 |
| Sản phẩm của Vedan đã bị dội ra khỏi hệ thống siêu thị Co.opMart - Ảnh: Đ.N.Thạch |
Không “chơi” với bảo vệ đánh người
Những ngày gần đây, khi ngang qua quán cơm Minh Đức (Tôn Thất Tùng, Q.1, TP.HCM), người đi đường dễ dàng nhìn thấy khung cảnh không còn tấp nập vào các buổi trưa, buổi chiều. Trước đây, nhờ đông khách, từ một quán nhỏ bên đường, quán cơm Minh Đức ngày càng khang trang đẹp đẽ và mở rộng hơn. Thế nhưng, những hành xử thiếu văn hóa xảy ra ở quán đã khiến nhiều thực khách quen thuộc quay lưng. Chị Trần Như Lê, nhân viên văn phòng ở Q.1, nói: “Vào quán biết đâu có chuyện gì rồi mình bị đánh thì sao? Tốt nhất là không vào ăn ở những nơi như vậy”.
 |
| Trên nhiều diễn đàn, độc giả Thanh Niên đang kêu gọi không thuê mướn bảo vệ của Công ty Thành Công - Ảnh: T.C |
Ngoài ra, độc giả Báo Thanh Niên cũng kêu gọi các công ty, xí nghiệp, nhà hàng... đang sử dụng dịch vụ của Công ty Thành Công (đơn vị có nhân viên đánh người trong vụ quán cơm Minh Đức) nên... ngưng hợp đồng với công ty này. “Chúng tôi sẽ không vào những nơi nào có bảo vệ của công ty này làm việc”, một độc giả viết.
| Chúng tôi chưa thể nói khi nào sẽ đưa sản phẩm Vedan trở lại kệ vì phải phụ thuộc vào thời điểm vụ việc được giải quyết xong xuôi và phản ứng tích cực của NTD đối với Vedan ra sao. | |
| Đại diện Saigon Co.op. |
Giữa năm 2009, NTD trong nước xôn xao vụ quần áo trẻ em xuất xứ Trung Quốc nhiễm độc tố (chất formaldehyde) có thể gây bệnh truyền nhiễm sau khi cơ quan chức năng của nước này công bố một số xét nghiệm. Ngay lập tức, các cửa hàng thời trang lâu nay sống được chủ yếu nhờ việc đánh hàng giá rẻ từ Trung Quốc về VN qua các cửa khẩu phía Bắc ế chỏng gọng. Như “giọt nước tràn ly”, nhiều diễn đàn mạng kêu gọi tẩy chay hàng hóa kém chất lượng của Trung Quốc dựa vào các “scandal” như trái cây, rau củ ngâm hóa chất để nửa năm vẫn còn tươi, trứng gà giả... Để tiếp tục kinh doanh, các chủ cửa hàng chuyển qua bán hàng “made in Viet Nam” và NTD cũng tập được thói quen hỏi nguồn gốc xuất xứ sản phẩm trước khi mua hàng.
Tương tự, đầu năm 2009, khi các hãng sữa tăng giá vô lý, đại diện hệ thống siêu thị Saigon Co.op lập tức lên tiếng. Thời điểm đó, trả lời Thanh Niên, bà Bùi Hạnh Thu, Phó tổng giám đốc Saigon Co.op thẳng thắn: Các hãng sữa tăng giá lúc này sẽ bị thu hẹp diện tích trưng bày trong toàn hệ thống và ngược lại, các hãng sữa chia sẻ khó khăn với khách hàng bằng cách cam kết không tăng giá sẽ được ưu tiên không gian trưng bày, quầy kệ trong Saigon Co.op.
Các bà nội trợ tẩy chay Vedan
Tuy nhiên, vụ việc của Vedan mới đáng nói. Một khảo sát của phóng viên Thanh Niên tại các chợ trên địa bàn TP.HCM cho thấy, Vedan đã chính thức bị các bà nội trợ tẩy chay.
Theo các tiểu thương, trước khi bị phát hiện xả nước thải “giết” sông Thị Vải, sản phẩm của Vedan được nhiều bà nội trợ ưa thích. Nhưng gần đây, các bà nội trợ đã ra “phán quyết” đối với sản phẩm này khiến tiểu thương phải “quay lưng” với Vedan. Chị Hương, một tiểu thương bán tạp hóa ở chợ Phạm Văn Hai (Q.Tân Bình) nói: "NTD bây giờ rất nhạy cảm với thông tin thị trường nên việc không mua sản phẩm này và thay bằng sản phẩm khác là chuyện bình thường". Tại các chợ Hòa Hưng (Q.10), chợ Phạm Văn Hai, chợ Hoàng Hoa Thám (Q.Tân Bình), chợ Phú Nhuận, chợ Tân Định... sản phẩm bột ngọt Vedan hầu như mất dạng.
