Rối công nghệ làm sạch sông Tô Lịch

Sông Tô Lịch-dòng sông nổi tiếng của Hà Nội đã ở tình trạng ô nhiễm đến mức báo  động. Dù thành phố Hà Nội đã quyết tâm và kêu gọi sự tham gia của nhiều  đơn vị nghiên cứu khoa học song có vẻ hiện tại, Hà Nội đang rơi vào thế “lắm cha con khó lấy chồng”. Có quá nhiều công nghệ nhưng để tìm được một giải pháp tối ưu và thích hợp xem ra lại quá khó. 

Công nghệ không thiếu nhưng có thích hợp

Như Bee đã phản ánh, mới đây, ngày 24/8, Viện Nghiên cứu hỗ trợ phát triển nông thôn (IRARD) đã kiến nghị UBND TP Hà Nội cho thực hiện thí điểm việc dùng hóa chất làm sạch nước sông Tô Lịch đã lần nữa làm nóng vấn đề làm sạch con sông ô nhiễm này.

Theo đó, nhóm nghiên cứu của IRARD khẳng định, môi trường nước bị ô nhiễm tại sông Tô Lịch sẽ được xử lý triệt để, nếu áp dụng công nghệ xử lý nước bằng hóa chất mà nhóm nghiên cứu thành công có tên là dung dịch HQ1, HQ2, HQ3. Dung dịch sẽ được phun trên toàn bộ 6 con mương hở, màu nước, mùi hôi sẽ giảm, nước sẽ trong trở lại sau 1-2 ngày và giữ được tình trạng này trong vòng 1 tháng.

Nhóm cũng khẳng định, các hóa chất này không gây độc hại cho môi sinh xung quanh và giá khá rẻ (1m3 là 2500đ, ước tính sẽ chi 250 triệu/ ngày cho toàn bộ sông Tô Lịch).

Tuy nhiên, với cách sử dụng hóa chất, khá nhiều nhà khoa học đã phản ứng và cho rằng, đó là giải pháp không bền vững.

TS Trịnh Lê Hùng, Khoa Hóa, Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội cho biết, việc sử dụng hóa chất sẽ chỉ làm nước sông sạch được nhất thời, còn về lâu dài thì cần phải tính kỹ. Một con sông dài hàng chục km nên không thể rải hóa chất như vậy được, chất lượng nước sẽ như thế nào, hệ sinh thái có được đảm bảo không là những câu hỏi lớn đang đặt ra.

Sông Tô Lịch đang rất ô nhiễm

Một giải pháp khác cũng đã được nhắc đến nhiều và cũng khá thành công đó là sử dụng hoạt chất LTH- 100 do công ty cổ phần công nghệ Xanh thực hiện và đứng đầu là TS Nguyễn Phú Tuân. Triển khai nghiên cứu từ nhiều năm nay và năm 2009, hoạt chất LTH- 100 đã ứng dụng thành công trong việc làm sạch nước hồ Văn.

Tuy nhiên, theo TS Nguyễn Phú Tuân, hoạt chất LTH- 100 chỉ là một nhánh nhỏ của tổng thể công nghệ được áp dụng.

Cũng có một công nghệ nữa vừa được hiến kế cho Hà Nội đó là sử dụng công nghệ tàu hút bùn công nghệ khí nén, đề tài của KS Trần Đức Quảng, Viện Nghiên cứu cơ khí. Tuy nhiên, công nghệ này mới chỉ dừng lại nghiệm thu ở mức cơ sở còn việc nhân rộng và triển khai trên quy mô lớn thì vẫn còn phải chờ thời gian kiểm chứng.

Cũng có nhà khoa học hiến kế, đào mương hai bên bờ sông để thu gom bùn thải, sau đó dùng nước Hồ Tây để pha loãng nồng độ nước ô nhiễm. Tuy nhiên, thời gian và quá trình triển khai ý tưởng này như thế nào, thì chưa có cụ thể mà chỉ dừng ở ý tưởng.

Cũng có công nghệ đưa ra như dùng vi sinh vật, hoặc chế phẩm sinh học nhưng lại gặp phải rào cản đó là có phá vỡ hệ sinh thái sông? Hay như giải pháp dùng cây thủy sinh như bèo tây thì việc quản lý sao cho loài cây này không lây lan nhanh?

Quan trọng vẫn là xử lý triệt để nguồn gây ô nhiễm

Để xử lý triệt để nguồn nước ô nhiễm, điều quan trọng và tiên quyết là phải chặn dứt điểm nguồn gây ô nhiễm. Với hiện trạng con sông Tô Lịch đang là điểm đổ thải của hàng chục nhà máy trải dài trên dòng sông thì khó có thể nói, sông sạch hoàn toàn. Việc di dời và kiểm soát đổ thải của nhiều nhà máy này cũng là bán toán rất nan giải.

Theo thống kê của Sở Tài nguyên và Môi trường Hà Nội, trên toàn tuyến sông Tô Lịch có hơn 10 cửa xả lớn thu gom nước thải, khoảng 200 cống tròn đường kính 300-1.800mm và hàng nghìn cống nhỏ dân sinh đổ ra sông. Trung bình một ngày đêm, sông Tô Lịch tiếp nhận trên 100.000m3 nước thải sinh hoạt và công nghiệp. Trong đó, có đến khoảng 1/3 là nước thải công nghiệp chưa qua xử lý.

PGS.TS Nguyễn Hữu Hoan, Viện Hóa học Công nghiệp cũng đồng tình: Chỉ cần xử lý triệt để nguồn nước đầu nguồn thì tự khắc dòng sông sẽ điều chỉnh làm sạch theo cơ chế tự nhiên của nó.

Dù cho có cách nào thì vấn đề chốt lại, cần tôn trọng dòng chảy tự nhiên và hệ sinh thái của con sông này. Tránh để tình trạng, sông sạch trước mắt mà bẩn về sau.