| Đồng Tháp Mười mùa nước nổi. Năm nay (2010), đến gần cuối tháng bảy âm lịch mà mùa nước nổi của đồng bằng sông Cửu Long vẫn chưa về! Ảnh: Nguyễn Trọng Tín |
Mùa nước nổi, có năm đồng ruộng có nơi sâu đến 5 – 6m, nhà cửa kê hai hai, ba lần, thậm chí phải lót ván trên xà ngang để ngủ. Nhưng nó cũng đồng nghĩa với mùa mưu sinh của dân nghèo. Hầu hết các nghề chở đất, xắn đất, câu ếch, săn chuột, bắt rắn, kéo trứng nước… đều khai thác trong thời điểm nước dâng cao. Không những vậy, ngành du lịch còn khai thác nhiều dịch vụ du lịch hấp dẫn, nhất là du lịch khám phá. Có thể nói, Trà Sư (An Giang) và Tam Nông (Đồng Tháp) là nơi còn giữ được những nét đẹp ấn tượng nhất trong mùa nước nổi. Chợ Vĩnh Hội Đông (huyện An Phú, An Giang) cũng là một trong những nơi tập trung nhiều lươn, rắn, rùa, rắn mối trong mùa nước nổi. Những sản vật tươi, ngon, lạ và rẻ đó như mời gọi những du khách từ xa mới đến.
Sau những nỗ lực tập trung dân cư về gò cao lập cụm, tuyến dân cư, tại các vùng rốn lũ không còn thấy cảnh người dân khắc khổ chạy nạn. Ông Nguyễn Minh Nhị, nguyên chủ tịch tỉnh An Giang nhận xét: “Lũ về là đặc thù của đồng bằng sông Cửu Long. Vấn đề cơ bản là phải tìm cách chung sống với lũ và tận dụng mùa lũ để làm giàu”. Với cách nhìn này, lũ là một “nguồn lợi”. Lũ có tác dụng ngâm đất diệt trừ mầm bệnh, rửa phèn và mang lại một lượng phù sa khổng lồ bón cho đồng ruộng. Năm nào lũ lớn, nguồn thuỷ sản dồi dào, bà con tha hồ giăng lưới, cắm câu, đặt, kéo vó... Ngược lại, lũ nhỏ, lũ muộn sẽ làm cho sản vật thiên nhiên giảm đi.
Trên đường từ núi Sam về Nhà Bàn, tôi ghé lại cầu Tha La (huyện Tịnh Biên, An Giang), hỏi thăm một người đang đánh bắt cá linh. Anh thở dài ngao ngán: mọi năm, khi nước vừa tràn bờ, mỗi ngày tôi kiếm ít nhất cũng 5 – 10kg cá linh. Năm nay tới giờ này mà lũ vẫn chưa về, con cá con tôm cũng cạn dần. Nghe nói bên Lào, Campuchia lũ cũng chưa về thì bên mình làm gì có lũ! Có lẽ trên đó người ta cũng lo sợ như mình!
Các bậc lão nông tri điền nói, năm nào mực nước trên đồng ngập từ 4 – 5m, năm đó dễ kiếm sống. Còn như trên 5m sẽ trở thành thiên tai. Năm nay, mực nước như thế này, lo không có lũ thì ít, nhưng ghê rợn hơn khi nghĩ tới cảnh đang ngủ lũ tràn về do vỡ đập người ta xây dựng trên thượng nguồn. Điều đó ai dám khẳng định là không, khi những đập nước đang no nê và động đất cùng những diễn biến thời tiết đang biến đổi khó lường?!
Hoài Phương (SGTT)