Có sự bao che cho sai phạm của Vinashin?

Đó là một trong những nội dung được nêu trong báo cáo thẩm tra công tác phòng, chống tham nhũng năm 2010 mà Ủy ban Tư pháp gửi tới các đại biểu Quốc hội. So với nội dung thẩm tra trình tại phiên họp 35 Ủy ban TVQH trước đó, báo cáo lần này bổ sung thêm một số nội dung, trong đó có đánh giá về sai phạm của Vinashin và trách nhiệm quản lý nhà nước với tập đoàn này.

	Một số cán bộ kiểm toán đã vi phạm quy tắc đạo đức nghề nghiệp, vi phạm pháp luật, có hành vi tham nhũng. Thực tế cho thấy các vụ nhận hối lộ chỉ khi bị phát hiện mới thấy rõ sự móc nối, bao che, thậm chí còn hướng dẫn lập chứng từ để hợp thức hóa những sai phạm giữa người có chức vụ, quyền hạn và người đưa hối lộ.
	Báo cáo thẩm tra công tác phòng, chống tham nhũng năm 2010 của Ủy ban Tư pháp

Thanh tra, kiểm toán đều... có vấn đề

Theo Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp Lê Thị Thu Ba, Ủy ban Tư pháp tán thành với kết quả thanh tra, kiểm toán, giải quyết khiếu nại tố cáo năm 2010 được nêu trong Báo cáo công tác phòng, chống tham nhũng của Chính phủ. Tuy nhiên, còn nhiều tồn tại mà Ủy ban Tư pháp chỉ ra như khi phát hiện sai phạm có dấu hiệu tội phạm, cơ quan thanh tra chuyển cho cơ quan điều tra chậm, không kịp thời, dẫn đến công tác thu thập chứng cứ để khởi tố, điều tra vụ án gặp nhiều khó khăn, trở ngại. Việc thu hồi tài sản và khắc phục hậu quả do hành vi tham nhũng gây ra còn chậm; nhiều sai phạm được phát hiện nhưng xử lý hình sự ít.

Vụ án tham nhũng của ông Huỳnh Ngọc Sĩ gây chấn động dư luận chỉ được phát hiện từ phía Nhật Bản - Ảnh: Diệp Đức Minh

Theo Ủy ban Tư pháp, việc phát hiện vi phạm có dấu hiệu tội phạm nhưng không được xử lý, ngăn chặn kịp thời, điển hình như vụ Vinashin qua 11 lần thanh tra, kiểm toán những sai phạm như đầu tư dàn trải tràn lan trên nhiều lĩnh vực không liên quan đến chức năng của tập đoàn, kém hiệu quả, thua lỗ nặng nề; tình hình tài chính đứng trước bờ vực phá sản; sản xuất kinh doanh đình trệ; tình hình nội bộ diễn biến phức tạp; 1,7 vạn công nhân bỏ và chuyển việc; trên 5.000 công nhân mất việc làm, nợ lương... “mà Chính phủ và các cơ quan chức năng không biết, không ai chịu trách nhiệm. Xã hội và cử tri rất bức xúc cho rằng có sự bao che cho những việc làm sai trái, vi phạm pháp luật của Vinashin làm thiệt hại lớn đến tiền và tài sản của nhà nước”.

Điều đáng lưu ý khác là trong quá trình thực hiện nhiệm vụ thanh tra, Kiểm toán Nhà nước các cấp đã phát hiện nhiều sai phạm, kiến nghị thu hồi nhiều tiền và tài sản nhưng Kiểm toán Nhà nước không chuyển cơ quan có thẩm quyền xử lý hình sự một trường hợp nào; số vụ việc được cơ quan thanh tra chuyển cho cơ quan điều tra cũng rất ít. Thêm vào đó, “một số cán bộ kiểm toán đã vi phạm quy tắc đạo đức nghề nghiệp, vi phạm pháp luật, có hành vi tham nhũng. Thực tế cho thấy các vụ nhận hối lộ chỉ khi bị phát hiện mới thấy rõ sự móc nối, bao che, thậm chí còn hướng dẫn lập chứng từ để hợp thức hóa những sai phạm giữa người có chức vụ, quyền hạn và người đưa hối lộ”, báo cáo đánh giá.

Nhận hối lộ quen tay...

Ủy ban Tư pháp nhận xét: Hiện dư luận xã hội và ý kiến của một bộ phận cử tri cho rằng, người dân, doanh nghiệp khi cần giải quyết công việc liên quan tới người có thẩm quyền, vì lợi ích của mình họ sẵn sàng đưa hối lộ để được việc; cán bộ công chức (CBCC) nhà nước cũng coi việc nhận tiền của người dân, doanh nghiệp khi giải quyết công việc là chuyện đương nhiên, bình thường, nhận rồi hóa quen, “không có thấy thiếu” và phát sinh tình trạng nhũng nhiễu. “Vì thế, người dân và doanh nghiệp  cho rằng bất kỳ ở đâu, lĩnh vực nào có liên quan tới quyền và lợi ích cũng đều có tham nhũng”.

Trong báo cáo thẩm tra, Ủy ban Tư pháp cũng nêu thực trạng việc kê khai, minh bạch và xác minh tài sản của CBCC, người có chức vụ, quyền hạn còn hình thức; việc trả lương qua tài khoản tại ATM không có tác dụng kiểm soát thu nhập của CBCC và người có chức vụ, quyền hạn và đặc biệt là “xử lý trách nhiệm người đứng đầu cơ quan,  tổ chức, đơn vị để xảy ra tham nhũng có biểu hiện nương nhẹ, chưa nghiêm minh”.

Đáng chú ý, một số hạn chế trong việc báo cáo và đánh giá công tác phòng, chống tham nhũng đã được Ủy ban Tư pháp nêu trong năm 2009 và các năm trước vẫn chưa được Chính phủ khắc phục. Đó là Báo cáo Chính phủ chưa nêu được cụ thể bộ, ngành, địa phương, cơ quan, tổ chức đơn vị còn để xảy ra nhiều tham nhũng, những nơi để xảy ra các vụ tham nhũng nghiêm trọng; chưa xác định đầy đủ những căn cứ và tiêu chí làm cơ sở khoa học và thực tiễn cho việc đánh giá tình hình tham nhũng.

Nguyệt Minh (Thanh niên)