Xây quảng trường, dựng tượng doanh nhân Việt?

LTS: Có nhiều không những người tặng hoa cho các doanh nhân Việt Nam nhân "ngày của họ"? Một điều lạ mà rất quen, là doanh nghiệp thường "canh" rất kỹ các ngày lễ tết, lễ ngành để cho-biếu-tặng, nhưng ngày của họ thì những ngược lại.

Chuyện tưởng là nhỏ nhưng cũng đủ để thấy rằng, doanh nhân ngày nay chưa được tôn vinh đúng như tinh thần và công sức của họ. Thời chiến - ANH BỘ ĐỘI, thời bình - là ai, nếu không phải là DOANH NHÂN?

Ngày Doanh nhân Việt Nam năm nay (13/10), Diễn đàn Kinh tế Việt Nam VNR500 xin trân trọng giới thiệu bài viết của doanh nhân Nguyễn Tuấn Anh - người trong cuộc, người trải nghiệm thấm thía thế nào là mồ hôi, nước mắt, niềm vui, sự hạnh phúc cũng như những ưu tư về nghề.

Mọi ý kiến đóng góp, lời chúc mừng các doanh nhân Việt Nam xin gửi về: vnr500@vietnamnet.vn hoặc bấm vào phần Thảo luận cuối bài.

Doanh nhân, theo Wikipedia, được hiểu là những người chủ chốt trong việc quản trị, điều hành một doanh nghiệp. Đó có thể là những người đại diện cho các cổ đông, cho các chủ sở hữu (thành viên Hội đồng Thành viên, Hội đồng Quản trị, Ban Kiểm soát) hoặc trực tiếp điều hành các doanh nghiệp (thành viên Ban Giám đốc)[1].

Hiểu theo nghĩa rộng thì doanh nhân là những người có vị trí trong một doanh nghiệp và làm công việc quản trị trong doanh nghiệp.

Trong bài viết "Phác thảo chân dung CEO chuyên nghiệp"[2] đăng trên trang web Vietnambranding, "Trong tiếng Việt hiện nay, có nhiều cách định danh khác nhau cho vị trí này (CEO), như Tổng giám đốc, Tổng giám đốc điều hành, Giám đốc công ty, nhưng phổ dụng nhất là Giám đốc điều hành. Trong tiếng Anh, ngoài CEO (Chief Executive Officer) cũng còn có nhiều từ định danh khác như General Manager, General Director, Managing Director, Director...".

Khúc nhạc tặng doanh nhân Việt Nam ngày 13/10 (ảnh VNR)

Trong khuôn khổ bài viết này, từ Doanh nhân xin được bó hẹp trong phạm vi ba (03) đối tượng chính: i) Những người chủ doanh nghiệp tư nhân; ii) những người vừa làm chủ vừa điều hành doanh nghiệp tư nhân; iii) những CEO của công ty cổ phần, những người điều hành hoạt động của doanh nghiệp, chịu trách nhiệm về an toàn, phát triển đồng vốn doanh nghiệp, tạo lợi nhuận cho cổ đông, tạo công ăn việc làm, thu nhập, cuộc sống ấm no cho người lao động.

Bài viết này mong chia sẻ những suy nghĩ về vai trò của doanh nhân đối với sự nghiệp phát triển của đất nước thời nay.

Anh hùng hôm nay, tội đồ ngày mai

Làm doanh nhân dễ hay khó? Trước đây chúng ta có chương trình "Làm giàu không khó" trên vô tuyến truyền hình. Tất nhiên quan điểm tự do, mỗi người mỗi khác. Nhưng cá nhân tôi cho là làm giàu cực khó. Nếu không khó, dân ta đã giàu to, nước ta đã mạnh lắm rồi.

Làm giàu khó, làm doanh nhân cũng rất khó, chưa muốn nói là khó hơn nhiều. Người làm giàu có khi chỉ một cơ hội, một may mắn đã trở nên giàu. Chơi chứng khoán, buôn bán bất động sản, khi thời cơ tới cũng là một cách làm giàu.

Doanh nhân khác, một khi đã làm chủ, đứng đầu một doanh nghiệp, họ phải bền bỉ, thường xuyên đứng mũi, chịu sào trước mọi biến động, để duy trì, phát triển hoạt động kinh doanh, sản xuất của doanh nghiệp. Những lúc điêu đứng nhất, vai trò của người đứng đầu lại càng quan trọng. Chính họ là người luôn gánh vác trách nhiệm trước pháp luật, nhà nước và đời sống người lao động.

