Việt Nam đã trở thành điểm nóng về tình trạng săn bắn, buôn bán và tiêu thụ bất hợp pháp nhiều loài động, thực vật hoang dã...
Dù các cơ quan chức năng đang “gồng mình” để hạn chế tình trạng buôn bán động vật hoang dã (ĐVHD) quý hiếm, nhưng một thực tế vẫn phải thừa nhận Việt Nam vừa là thị trường tiêu thụ mạnh, vừa là nơi trung chuyển sang các nước.
| Hội thảo “Tăng cường các cơ chế quốc tế trong đấu tranh chống buôn bán trái phép hổ và các loài hoang dã khác” đã diễn ra tại Hà Nội vào ngày 2-3/12/2010. Tham dự, về phía Việt Nam gồm có đại diện Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN – PTNT); Bộ Tài nguyên – Môi trường; cảnh sát môi trường. Về phía các tổ chức quốc tế, gồm có: Cảnh sát quốc tế (INTERPOL), Cơ quan phòng chống ma túy và tội phạm của Liên Hiệp Quốc (UNODC), Ban Thư ký CITES quốc tế, Tổ chức Hải Quan Thế giới (WCO), Mạng lưới Thực thi Pháp luật về loài hoang dã ASEAN (ASEAN-WEN). |
TS Hà Công Tuấn, Phó tổng cục trưởng Tổng cục Lâm nghiệp - Bộ NN - PTNT cho biết “Tình trạng buôn bán hổ, ngà voi, sừng tê giác... đang rất phức tạp tại Việt Nam. Các vụ vi phạm liên tục bị phát hiện và bắt giữ nhưng thực sự đây chưa phải đã hết”.
Điểm nóng
Theo Tổng cục Lâm nghiệp, Bộ NN - PTNT cho biết, trong vòng 6 tháng đầu năm 2010, các cơ quan thực thi pháp luật đã phát hiện 696 vụ vi phạm luật bảo vệ động, thực vật hoang dã; thu giữ 5.126 mẫu động vật, trong đó có nhiều loài quý.
Một vị đại diện cảnh sát môi trường Việt Nam cũng xác nhận tình trạng này. Chỉ từ tháng 6-10.2010 đã phát hiện gần chục vụ liên quan đến buôn lậu ĐVHD thuộc nhóm 1B (hổ, báo, ngà voi…).
Tuy nhiên, những con số trên chưa thể hiện đúng thực trạng. Nguyên nhân là do giới buôn lậu dùng các thủ đoạn che giấu tinh vi trong hoạt động vận chuyển động thực vật hoang dã. “Các phương tiện vận chuyển phức tạp (đường hàng không, đường bộ, đường biển, xe buýt, hành lý) và họ còn sử dụng cả chuyên gia, nhà ngoại giao, sinh viên… tham gia vào hoạt động buôn bán có tổ chức xuyên quốc gia. Vì thế rất khó kiểm soát”, ông Đỗ Văn Tùng (Tổng cục Lâm nghiệp) cho biết.
TS Hà Công Tuấn cũng thẳng thắn thừa nhận thực tế các nước Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam đã trở thành điểm nóng về tình trạng săn bắn, buôn bán và tiêu thụ bất hợp pháp nhiều loài động , thực vật hoang dã nguy cấp. Giới buôn bán trái phép loài hoang dã đang có dấu hiệu liên kết thành các mạng lưới tội phạm xuyên quốc gia, có tổ chức, đồng thời sử dụng những phương tiện vận chuyển hiện đại, gây khó khăn cho các nước trong đấu tranh phòng chống tội phạm.
Phối hợp quốc tế
Chia sẻ với các cơ quan thực thi pháp luật của Việt Nam, một chuyên gia đại diện Ban thư ký CITES (Công ước về buôn bán quốc tế các loài động thực vật có nguy cơ tuyệt chủng) tại Việt Nam cho rằng nạn buôn bán ĐVHD, trong đó có sừng tê giác ở Việt Nam rất nghiêm trọng. Nhưng Việt Nam không thể đơn lẻ thực hiện việc bảo vệ này mà phải bắt tay với các tổ chức quốc tế, cũng như các tổ chức phi chính phủ tại Việt Nam để cùng thực hiện.
 |
| Thủ đoạn buôn lậu động vật hoang dã: Vảy tê tê được giấu trong túi rong biển (Ảnh: Vân Trường) |
Mặc dù Việt Nam đã phối hợp với nhiều tổ chức quốc tế như tổ chức hải quan thế giới, Interpol, Trung tâm kiểm soát bảo tồn thế giới, Mạng luới Thực thi pháp luật về Động thực vật hoang dã ASEAN… tuy nhiên, ông Tuấn cho rằng hiện tại cũng còn nhiều khó khăn trong việc phối hợp.
Khó khăn chung của Hải quan Việt Nam là các đối tượng lợi dụng cơ chế chính sách, kẽ hở pháp luật để từ chối nhận hàng khi bị phát hiện và gây khó khăn cho việc truy nguyên nguồn gốc. Giới buôn lậu động vật hoang dã thường che dấu nguồn gốc xuất xứ cũng như tuyến đường vận chuyển của lô hàng, hoặc“rửa tuyến” bằng cách vận chuyển hàng hoá qua nhiều cảng trung chuyển như Hồng Kông, Singapore sau đó mới dỡ hàng tại Hải Phòng. .
“Chúng tôi sẽ tiếp tục bàn với các cơ quan quốc tế để có cơ chế hợp tác ăn ý nhất nhằm hạn chế tối đa tình trạng buôn bán ĐVHD”, TS Hà Công Tuấn nói.
Phương Nguyên (Đất Việt)