Phóng viên Thanh Niên cũng đã đến chợ Thái Bình (Q.1) và phát hiện chỉ còn 2 sạp có trưng bày... 4 gói bột ngọt Vedan “giấu” trong các thương hiệu bột ngọt, hạt nêm khác. Bà Sáu, tiểu thương kinh doanh hàng khô ở chợ Thái Bình, nói: “Khi vụ Vedan xả nước thải bị phanh phui, người dân lập tức tẩy chay bột ngọt, hạt nêm Vedan”. Một tiểu thương khác góp lời: “Gần đây không thấy ai đến chào sản phẩm của Vedan, cũng không ai hỏi mua nên tôi cắt Vedan luôn”. Một tiểu thương khác dứt khoát: “Tôi không bán sản phẩm của Vedan vì muốn ủng hộ người dân ở chỗ sông gì đó (sông Thị Vải - PV), bắt họ phải bồi thường thỏa đáng và khắc phục hậu quả”.
Bên cạnh đó, trước áp lực mạnh mẽ của NTD, hệ thống Saigon Co.op (45 siêu thị trong cả nước) và một số siêu thị lớn khác đã lần lượt “tiễn” sản phẩm Vedan khỏi kệ trưng bày để chờ... những động thái tích cực của Vedan! Các siêu thị khác tuy chưa chính thức tẩy chay nhưng cũng ủng hộ NTD ra “tối hậu thư” cho Vedan. Đại diện Big C nói: Năm 2008, sau khi Công ty Vedan bị phát hiện xả nước thải ra môi trường, Big C (10 siêu thị) đã lập tức “hạ kệ” sản phẩm của Vedan trong thời gian 6 tháng. Bị NTD “bỏ rơi” nên tình hình tiêu thụ sản phẩm Vedan giảm hẳn. Đến nay Big C đã đưa sản phẩm của Vedan ra khỏi kệ!
Bà Lê Quang Thục Quỳnh, Giám đốc marketing của Saigon Co.op cho biết: “Ngay khi vụ Vedan vi phạm môi trường bị phát hiện, NTD đã quay lưng với sản phẩm của họ. Tình hình kinh doanh các sản phẩm của Vedan tại hệ thống Co.op Mart giảm sút đáng kể. Vì vậy, Saigon Co.op đã quyết định ngưng kinh doanh sản phẩm của Vedan”.
Theo Hiệp hội các siêu thị Hà Nội, hiện đã có hơn 70% trong số 50 điểm bán và 15 đầu mối phân phối bán lẻ ở miền Bắc đã ngừng kinh doanh các sản phẩm của Vedan.
Trách nhiệm xã hội
Theo phản ánh của các tiểu thương, mặc dù Vedan đã chấp nhận bồi thường thiệt hại 100% cho nông dân TP.HCM và Bà Rịa - Vũng Tàu, nhưng phải chờ xem họ chi trả tiền bồi thường như thế nào trong thời gian tới, dựa vào đó mới tính tới chuyện bán sản phẩm của Vedan trở lại. “Nhưng tụi tôi không quyết định được việc mua hay không mua Vedan, mà là các bà nội trợ!”, chị Hương ở chợ Phạm Văn Hai nói.
Ông Nguyễn Mộng Hùng, Chủ tịch Hội Người tiêu dùng TP.HCM ủng hộ thái độ của NTD và hệ thống bán lẻ “quay lưng” với sản phẩm Vedan. “Đó là thái độ rất tốt. Theo tôi, từ vụ Vedan trở đi, NTD trong nước sẽ ý thức hơn về quyền và trách nhiệm xã hội của mình. Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp lâu nay được nhắc tới, nhưng trách nhiệm xã hội của NTD thì chưa. Họ có thể tố cáo, thưa kiện, chủ động tẩy chay không mua một sản phẩm nào đó tác động xấu đến xã hội, cộng đồng”, ông Hùng phát biểu. Theo ông Hùng, trong thời gian tới ý thức của NTD sẽ chuyển biến rõ rệt, nhất là khía cạnh thể hiện thái độ và “quyền lực” để bảo vệ mình và cộng đồng. Khi đó, những hành động của NTD sẽ tác động mạnh mẽ hơn lên doanh nghiệp.
| Tiếp xúc với Thanh Niên, chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan bày tỏ: “Tôi hoan nghênh NTD và các siêu thị đã có cách ứng xử tích cực trong vụ Vedan và những sản phẩm, dịch vụ không đảm bảo khác. Tôi nhớ cách đây không lâu, một hãng giày của Mỹ đã phải qua VN để giải quyết một vụ việc liên quan đến công ty gia công của họ ở VN đã đối xử không tốt với công nhân trong vấn đề tiền lương, tăng ca… Nguyên nhân là NTD ở Mỹ phản ứng bằng cách tẩy chay sản phẩm đó vì lý do nêu trên. Ở các nước, quyền lực của NTD rất mạnh vì thị trường, doanh nghiệp, sản phẩm phát triển hay không là nhờ họ; họ cũng đóng thuế cho nhà nước… Ở ta, quyền lực NTD lâu nay chưa được thể hiện rõ, nhưng thông qua vụ Vedan mới thấy được điều đó”. |
N.Trần Tâm - Hoàng Việt (Thanh niên)