Ngoài những điều kiện tối thiểu để làm chủ một doanh nghiệp, như chúng ta đã biết, là tiền (vốn), doanh nhân đòi hỏi có những kỹ năng quản lý, lãnh đạo và đặc biệt là đức tính dũng cảm nhiều khi đến liều lĩnh, phiêu lưu.

Khi cảm nhận được cơ hội, tuy chưa thực sự chắc chắn, (mà làm sao chắc chắn được trong hoàn cảnh hiện nay), doanh nhân dám đặt cược ngoài cá nhân mình mà nhiều khi cả hạnh phúc của gia đình mình. Có những lúc, họ phải đem toàn bộ gia tài, tài sản, nhà cửa của gia đình, thế chấp cho những món vay làm vốn lưu động, theo đuổi cơ hội kinh doanh mà họ cảm nhận được.

Nhà văn hoá Phan Ngọc, có bốn khái niệm quan trọng thông qua bốn chữ tiếng Anh, bắt đầu bằng chữ F, các khái niệm giá trị cốt lõi của người Việt. Đó là: Fatherland (Tổ quốc), Family (Gia đình), Fate (Số phận), Face (Danh dự), trong đó, hai chữ F đầu tiên được coi như điều kiện tiên quyết trong mọi quyết định của người Việt Nam[3].

Trên hết, Tổ quốc là giá trị bất di bất dịch của người Việt. Điều đó chúng ta đã thấy rõ qua mấy ngàn năm lịch sử hào hùng chống ngoại xâm của dân tộc.

Sau Tổ quốc, không gì quý hơn đối với người Việt là gia đình. Vậy mà, nhiều khi, vì điều kiện kinh doanh, để duy trì hoạt động, nuôi sống nhân viên, bộ máy, người chủ doanh nghiệp dám và đành lòng đổ hết tài sản của gia đình vào cuộc chơi mà chưa nắm chắc phần thắng. Đó là những rủi ro khôn lường.

Làm sao chắc chắn thành công trong thời buổi ngày nay, khi toàn cầu hoá, tiến bộ khoa học, công nghệ phát triển và thay đổi rất nhanh. Toàn cầu hoá cho chúng ta cơ hội nhưng đồng thời cũng là thách thức của cạnh tranh khốc liệt. Quyết định phải rất nhanh. Đối thủ cạnh tranh trong nước và nước ngoài có thể giật mất cơ hội bất kể lúc nào.

Cũng cơ hội đó, dành được hôm nay, nhưng cũng rất có thể trở thành lỗi thời ngay ngày mai, rất nhanh, vòng đời công nghệ ngày càng ngắn, công nghệ thay đổi nhiều khi bất ngờ.

Doanh nhân có thể là anh hùng ngày hôm nay và trở thành tội đồ của ngày hôm sau. Chính sách vĩ mô không chặt chẽ, nhất quán.

Chúng ta đã thấy rất nhiều tấm gương, như ông Kim Ngọc, cố bí thư tỉnh uỷ tỉnh Phú Thọ với chính sách khoán 10 năm 1968, tuy đã rất hữu ích cho bà con nông dân, vẫn bị phê bình kiểm điểm, sau đó mới được áp dụng và vinh danh với Huân chương Độc lập (1995), Huân chương Hồ Chí Minh (2009), khi ông đã mất lâu rồi[4].

Bà Trần Ngọc Sương, Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới, cũng bị bắt giam vì lập quỹ đen, thực chất là giúp nông dân nông trường, rồi được tạm tha, điều tra lại tháng 4/2010[5].

Còn nhiều trường hợp khác, có thể xử đúng, có thể oan mà chưa được minh oan...

Thế nào là đúng, là sai trong hoạt động kinh doanh thật khó lường. "Đúng" hôm nay lại có thể là "sai" ngày mai và ngược lại. Đó cũng chính là sự bấp bênh, rủi ro, luôn treo trên đầu người chủ doanh nghiệp dám nghĩ, dám làm và dám liều.

Dám nghĩ, dám làm và dám liều

Chúng ta được như ngày hôm nay, không thể quên công ơn của những người lính cụ Hồ, đã sẵn sàng xả thân, hy sinh vì độc lập, tự do của dân tộc.

Tôn vinh DN qua việc đánh giá, xếp hạng các DN lớn nhất, nộp thuế nhiều nhất VN (ảnh VNR500)

"Xanh cỏ, đỏ ngực", đó là câu nói dân dã thời chống Mỹ. Dù chiến thắng, hay hy sinh, người lính, người chiến sỹ quân đội nhân dân Việt Nam vẫn được tôn vinh. Không ai phản đối điều đó. Tôi cũng vậy, biết ơn sâu sắc các bậc tiền bối. Nhờ có những đóng góp, hy sinh của họ, chúng ta mới có hoà bình và ổn định ngày nay.

