Giải thưởng Fields - được xem là giải "Nobel Toán học" - đã chính thức được Tổng thống Ấn Độ Pratibha Patil trao cho giáo sư Ngô Bảo Châu của Việt Nam.
Lễ trao giải thưởng toán học cao quý nhất thế giới cho giáo sư Ngô Bảo Châu được tổ chức tại Trung tâm Hội nghị quốc tế Hyderabad, thành phố Hyderabad - bang Andhra Pradesh (Ấn Độ) vào lúc 12 giờ 55 phút trưa 19/8, nơi Liên đoàn Toán học thế giới đang tổ chức đại hội (ICM 2010).
Cả hội trường đã vang lên tiếng vỗ tay rào rạt khi các giải thưởng được trao.
| Giáo sư Bảo Châu thứ hai (từ trái qua) ngồi ở hàng ghế đầu |
Cùng với giáo sư Ngô Bảo Châu, có 3 nhà toán học trẻ khác cũng được trao tặng giải thưởng Fields: Elon Lindenstrauss (Israel), Stanislav Smirnov (Nga) và Cedric Villani (Pháp).
Tổng thống Ấn Độ cũng trao 3 giải khác cho các nhà toán học: Giải Nevanlinna được trao cho Daniel Spielman (Mỹ), giải Gauss thuộc về Yves Meyer (Pháp) và giải Chern trao cho Louis Nirenberg (Canada).
Đúng 10 giờ 30 giờ Ấn Độ (tức 12 giờ trưa theo giờ VN) ngày 19-8, tại trung tâm Hội nghị quốc tế thành phố Hyderabad, hơn 4.000 nhà toán học, quan khách và đại diện nhiều phái đoàn ngoại giao đã có mặt để tham dự phiên khai mạc toàn thể.
Thứ trưởng Bộ GD-ĐT Bùi Văn Ga, ông Nguyễn Hoành Sơn - đại biện lâm thời đại sứ quán VN tại Ấn Độ, GS Lê Tuấn Hoa, TS Phan Thị Hà Dương cùng một số nhà toán học Việt Nam đều đã có mặt tham dự phiên khai mạc.
Và nhân vật đặc biệt của sự kiện này - GS toán học Ngô Bảo Châu - cũng đã hiện diện trong sự chào đón của nhiều nhà toán học từ các quốc gia.
Trao đổi với Tuổi Trẻ trước khi bước vào hội trường, GS Ngô Bảo Châu rất bình thản trước giờ phút giải thưởng Fields cùng các giải thưởng khác của Liên đoàn toán học thế giới sẽ được công bố ít phút nữa.
GS cho biết chỉ hồi hộp đôi chút khi nghĩ đến bài báo cáo sẽ trình bày trước phiên đoàn thể của đại hội vì đại hội là nơi tập trung tinh hoa của giới toán học thế giới, với sự hiện diện của các nhà toán học uy tín đến từ các cường quốc toán học trên thế giới.
Ngay sau lời khi mạc ngắn gọn của ông Chủ tịch Liên đoàn toán học thế giới và lời chào mừng của thống đốc bang, các giải thưởng được công bố và trao bởi tổng thống Ân Độ ngài Pratibha Patil.
Sau khi giải thưởng được công bố, Ban tổ chức sẽ tổ chức họp báo để giới thiệu những nhà toán học được vinh danh tại ICM2010.
Chiều tối 19/8, Đại sứ quán Việt Nam tổ chức tiệc chào đón GS Ngô Bảo Châu và các nhà toán học VN đến dự ICM 2010 tại Ấn Độ.
| Giáo sư Ngô Bảo Châu trên đường vào Trung tâm Hội nghị quốc tế Hyderabad |
Trong đó, giải Chern là giải thưởng mới, lần đầu tiên được trao tặng tại ICM 2010 Hyderabad nhằm vinh danh một cá nhân đã có những thành tựu trọn đời trong lĩnh vực toán học được ghi nhận ở mức độ đặc biệt xuất sắc. Cùng với một tấm huy chương, người đoạt giải sẽ nhận được một phần thưởng 500.000 USD.
*
Đánh giá của Liên đoàn Toán học thế giới khi trao giải thưởng Fields cho giáo sư Ngô Bảo Châu
Ngô Bảo Châu nhận Giải Fields năm 2010 nhờ “chứng minh của ông về Bổ đề Cơ bản trong lý thuyết các dạng tự đồng cấu khi đưa vào những phương pháp hình học đại số mới”
| Bản đánh giá của Liên đoàn Toán học thế giới |
Trong những năm 1960 và 1970 Robert Langlands đã phát biểu những cơ sở khác nhau thống nhất những nguyên lý và phỏng đoán (conjectures) liên quan đến các dạng tự đồng cấu trong các nhóm khác nhau, các biểu diễn Galois và các hàm L. Điều đó dẫn tới những vấn đề mà ngày hôm nay chúng ta gọi chung là Chương trình Langlands. Công cụ chủ yếu trong việc chứng minh một số trường hợp của những phỏng đoán này là công thức vết và trong khi áp dụng công cụ đó nhằm đáp ứng những mục đích kể trên, xuất hiện khó khăn trung tâm ngăn cản các nhà toán học: chứng minh sự đồng nhất (identities) tự nhiên trong giải tích điều hòa (harmonic – đồng điều?) với các nhóm địa phương (local) cũng như các nhóm liên quan tới các đối tượng của hình học số (arithmetic geometric). Vấn đề này được biết đến với tên gọi Bổ đề Cơ bản. Sau nhiều tiến bộ với một loạt nghiên cứu vào năm 2004. Laumon và Ngô đã chứng minh được bổ đề cơ bản cho một lớp nhóm riêng, và bây giờ Ngô chứng minh được Bổ đề một cách tổng quát.
