Bám kênh, rạch để mưu sinh
Thành phố Cần Thơ có rất nhiều nhà ở trên sông, kênh rạch. Chỉ riêng tại quận Ninh Kiều đã có trên 3.000 căn, chủ yếu dọc sông Cần Thơ, rạch Cái Khế, rạch Ngỗng, rạch Bần, rạch Tham Tướng. Nhà của ông Trần Văn Trí ở sát rạch Cái Khế (P.An Nghiệp, Q.Ninh Kiều) đã tồn tại trên 20 năm. 7 miệng ăn của gia đình đều nhờ buôn bán lặt vặt ở chợ An Nghiệp. Anh Tư Nhiên có nhà trên rạch Tham Tướng (phường Xuân Khánh) cũng đang sống bằng nghề bán rau củ ở chợ Xuân Khánh. “Nếu đi chỗ khác không biết làm gì ăn”, anh Tư Nhiên nói. Còn ông Nguyễn Ngọc Thạch, có ngôi nhà sàn rộng chưa tới 20 m2 ở rạch Tham Tướng, bộc bạch: Tụi tui về đây sống hơn 20 năm rồi. Vợ tui thì mua bán ve chai, tui chạy xe đạp ôm kiếm sống qua ngày. Cũng muốn đi chỗ khác ở nhưng lấy đâu ra tiền mua đất cất nhà.
 |
| Những căn nhà sàn xập xệ trên rạch Tham Tướng, phường Xuân Khánh, quận Ninh Kiều. Ảnh: T.Dân. |
Những người cất nhà trên kênh rạch là những hộ nghèo, mưu sinh chủ yếu là buôn bán nhỏ, làm thuê, bốc vác, chạy xe ôm… Điều kiện sống và sinh hoạt chật chội, thiếu thốn nhưng họ hoàn toàn không có sự lựa chọn nào khác nếu như Nhà nước không trợ giúp về nơi ở, hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp… Theo ông Mai Như Toàn, Phó Giám đốc Sở Xây dựng thành phố Cần Thơ, đặc thù vùng ĐBSCL là sông nước, tập quán đi lại, giao thương… gắn liền với các dòng sông, kênh rạch. Trong quá trình phát triển đô thị, ở giai đoạn đầu khi mạng lưới đường bộ chưa phát triển, nhà ở ven kênh rạch giúp người dân thuận lợi trong giao thương. Song cũng để lại nhiều hệ quả, nhất là vấn đề ô nhiễm môi trường, mỹ quan đô thị.
Chưa thể xóa nhà trên kênh rạch
Những hộ dân cất nhà trên kênh rạch phải sống chung với sự ô nhiễm môi trường do chính họ xả nước thải, rác thải xuống. Rạch Tham Tướng, rạch Bần, trước đây ghe xuồng vào được, nhưng hiện nay dòng chảy bị hẹp do người dân cất nhà lấn chiếm. Ông Võ Văn Chính, Phó Chủ tịch UBND quận Ninh Kiều, cho biết, chương trình giải quyết vấn đề nhà ở trên sông, trên kênh rạch phải chờ chủ trương của thành phố.
Theo Sở Xây dựng thành phố Cần Thơ, hiện nay thành phố chưa xây dựng được chương trình xóa nhà ở trên kênh rạch. Việc giải tỏa nhà ven kênh rạch trong thời gian qua chủ yếu “ăn theo” các dự án khác. Theo ông Mai Như Toàn, cần rà soát và đánh giá lại hiện trạng nhà ở trên kênh rạch. Từ đó xác định quỹ nhà, đất tái định cư, sau đó mới xúc tiến xây dựng chương trình xóa nhà ở trên kênh rạch. Thực hiện việc xã hội hóa việc đầu tư kinh doanh nhà ở xã hội, trong đó cần có cơ chế chính sách hỗ trợ cho nhà đầu tư để thực hiện dự án. Ông Toàn lưu ý cần phải làm tốt vấn đề an sinh xã hội cho người dân, quan trọng nhất là hỗ trợ tạo công ăn việc làm, ổn định nghề nghiệp. Di dời các hộ dân cất nhà ven và trên kênh rạch là rất cần thiết, nhưng đây là vấn đề rất lớn, ảnh hưởng đến cuộc sống của hàng ngàn hộ dân đô thị nên phải đi từng bước một. Và làm như thế nào để sau di dời người dân vẫn an cư, lạc nghiệp. Đó là mong muốn của hàng ngàn hộ dân đang sống trên các kênh rạch ở trung tâm thành phố Cần Thơ.