Bộ Giao thông Vận tải (GTVT) ngày 11-12 cho biết sẽ vẫn thực hiện việc thu phí sử dụng đường bộ theo đầu xe từ ngày 1-1-2013 mặc dù đã có nhiều ý kiến phản ứng, kiến nghị nên dời thời điểm thu để chia sẻ khó khăn cho doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp vận tải.
Trong thông báo gửi cho báo chí ngày 11-12, Bộ GTVT cho biết, nguồn vốn mà Nhà nước bố trí cho quản lý, bảo trì đường bộ có xu hướng giảm dần nên việc đưa Quỹ bảo trì đường bộ hoạt đồng từ năm 2013 là yêu cầu cấp bách. Việc thu phí đối với xe máy sẽ do UBND phường, xã, thị trấn triển khai xuống các tổ dân phố, trưởng khu dân cư và tiến hành như đối với thu một số loại thuế, phí khác mà lực lượng này vẫn đang làm.
Hiện nay việc thu phí sử dụng đường bộ ở Việt Nam đã qua nhiều lần thay đổi với các hình thức thu phí sử dụng đường bộ như thu trực tiếp theo tháng, thu theo tấn x km xe chạy, theo người x km xe chạy, thu theo phần trăm trên doanh thu cước vận tải, thu gián tiếp qua xăng dầu (về cơ bản không thực hiện được do không tách được dầu diesel sử dụng cho giao thông đường bộ và dầu diesel sử dụng cho những ngành và lĩnh vực khác), thu trực tiếp theo lượt xe chạy qua trạm thu phí (như hiện nay)... Tuy nhiên, các hình thức này vẫn không bao quát được tất cả các phương tiện cơ giới đường bộ khi tham gia giao thông.
Trong các cách trên, phương thức thu trực tiếp theo đầu phương tiện cơ giới đường bộ khi qua trạm thu phí được áp dụng nhiều nhất, nhưng mới chỉ được thực hiện trên một số tuyến quốc lộ, không có trên đường địa phương. Tổng số phí sử dụng đường bộ thu được thấp, mới chỉ giảm bớt một phần gánh nặng của ngân sách trung ương cấp cho bảo trì hệ thống quốc lộ, không đáp ứng được nhu cầu về vốn cho bảo trì đường bộ.
Bộ GTVT cho rằng, cách thức thu phí theo đầu phương tiện sắp thực hiện là phù hợp để hình thành vốn cho Quỹ bảo trì đường bộ đáp ứng cho nhu cầu bảo trì đường bộ, giảm gánh nặng cho ngân sách nhà nước.
Cùng lúc với việc thu phí mới này, Bộ GTVT cho biết, kể từ 00 giờ ngày 1-1-2013, các trạm thu phí thu phí đường bộ nộp ngân sách nhà nước sẽ bị xóa bỏ. Tuy nhiên, bộ vẫn tiếp tục duy trì một số trạm thu phí để hoàn vốn đầu tư cho đường cao tốc, các trạm thu phí hoàn vốn cho các dự án BOT (xây dựng-hoạt động-chuyển giao), trạm chuyển giao quyền thu phí và trạm thu để trả nợ vay vốn đầu tư và thu phí hoàn vốn (theo văn bản 3170/KTN ngày 25/6/1997 của Thủ tướng Chính phủ) đến hết thời hạn hợp đồng sẽ xoá.
Trước đó, ngày 13-3-2012, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 18/2012/NĐ-CP về Quỹ bảo trì đường bộ (theo quy định tại Điều 49 Luật Giao thông đường bộ năm 2008) có hiệu lực thi hành từ ngày 1-6-2012. Văn bản này quy định việc thu phí sử dụng đường bộ theo đầu phương tiện thay thế cho hình thức thu phí qua các trạm thu phí nộp ngân sách nhà nước như hiện nay. Tuy nhiên, do công tác chuẩn bị chưa đảm bảo nên Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo lùi thời gian thu phí 7 tháng. Ngay sau khi ra đời, nghị định trên đã vấp phải nhiều phản ứng trái chiều của dư luận.
Minh Đức (TBKTSG Online)- Đối tượng chịu phí sử dụng đường bộ bao gồm xe ô tô; máy kéo; rơ moóc, sơ mi rơ moóc được kéo bởi ô tô, máy kéo (sau đây gọi chung là ô tô) và xe mô tô hai bánh, xe mô tô ba bánh, xe gắn máy; người nộp phí là chủ sở hữu hoặc người sử dụng phương tiện.
- Phương thức thu, nộp phí sử dụng đường bộ theo quy định như sau:
+ Đối với xe ô tô đăng ký trong nước: Các Trung tâm đăng kiểm xe cơ giới thu trực tiếp theo đầu phương tiện khi tiến hành kiểm tra định kỳ về an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường phương tiện giao thông cơ giới đường bộ.
+ Đối với xe ô tô đăng ký nước ngoài tạm nhập lưu hành trên lãnh thổ Việt Nam: Các Trạm quản lý vận tải cửa khẩu thuộc các Sở Giao thông vận tải thu khi phương tiện làm thủ tục nhập cảnh.
+ Đối với xe mô tô: Giao UBND cấp tỉnh quy định cụ thể để UBND cấp xã, phường thực hiện việc thu phí sử dụng đường bộ đối với xe mô tô, xe máy.
- Các trường hợp mô tô, xe máy phát sinh trước ngày 1-1-2013 thì tháng 1-2013 thực hiện khai, nộp phí cả năm 2013, mức thu phí 12 tháng; trường hợp phát sinh từ ngày 1-1-2013 trở về sau sẽ xảy ra hai trường hợp:
+ Thời điểm phát sinh từ ngày 1-1 đến 30-6 hằng năm, chủ phương tiện phải khai, nộp phí đối với mô tô, mức thu phí bằng 1/2 mức thu năm; thời điểm khai nộp chậm nhất là ngày 31-7.
+ Đối với xe máy phát sinh từ 1-7 đến 31-12 hằng năm thì chủ phương tiện thực hiện khai, nộp phí vào tháng 1 năm sau (chậm nhất ngày 31-1) và không phải nộp phí đối với thời gian còn lại của năm phát sinh. UBND các phường, xã, thị trấn sẽ triển khai thu phí xuống các tổ dân phố, trưởng khu dân cư và tiến hành như đối với thu một số loại thuế, phí khác mà lực lượng này vẫn đang làm.
- Đối với các chủ xe ô tô đang lưu hành thì thì chậm nhất đến ngày 30-6-2013 phải đến trạm đăng kiểm nộp phí sử dụng đường bộ theo đầu phương tiện.
- Bộ Quốc phòng, Bộ Công an thực hiện mua “phí đường bộ toàn quốc” tại Văn phòng Quỹ Bảo trì đường bộ Trung ương.
- Các xe ô tô (trừ xe của Bộ Quốc phòng, Bộ Công an) không phải chịu phí sử dụng đường bộ trong các trường hợp sau: Bị hủy hoại do tai nạn hoặc thiên tai; bị tịch thu; bị tai nạn đến mức không thể tiếp tục lưu hành phải sửa chữa từ 30 ngày trở lên nếu xe ô tô đó đã được nộp phí sử dụng đường bộ, chủ phương tiện sẽ được trả lại số phí đã nộp hoặc được trừ vào số phí phải nộp của kỳ sau (áp dụng đối với xe ô tô vẫn tiếp tục được lưu hành sau khi được sửa chữa) tương ứng với thời gian không sử dụng đường bộ. Thủ tục hoàn phí được hướng dẫn cụ thể và thực hiện tại các trạm đăng kiểm.