Chưa có năm nào người dân TP Tuy Hòa, Phú Yên và các huyện Đông Hòa, Tây Hòa lại chịu cảnh “lũ quái” như năm nay. Năm nào cũng lũ, cũng lụt to. Nhưng nước lên từ từ, không ầm ập, lên nhanh chóng mặt như năm nay.
Hai mạng người, và những lời oán trách
Sáng 2/11, cậu thanh niên 20 tuổi Trần Minh Dương, khăn gói từ Đắk Lắk về thăm nhà ở thôn Phù Nông, xã Hòa Bình 1, huyện Tây Hòa, Phú Yên. Dương mới nhận tin, căn nhà cấp 4 cha mẹ tích góp cả đời vừa dựng xong. Dương chưa kịp về nhà, chưa kịp cầm tay bố mẹ, cơn lũ quái đã cuốn trôi Dương ngay trên con đường vào làng.
 |
| Chàng trai đầy sức sống Trần Minh Dương đã bị lũ quái cướp đi mạng sống. |
Đến thăm nhà Dương, bố mẹ cậu không còn nước mắt để khóc. Ông Lợi, ông nội Dương vừa mất đứa cháu đích tôn, có lẽ là người bình tĩnh nhất trong nhà. Vuốt tay lên bàn thờ đứa cháu, ông Lợi kể: ‘Nó (Dương), là con trai đầu, cháu đích tôn. Sau nó có 2 đứa em. Khổ. Nhà nghèo quá, cả 3 chẳng được học hành, theo mẹ lang thang trong Sài Gòn bán vé số mấy năm trời. Mùa vừa rồi, nó xin đi hái cà phê trên Đắk Lắk. Tiền công gửi hết về cho bố dựng nhà”.
Căn nhà cấp 4 chưa đầy 40m2 là tài sản tích góp của cả gia đình lê la bán vé số ở Sài Gòn trong nhiều năm. Dương là anh cả, thường gánh phần nặng nhọc, đi xa hơn, nhận nhiều vé hơn. Mấy mẹ con thường chỉ ăn ngày một bữa, dành tiền xây nhà.
Niềm vui chẳng tày gang. Nhận tin nhà vừa dựng, Dương vội xin chủ về. Ai ngờ...
Ông nội Dương bảo: “Cả đời tui chưa thấy cơn lũ lụt nào quái như thế này, năm nay lũ không lớn, nhưng về bất ngờ và chảy rất xiết, cháu tui đâu biết chuyện ấy. Chắc nó nghĩ như mọi năm, mức nước chừng ấy có thể qua được”.
 |
| Lũ quái tràn về, công nhân vườn ươm không kịp trở tay, cây non ngập trong lũ. |
Những người hàng xóm của gia đình Dương phẫn nộ: “Mấy ngày lũ điện mất, chúng tôi đâu có nhận thông báo gì đâu, thấy lũ về quá bất ngờ, thế là chạy lũ. Giờ mới biết lũ ấy là do thủy điện xả. Răng mà ác rứa?”.
Một cán bộ thôn Phú Nông cho hay, chính quyền, cụ thể là thôn cũng không hề biết chuyện thủy điện xả lũ, chẳng có thông báo. Dân thấy lũ là chạy.
Lũ bất ngờ, và chảy xiết là chuyện chưa từng có ở cái thôn nghèo này. Lũ rút, có điện, xem tivi mới té ngửa, lũ dữ hơn là do hồ thủy điện xả tràn. Dân bảo rằng, nếu mà thông báo trước thì Dương không mất mạng. Huyện Tây Hòa không có 2 người chết. Ngoài Trần Minh Dương, còn có em Lê Thị Thanh Hương (tức Thủy), 13 tuổi, học lớp 8, trú thôn Thạnh Phú, xã Hòa Mỹ Tây.
Thủy điện thích là xả
Trên dòng sông Ba có hai nhà máy thủy điện lớn đã hoạt động (chưa kể những dự án khác đang triển khai. Nhà máy thủy điện Sông Ba Hạ có công suất 220 MW. Liên tục trong những ngày đầu tháng 11, hồ thủy điện Sông Ba Hạ đã xả lũ với tốc độ bình quân trên 4000 m3/s. Đặc biệt đêm 2/11 xả với tốc độ 6120 m3/s, và xả lên tục trong nhiều giờ.