Chứng minh kiệt xuất của Ngô cho những dự báo rất quan trọng và đã tồn tại rất lâu dài này dựa một phần trong việc đưa những kỹ thuật và đối tượng (objects) hình học mới vào giải tích sophisticated. Thành tựu của ông, nằm trên giao điểm của hình học đại số, lý thuyết nhóm và các dạng tự đồng cấu, dẫn tới nhiều tiến bộ có tính đột phá trong chương trình Langlands cũng như trong các lĩnh vực liên quan tới chương trình này.
****************
| Tổng thống Ấn Độ Pratibha Patil trao giải thưởng Fields cho Giáo sư Ngô Bảo Châu (phải) - Ảnh: Hoài Linh - Tuổi Trẻ |
| Giáo sư Ngô Bảo Châu với huy chương Fields - Ảnh: Hoài Linh - Tuổi Trẻ |
| Giáo sư Ngô Bảo Châu cùng các nhà toán học thế giới sau khi nhận giải thưởng - Ảnh: Hoài Linh - Tuổi Trẻ |
THANH HÀ (từ Ấn Độ)Tuổi trẻ
Ngô Bảo Châu sinh năm 1972 tại Hà Nội. Anh là con duy nhất của Giáo sư tiến sĩ khoa học Ngô Huy Cẩn của Viện Cơ học và Phó giáo sư tiến sĩ Trần Lưu Vân Hiền, công tác tại Bệnh viện Y học cổ truyền trung ương. Anh từng học tại trường Thực nghiệm Giảng Võ, Hà Nội trước khi vào khối phổ thông chuyên toán của Đại học Khoa học Tự nhiên Hà Nội, nay là Đại học Quốc gia Hà Nội.
Mùa hè 1988, Bảo Châu tham dự kỳ thi Olympic Toán quốc tế tại Australia và giành huy chương vàng. Mùa hè năm sau anh tiếp tục giành huy chương vàng Olympic Toán quốc tế tại Đức. Cũng trong năm 1989 Châu sang Pháp để học tại Đại học Paris 6. Anh bảo vệ luận án tiến sĩ khi mới 25 tuổi tại Đại học Sư phạm Paris - ngôi trường danh tiếng bậc nhất nước Pháp. Năm 2003, ở tuổi 31, anh hoàn thành luận án habilitation (tương đương tiến sĩ khoa học) tại Đại học Paris 11. Đầu năm sau anh trở thành giáo sư của đại học này.
Giáo sư Ngô Bảo Châu sẽ bắt đầu làm việc tại khoa Toán của trường Đại học Chicago, Mỹ từ ngày 1/9/2010.
48 nhà toán học từng đoạt giải Fields
| Mặt trước của huân chương Fields có hình của nhà toán học Archimedes |
Giải thưởng Fields do nhà toán học Canada John Charles Fields sáng lập lần đầu được trao vào năm 1936 và từ năm 1950 được trao đều đặn. Mục đích của giải thưởng là sự công nhận và hỗ trợ các nhà toán học trẻ đã có những đóng góp quan trọng cho toán học. Sau đây là danh sách 48 nhà toán học từng đoạt giải Fields:
2006: Terence Tao (Úc/Mỹ), Grigori Perelman (Nga), Andrei Okounkov (Nga/Mỹ), Wendelin Werner (Pháp)
2002: Laurent Lafforgue (Pháp), Vladimir Voevodsky (Nga/Mỹ)
1998: Richard Ewen Borcherds (Anh), William Timothy Gowers (Anh), Maxim Kontsevich (Nga), Curtis T. McMullen (Mỹ)
1994: Efim Isakovich Zelmanov (Nga), Pierre-Louis Lions (Pháp), Jean Bourgain (Bỉ), Jean-Christophe Yoccoz (Pháp)
1990: Vladimir Drinfeld (Liên Xô), Vaughan Frederick Randal Jones (New Zealand), Shigefumi Mori (Nhật Bản), Edward Witten (Mỹ)
1986: Simon Donaldson (Anh), Gerd Faltings (Tây Đức), Michael Freedman (Mỹ)
1982: Alain Connes (Pháp), William Thurston (Mỹ), Shing Tung Yau (Trung Quốc/Mỹ)
1978: Pierre Deligne (Bỉ), Charles Fefferman (Mỹ), Grigory Margulis (Liên Xô), Daniel Quillen (Mỹ)
1974: Enrico Bombieri (Ý), David Mumford (Mỹ)
1970: Alan Baker (Anh), Heisuke Hironaka (Nhật), Sergei Petrovich Novikov (Liên Xô), John Griggs Thompson (Anh)
1966: Michael Atiyah (Anh), Paul Joseph Cohen (Mỹ), Alexander Grothendieck (Pháp), Stephen Smale (Mỹ)
1962: Lars Hörmander (Thụy Điển), John Milnor (Mỹ)
1958: Klaus Roth (Anh), Rene Thom (Pháp)
1954: Kunihiko Kodaira (Nhật Bản), Jean-Pierre Serre (Pháp)
1950: Laurent Schwartz (Pháp), Atle Selberg (Na Uy)
1936: Lars Ahlfors (Phần Lan), Jesse Douglas (Mỹ)
Nguồn: wikipedia