Hàng triệu khối bùn thải đang tung hoành

Hàng triệu mét khối bùn thải các loại đang bị tích tụ, vương vãi không xác định trên khắp địa bàn TP.HCM, nhưng chưa có một công ty, đơn vị nào xử lý.

Chính vì vậy, tình trạng ô nhiễm nước mặt, nước ngầm, mầm bệnh… ngày càng gia tăng, dù vấn đề quản lý và xử lý bùn thải đã được các chuyên gia cảnh báo cách đây nhiều năm.

Không ai quan tâm

Thống kê của sở Tài nguyên và môi trường TP.HCM cho thấy, hiện mỗi ngày thành phố có khoảng 3.000 – 4.000m3 bùn thải (tương đương 5.000 – 6.000 tấn/ngày) thải ra môi trường. Thành phần bùn thải đa dạng và phân tán ở nhiều nơi khiến việc thu gom, vận chuyển, xử lý và tái sử dụng gặp nhiều khó khăn. Hầu hết bùn thải đều bị đổ vào các bãi chôn lấp, hoặc các địa điểm không xác định. Chẳng hạn, trước đây toàn bộ lượng bùn thải từ 9.800km hệ thống thoát nước được đổ vào bãi chôn lấp Đông Thạnh (quận 12), tuy nhiên từ năm 2003, sau khi bãi chôn lấp này đóng cửa, lượng bùn thải trên không có chỗ đổ xác định.

Tương tự, bùn thải từ các hệ thống thoát nước công nghiệp, nạo vét kênh rạch, từ 65.000 hố ga… đa số đều bị thải bỏ không xác định, hoặc bị đổ chung với chất thải rắn sinh hoạt, nhằm giảm chi phí xử lý. Chưa kể, hiện nay thành phố không dự trù bất cứ khoản kinh phí nào để xử lý các loại bùn thải phát sinh từ dịch vụ công (bùn thải từ hệ thống thoát nước và bùn thải hoạt động nạo vét kênh rạch).

Trao đổi với phóng viên báo Sài Gòn Tiếp Thị, ông Nguyễn Trung Việt, trưởng phòng chất thải rắn thuộc sở Tài nguyên và môi trường TP.HCM, cho biết, vấn đề xử lý bùn thải đã được các chuyên gia đề cập cách đây rất nhiều năm, nhưng chưa được ai quan tâm. Đến nay, toàn thành phố vẫn không có một công ty, đơn vị nào chuyên về xử lý bùn thải (trừ bùn thải nguy hại – PV). Riêng bùn thải từ nhà máy xử lý nước thải sinh hoạt/đô thị tập trung được xử lý, tái chế thành phân hữu cơ (do nhà máy Bình Hưng Hoà và Bình Hưng thực hiện). Tuy nhiên, công nghệ chế biến phân hữu cơ của Nhật Bản áp dụng tại nhà máy Bình Hưng Hoà (bùn phối trộn với trấu và ủ hiếu khí bằng quá trình đảo trộn) chưa hoàn thiện, gây mùi hôi thối nặng nề đến môi trường xung quanh.

Trong khi đó, theo ông Việt, việc kêu gọi đầu tư, xã hội hoá trong lĩnh vực xử lý bùn thải rất khó khăn. Không nói đâu xa, dự án “Xây dựng trạm tiếp nhận, chế biến và xử lý bùn Đa Phước” (công suất 3.000m3/ngày, tại huyện Bình Chánh), do UBND TP.HCM giao cho công ty TNHH MTV Thoát nước đô thị thực hiện từ năm 2008 đến nay vẫn chưa được thực hiện, do không có nhà đầu tư nào dám vào!

Không có cán bộ am hiểu về bùn thải

Chủ động bỏ ra 3 tỉ đồng để nghiên cứu cách xử lý, tái chế bùn thải không nguy hại làm nguyên liệu sản xuất phân bón, tuy nhiên, sau gần bốn năm, công ty TNHH Khoa học công nghệ môi trường Quốc Việt vẫn chưa giải quyết được vấn đề bùn thải.

Tại buổi nghiệm thu dự án nghiên cứu xử lý bùn thải, do sở Khoa học và công nghệ TP.HCM tổ chức, nhiều nhà khoa học nhận định: quy trình xử lý bùn thải của công ty Quốc Việt chưa giải quyết được hai vấn đề môi trường quan trọng. Thứ nhất, chưa xử lý được nước rỉ từ bùn thải, gây ô nhiễm lớn cho môi trường. Thứ hai, quy trình xử lý này còn tạo khí metan ra môi trường, một loại khí nhà kính có tác hại gấp 30 lần so với CO2... Theo các nhà khoa học, nguyên nhân do bùn thải ở thành phố quá đa dạng, chỉ riêng bùn thải hữu cơ đã có nhiều loại khác nhau, nên khó mà nghiên cứu xử lý hết các loại bùn.

Nhiều chuyên gia cho rằng, để giải quyết được vấn nạn bùn thải và thu hút được nhà đầu tư vào cuộc, thành phố cần có các chính sách rõ ràng, trong đó quan trọng nhất là quy định về giá xử lý – đang hoàn toàn bị bỏ trống. “Để làm giá được, rất cần các chuyên gia giỏi về công nghệ. Nhưng trong bộ máy cơ quan nhà nước hiện nay, nhân sự am hiểu về công nghệ xử lý bùn chẳng có”, ông Việt thừa nhận.

Lê Quỳnh (SGTT)