Đó là câu chuyện của tôi với gã thợ phá rừng săn "vàng xanh" (cây đại cảnh) tên Bùi Như Ý ở Cẩm Phong, Cẩm Thủy, Thanh Hóa.
"Rình" khi kẹt tiền thì đến
Gã chơi cây cảnh từ năm 2003. Lúc đó phong trào chơi cây chưa phát triển. Nhà nước cũng chưa ban hành các quy định về khai thác cây cảnh. Thợ săn cây, trong đó có gã, thường lặn lội vào những khu rừng sâu hay các bản làng ở Bá Thước, Lang Chánh, hay các vùng núi đá, khe suối ở Cẩm Thủy... để săn lùng cây cảnh. Nhiều người thấy gã bán mảnh đất to oành ở ngoại ô thị trấn, lại thế chấp cả nhà đi được gần 200 triệu đồng chỉ để đi săn cây cảnh thì cho là gã bị khùng. Đến cả vợ gã cũng ra sức can ngăn, đêm nằm ôm chăn khóc rưng rức vì nợ nần ngày càng chồng chất. Nhưng gã mặc kệ.
Tôi xin gã cho đi cùng vào rừng săn cây nhưng gã liền chối phăng: "Chú mày muốn ăn đòn hử? Tỉnh Thanh Hóa ban hành lện cấm khai thác cây cảnh từ năm 2007. Cánh kiểm lâm theo đó làm gắt gao lắm. Thằng nào dại mò vào rừng khai thác trộm chỉ tổ vừa mất cây, lại vừa mất tiền. Nếu chú thích, anh dẫn chú đi săn những nơi Nhà nước cho phép khai thác" - đó là những khu đất vườn của các gia đình ở những bản xa xôi. Ở đó có nhiều nhà còn giữ được cây đẹp, nhưng do bí tiền họ muốn bán.
 |
| Cây này, theo anh Ý, phải mất 3 - 5 năm để tạo thế. |
Thế rồi gã lôi chiếc xe máy dẫn tôi loanh quanh mấy bản xa tít mù của chốn thâm sơn cùng cốc. Đến xã Cẩm Quý, gã rú ga rẽ ngoặt vào cái ngõ có cây si ngay cạnh bờ ao. Sau một vài phút "xem hàng, khám bệnh" cho cây gã tuyên bố: cây này gốc sồ sề, nếu cắt bớt rễ tua rua đi thì sẽ hiện ra thế "hổ phục". Nếu mua được cây này với giá 10 triệu đồng mang về nhà có thể bán được 20 - 25 triệu đồng. Cây si đó là của gia đình anh Bùi Văn Hà ở xã Cẩm Quý, Cẩm Thủy.
Theo lời của gã săn cây miền sơn cước này thì gã đã nắm lý lịch của gia đình có cây si này rất rõ. Gã nói: Nhà này có thằng con đi học đại học, sớm muộn gì cũng phải bán cây để lấy tiền gửi cho con, thế nên mình phải "rình" khi nào nhà nó kẹt tiền thì đến mua, phất thêm đôi ba triệu phá giá cánh buôn trước, kiểu gì cây đó cũng vào tay mình.
Uốn ba tấc lưỡi… chê để mua
Sau khi trầm trồ ngoài ngõ, gã lao xe vào tận trong sân gia chủ uốn lưỡi: "Bán cây đi anh. Gớm! Anh để chỉ được tổ rợp vườn, rợp ao mà cá lại cóc lớn được" - Một người đàn ông từ trong nhà đi ra đáp: "Mày trả thế thì tao bán thế quái nào được. Mấy cây ở làng bên chúng mày mua mấy chục triệu chẳng nhẽ cây tao không được".
Gã liền đáp: "Cây bên đó to gấp ba cây nhà anh. Với lại so về thế thì cây của anh đọ thế nào được. Chẳng qua em trót hẹn với bọn ở Xuân Mai (Hà Nội) rồi thì em mới đến nài anh. Em trả cho anh đúng 5 "lít" nữa là hết cỡ. Nếu thằng nào trả hơn em xin đi đầu xuống đất". Thấy gã quát "ác", gia chủ có vẻ mềm lòng. Gã "tấn công" tiếp: "Đấy! Anh bán thì tẹo nữa em đi gặp kiểm lâm để xin giấy phép khai thác, vận chuyển, ngày mai em đào để kịp cho khách hàng". Gã liền móc túi ra 5 triệu đồng đặt cọc trước và hẹn hôm sau sẽ cho "quân" tới đào.
