng thời thừa nhận việc làm này là "muộn còn hơn không".

Không "hài lòng" với Bảo hiểm Xã hội VN khi ngành này có nhận xét viện phí tăng cao. Không giải thích thỏa đáng được cơ cấu giá của các dịch vụ. Thông tin với báo chí còn chậm, trong khi thời gian hết hạn lấy ý kiến là 28/6; thời gian dự kiến thực hiện rất gần (1/9). Không đề cập nội dung "tăng viện phí" trong buổi giao ban các bệnh viện lớn khu vực phía Bắc 6 tháng đầu năm (có sự tham gia của nhiều phóng viên) vì dự thảo đã được gửi đến các nơi...

Từ những dữ liệu trên, một câu hỏi đặt ra: Liệu Bộ Y tế muốn để vấn đề tăng viện phí- một chủ trương mới, ảnh hưởng tới 88 triệu người dân trong cả nước- thành "sự đã rồi"?

Cẩm Quyên (Tuần Việt Nam)