Khi làm thuỷ điện Sông Tranh 2 (Quảng Nam), chủ đầu tư nói không có vấn đề gì nhưng khi đưa vào sử dụng thì sự cố xảy ra, động đất liên tục khiến dân sống không yên. Vậy ai đảm bảo hai thuỷ điện Đồng Nai 6 và 6A được xây dựng và lại làm trong vườn quốc gia, sẽ không để lại hậu quả gì?
Ông Trương Văn Vở, phó trưởng đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Đồng Nai, đã đặt vấn đề như vậy khi trả lời phóng viên Sài Gòn Tiếp Thị sau cuộc làm việc trực tiếp với tập đoàn Đức Long Gia Lai (ĐLGL) chiều ngày 10.10 vừa qua.
Vậy ông sẽ có hành động cụ thể gì sau cuộc làm việc với tập đoàn ĐLGL – chủ đầu tư dự án hai thuỷ điện này?
Chúng tôi sẽ tổng hợp ý kiến và đề nghị UBND tỉnh Đồng Nai gửi kiến nghị một lần nữa đến các bộ, ban ngành liên quan làm rõ vấn đề về tác động môi trường và các hậu quả nếu có. Trước đây, UBND tỉnh từng gửi kiến nghị đến Chính phủ cũng như một số bộ về vấn đề tác hại của thuỷ điện, nhưng có lẽ lần này phải cụ thể hơn. Qua cuộc làm việc vừa qua, chủ đầu tư khẳng định việc xây thuỷ điện gắn với tương lai màu hồng, nhưng nói không ảnh hưởng gì lớn đến môi trường thì phải xem lại.
Những vấn đề mà ông quan tâm nhất về hai thuỷ điện này là gì?
Thứ nhất, các tỉnh vùng hạ lưu như Đồng Nai, TP.HCM bị ảnh hưởng vì thuỷ điện Đồng Nai 6, 6A là chuyện ai cũng biết chắc chắn sẽ xảy ra. Do đó, người dân các tỉnh/thành này cần phải được biết mình sẽ bị ảnh hưởng như thế nào, cần có ý kiến ra sao. Thứ hai, khi làm thuỷ điện Sông Tranh 2, chủ đầu tư khẳng định không có vấn đề gì nhưng khi đưa vào sử dụng thì sự cố liên miên, động đất liên tục khiến dân sống không yên. Như vậy, ai sẽ đảm bảo hai thuỷ điện Đồng Nai 6 và 6A khi được xây dựng, lại xây dựng trong vườn quốc gia, sẽ không để lại hậu quả gì? Thứ ba, phương pháp đánh giá tác động môi trường của chúng ta hiện nay còn tù mù. Thế nên việc thẩm định cần phải xem xét trách nhiệm cụ thể, vì những tác hại của thuỷ điện chỉ thấy được về sau.
Nếu hai thuỷ điện trên vẫn được xây dựng thì sao, thưa ông?
Sao nhất thiết phải xây thuỷ điện khi nhiều nước đều hướng đến việc bỏ thuỷ điện vì môi trường? Mặt khác, nếu muốn xây dựng, phải xem lại cơ sở pháp lý của hai dự án này. Theo nghị quyết 49 của Quốc hội về việc chuyển đổi trên 50ha rừng nguyên sinh thì phải được thông qua bởi Quốc hội, đằng này dự án chiếm tới 137ha rừng nguyên sinh và nếu tính luôn rừng phòng hộ là 370ha. Tiếp theo là xem lại các cơ sở về luật Bảo vệ đa dạng sinh học, vì bảo vệ đa dạng sinh học là ưu tiên hàng đầu theo chỉ đạo của Thủ tướng. Và gần đây nhất là chỉ đạo bằng công văn 45 ngày 31.8.2011 của phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải nêu rõ: trường hợp diện tích rừng và đất cần cho dự án có thể chuyển mục đích sử dụng mà ảnh hưởng đến tiêu chí, mục đích và nội dung xác lập vườn quốc gia Cát Tiên thì dừng xây dự án. Đó chính là cơ sở pháp lý đó thôi!
Ông có thể cho biết cụ thể hơn về cái lợi cũng như các tác hại của thuỷ điện Đồng Nai 6, 6A?
Qua ý kiến các nhà khoa học được sở Tài nguyên và môi trường tỉnh Đồng Nai tổng hợp báo cáo lại cho chúng tôi, thì thuỷ điện Đồng Nai 6 và 6A có ba cái lợi và sáu cái hại. Nhưng ngay cả cái lợi của nó tôi cũng thấy có vấn đề. Ví dụ: trước đây khi chưa có thuỷ điện Đại Ninh (huyện Đức Trọng, tỉnh Lâm Đồng), dân có nước tưới thoải mái cho cây trồng nhưng bây giờ thì kiếm nước cho cây rất khó khăn. Chủ đầu tư luôn nói là thuỷ điện điều hoà nước để giảm lũ mùa mưa, chống hạn mùa khô, rửa mặn sông ngòi nhưng thực tế thì đâu có vậy. Mùa mưa các anh phải xả vì sợ lũ làm vỡ đập khiến lũ chồng lũ, mùa khô các anh tích nước vì có nước mới có điện, có điện mới có tiền.
Vậy theo ông nên làm thế nào để hài hoà lợi ích chung?
Tôi nghĩ nên chấp nhận phản biện. Tôi ủng hộ ý kiến của anh Dương Trung Quốc, đại biểu Quốc hội tỉnh Đồng Nai, rằng nếu không thể thẩm định nổi thì phải thuê nước ngoài làm.
Mai Quốc Ấn (SGTT)“Báo chí đăng tải... lung tung”
Như chúng tôi đã thông tin, ngày 10.10 vừa qua, đại diện tập đoàn ĐLGL và đoàn đại biểu Quốc hội Đồng Nai đã có cuộc làm việc xoay quanh dự án thuỷ điện Đồng Nai 6 và 6A. Tại buổi làm việc, ông Nguyễn Văn Diện, giám đốc vườn quốc gia Cát Tiên, khẳng định lại quan điểm của mình: “Chúng tôi không hề muốn mất rừng. Giữ được rừng thì một cây cũng quý!” Còn đại biểu Quốc hội Dương Trung Quốc cảnh báo thuỷ điện Sông Tranh 2 là điển hình về tư duy nhiệm kỳ. “Vị nào cũng nói tôi đảm bảo trong nhiệm kỳ tôi làm sẽ không có chuyện gì xảy ra. Nhưng đừng quên, 120.000 người chết ở Trung Quốc vì đập Bản Kiều vỡ sau khi con đập này xây dựng và sử dụng khoảng 20 năm...”, ông Dương Trung Quốc dẫn chứng.
Trong khi đó, ông Bùi Pháp, chủ tịch hội đồng quản trị tập đoàn ĐLGL, phát biểu: “Chủ đầu tư tính toán làm sao lợi ích quốc gia đặt lên hàng đầu chứ không phải lợi ích doanh nghiệp chúng tôi đâu”. Ông Pháp cũng phê phán báo chí đã “đăng… lung tung” và đề nghị nếu báo chí muốn viết về dự án thì chỉ cần đến gặp ĐLGL. Tuy nhiên, ông Dương Trung Quốc lập tức phản bác rằng báo chí có quyền tìm hiểu thông tin từ bất kỳ nguồn nào, miễn đúng pháp luật và báo chí thực hiện công việc ấy một cách khách quan.
M.Q.A