Ra khỏi ngõ, gã sung sướng kể lại chiến tích tương tự cách đây 7 năm khi săn một cây xanh có tuổi thọ tới 300 năm. Đó là năm 2003, khi gã lang thang đến huyện vùng cao Bá Thước, tình cờ thấy trong khu vườn của một lão nông có cây xanh cổ thụ chừng 3 - 4 người ôm không xuể. Gã mê mẩn, gạ mua cho bằng được.
| Trong một chuyến về thăm quê tôi thấy ở mạn Hải Dương có nhiều người trồng cây cảnh đem lại giá trị kinh tế cao, vì thế tôi quyết định bỏ hẳn nghề mộc khi đó để dồn tiền vào việc chơi cây cảnh. Từ năm 2005 vườn cây cảnh của tôi là nơi cung cấp cây cảnh cho các đại gia ở Xuân Mai, Sơn Tây, Hải Dương… Trong vườn cảnh của tôi hiện có 500 cây trị giá từ 1, 2 triệu đồng cho đến hàng trăm triệu đồng, một số cây có tuổi thọ tới hàng trăm năm như cây si, đa, xanh… Anh Bùi Như Ý |
Gã nói với ông già: Cây này thân cao, tán rộng nên che rợp hết những cây trồng khác, chi bằng ông bán quách đi, mở rộng nương mía, đất chỗ này lại tốt, mỗi năm kiểu gì chẳng kiếm chục triệu tiền mía. Nếu để cũng chẳng được tích sự gì, không chừng ma tà thấy chỗ thâm u lại làm nơi trú ngụ quấy nhiễu cuộc sống gia đình. Ông già nghe nói bèn cho là phải liền bán cây cho gã với giá 30 triệu đồng. Gã liền huy động ô tô, máy xúc, nhân công mở hẳn một con đường vận chuyển cây đại thụ về nhà.
Suốt ngày hôm đó rong ruổi đường rừng mà không săn thêm được cây nào, cả tôi và gã đều mệt lử phải quay về trước khi trời tối.
Có thể là vô giá
Nói về việc làm giá đối với mặt hàng cây cảnh, gã “thợ săn“ Bùi Như Ý cho biết: Hiện chẳng ai áp giá cho mặt hàng cây cảnh, mà phụ thuộc vào sở thích của người mua. Nếu gặp phải bậc đại gia thì bán được nhiều tiền và ngược lại. Tuy nhiên, cũng có một số loại cây cảnh giá rất thấp do ít người chơi, như cây đẻn, cây nhội... Những loại này giá chỉ vài trăm ngàn cho đến dăm ba triệu.
Các loại cây được dân đại gia chú ý hàng đầu phải là si, đa, xanh, lộc vừng... Những cây thuộc họ nhà si lớn rất nhanh, lại dễ sống nên tạo thế dễ hơn so với những loại cây khác, đồng thời nó lại là biểu tượng của sự "trường sinh bất lão"...
 |
Theo gã thợ săn miền sơn cước này, hiện tại gã đang là chủ nhân của một số cây si, cây xanh có tuổi thọ lên đến hàng trăm năm. Một số đại gia cây cảnh ở đất Sơn Tây, Xuân Mai (Hà Nội) đã đến tận nơi gạ mua, nhưng gã không bán. Gã cho rằng, cây cảnh, đặc biệt là những cây đại thụ đang ngày càng khan hiếm, dân chơi cây cảnh đang đổ xô đi lùng sục tới tận mạn tây Thanh Hóa, Thượng Lào để vơ vét cây. Vì thế, trong tương lai nếu ai giữ được nhiều cây cổ thụ hơn thì người đó sẽ giàu. Thậm chí gã còn ví cây cảnh với những bức họa của danh họa nổi tiếng thời kỳ Phục hưng.
Ngoài ra, một nguyên nhân khác đẩy giá cây cảnh tăng vùn vụt đó là, từ năm 2007 đến nay UBND các tỉnh, trong đó có tỉnh Thanh Hóa, liên tục ban hành các quy định về việc nghiêm cấm khai thác cây rừng làm cây cảnh, mà chỉ cho phép khai thác cây cảnh trên đất vườn, nên những tay thợ săn không dám ho he vào rừng lấy cây cảnh.
| Lệnh cấm khai thác cây cảnh được Chi cục Kiểm lâm tỉnh Thanh Hóa ban hành từ năm 2006. Từ năm 2009 đến nay, kiểm lâm huyện đã bắt giữ 2 vụ khai thác, vận chuyển cây cảnh không có giấy phép, ở những tuyến đường giao thông huyết mạch đều được bố trí chốt kiểm tra kiểm soát nên tình trạng khai thác cây cảnh trái phép được hạn chế đến mức tối đa. |
Văn Dương (Bee.net)