Với tốc độ xả cao và liên tục như vậy, vùng hạ lưu sông Ba đã phải hứng chịu một trận “lũ quái” đầy bất ngờ.
 |
| Đập tràn hồ thủy điện sông Ba Hạ xả lũ dữ dội. |
Tại thành phố Tuy Hòa và các huyện phía nam, chỉ trong vòng mấy giờ đồng hồ đêm 2/11 và rạng sáng ngày 3/11 đã bị ngập băng. Nhiều gia đình trở tay không kịp, nên đành tháo thân chạy. Đồ đạc trôi và ướt gần hết.
Dân bị ngập băng, UBND tỉnh Phú Yên, cụ thể là ông Nguyễn Bá Lộc, Phó chủ tịch UBND tỉnh, Trưởng ban PCLB của tỉnh đã phản ứng rất mạnh về vấn đề này. Ông Lộc khi trả lời báo chí cho hay: “Đây là một việc làm vô trách nhiệm, đe dọa trực tiếp đến tính mạng của người dân vùng hạ lưu sông Ba”.
Sự phản ứng mạnh của UBND tỉnh không dừng lại ở đó, ngay ngày 3/11 UBND tỉnh Phú Yên đã phát văn bản gửi cho Công ty cổ phần thủy điện Sông Ba Hạ.
Văn bản này nêu rõ: “Đối với hồ chứa nước Nhà máy thủy điện Sông Ba Hạ, qua kiểm tra thực tế, nhận thấy Công ty cổ phần Thủy điện Sông Ba Hạ xả lũ với cường độ lớn, có thời điểm trên 6.000m3/s. Tuy nhiên, Công ty cổ phần Thủy điện Sông Ba Hạ không báo cáo với UBND tỉnh về việc xả lũ của nhà máy này, gây khó khăn cho chính quyền địa phương trong công tác chỉ đạo điều hành di dời dân. Như vậy, Công ty cổ phần Thủy điện Sông Ba Hạ đã vi phạm Điều 12, Quy trình vận hành liên hồ chứa theo Quyết định 1757/QQĐ-TTg ngày 23/9/2010 của Thủ tướng Chính phủ. Để đảm bảo kỷ cương quản lý nhà nước tại địa phương, UBND tỉnh nghiêm khắc yêu cầu Công ty cổ phần Thủy điện Sông Ba Hạ có biện pháp chấn chỉnh và thực hiện nghiêm túc quy trình vận hành theo quy định của Thủ tướng Chính phủ”.
 |
| Lũ cuồn cuộn đổ về đồng bằng |
Việc xả lũ ở các hồ thủy điện là chuyện đương nhiên, nhưng điều đáng trách là Công ty cổ phần thủy điện Sông Ba Hạ đã âm thầm xả lũ với tốc độ, dung lượng lớn mà không hề có một lời thông báo để chính quyền, nơi đang cố hết sức cứu dân.
Những mong có một lời giải thích từ phía Công ty CP thủy điện Sông Ba Hạ, PV Bee đã cố gắng liên lạc với lãnh đạo công ty bằng điện thoại, nhưng không có tín hiệu trả lời. Trực tiếp đến trụ sở Công ty tại số 2C đường Trần Hưng Đạo, TP Tuy Hòa, PV nhận được câu trả lời từ ông Đinh Ngọc Lân, phụ trách văn phòng công ty: “Lãnh đạo công ty đang có mặt tại nhà máy để chỉ đạo chống lũ, tôi không dám gọi điện”.
Ngay lập tức, PV Bee đã lên đường vượt hơn 65 km, tiếp cận đập tràn Hồ thủy điện Sông Ba Hạ và nhà máy thủy điện sông Ba Hạ. Các nhân viên ở đây cho biết, lãnh đạo công ty không có mặt. Mọi thông tin về việc xả lũ đều không được phép công bố.
Trong lúc đó, đập tràn vẫn xả lũ dữ dội.
Quỳnh Thi – Sơn Thủy (Bee.net)