Tuy nhiên, doanh nhân thì khác. Sự hy sinh của họ không được nhìn nhận và đánh giá một cách minh bạch, rõ ràng như người chiến sỹ. Dù vật lộn với khó khăn, khủng hoảng, người đời vẫn nhìn nhận họ như đang tích luỹ, bòn rút trên mồ hôi của nhân viên, người lao động.

Khi khó khăn, họ vẫn được coi là giới chủ, đại gia, vẫn phải lo lót, ngoại giao cho những việc tưởng chừng như đương nhiên.

Họ có thể được tôn vinh hôm nay, nhưng bị vùi dập ngày mai.

Trong thời buổi khó khăn này, chính họ mới là những người dũng cảm, sáng tạo, nhạy bén, nhìn ra những cơ hội mà người thường không thấy, dám nghĩ và dám có hoài bão thực hiện để vươn lên. Dám làm những điều mà tâm lý đám đông của dân thường không dám.

Xuất phát điểm, cũng chỉ là động cơ cá nhân và nuôi sống gia đình. Khi đạt được một tầm nào đó, họ đã trở thành con người của xã hội, những tính toán, quyết định của họ đã thúc đẩy, cuốn theo cả một tập thể người lao động, nuôi sống gia đình nhân viên, đóng góp những đồng tiền thuế quý giá cho nhà nước. Càng giàu, càng phát triển, ý nghĩa cộng đồng và xã hội của họ càng cao.

Chúng ta cũng đã phần nào nhận thức được vai trò, tầm quan trọng của giới doanh nhân đối với sự phát triển của đất nước bằng việc dành cho họ một ngày, gọi là ngày Doanh nhân (ngày 13 tháng 10).

Tuy nhiên, theo người viết bài này, dành một ngày cho doanh nhân thôi chưa đủ. Nên chăng, có những động thái, sự kiện mạnh hơn, tôn vinh họ ở mức cao hơn nữa cho những đóng góp của họ trong sự nghiệp phát triển đất nước.

Có thể i) Xây một quảng trường, một bức tượng Doanh nhân; ii) Hàng năm tổ chức đánh giá, bầu ra một gương mặt tiêu biểu cho giới doanh nhân Việt Nam theo các tiêu chí nuôi được bao nhiêu nhân viên, đóng được bao nhiêu thuế cho nhà nước (mới đây đã có Bảng xếp hạng V1000 doanh nghiệp nộp thuế lớn nhất Việt Nam).

Một doanh nhân có thể có nhiều doanh nghiệp, để tính được số nhân viên và thuế, có thể cộng tổng số nhân viên, tổng số thuế các doanh nghiệp do người đó làm chủ, tất nhiên nhân với tỷ lệ phần trăm góp vốn của họ trong các doanh nghiệp đó.

Đó mới chỉ là một vài biểu hiện nhỏ nhoi sự tri ân, nguồn động viên của xã hội đối với doanh nhân. Về sâu xa, chính họ mới là người có khả năng nâng tầm dân tộc Việt Nam trên thế giới.

Chính họ, là những người nuôi sống người lao động, nộp thuế cho nhà nước, giúp cho đất nước phát triển;

Chính họ, thông qua kinh doanh thuỷ sản, hoa quả, gạo sắn, nông sản mới giới thiệu một hình ảnh Việt Nam nông nghiệp bốn mùa;

Chính họ, thông qua xuất khẩu may mặc, giầy dép, thủ công mỹ nghệ mới giới thiệu được với thế giới những bàn tay khéo léo, cần cù của người Việt Nam;

Chính họ, thông qua kinh doanh du lịch mới cho các bạn năm châu thấy đất nước ta đẹp như thế nào;

Chính họ mới giới thiệu được với thế giới về những giá trị cốt lõi của văn hoá Việt Nam thông qua những mặt hàng mộc mạc đậm chất dân quê.

Họ không những là anh hùng thời đại toàn cầu hoá mà còn xứng đáng được gọi là những "Nhà ngoại giao nhân dân".

Nguyễn Tuấn Anh (VNR500)
______________________

Tài liệu tham khảo

1. Bách khoa toàn thư mở Wikipedia, mục Doanh nhân
2. Phác thảo chân dung một CEO chuyên nghiệp, ngày 19.04.2008.
3. Phan Ngọc, Một cách tiếp cận văn hoá mới, NXB Thanh Niên, 1999.
4. Bí thư "khoán hộ", Tuổi tre online, ngày 14/04/2009
5. "Ba Sương, những ngày trong sóng dữ", ngày 08/4/2010 trên Vietnamnet.