Tiến sĩ Lê Đăng Doanh cho rằng, quyết định điều chỉnh tăng giá xăng, dầu lần tối 28.3 gây nhiều tranh cãi, nhất là trong bối cảnh giá xăng, dầu thế giới giảm sâu và các doanh nghiệp kinh doanh xăng, dầu đầu mối trong nước đang lãi lớn...
Không chỉ khẳng định quyết định đó sẽ tác động tới tăng lạm phát, gây khó khăn cho đời sống của người dân và doanh nghiệp, chuyên gia kinh tế này còn đề nghị cơ quan chức năng giải trình trước công luận...
Cụ thể, 20 giờ tối 28.3, giá xăng trong nước đã chính thức tăng. Với mức điều chỉnh tối đa 1.430 đồng/lít, giá xăng RON 92 xác lập mốc kỷ lục 24.580 đồng/lít.
Khôi phục lợi nhuận định mức cho DN mức 300đồng/lít,kg; ngừng sử dụng Quỹ Bình ổn giá; giữ nguyên thuế suất thuế nhập khẩu các chủng loại xăng, dầu như hiện hành. Theo đó: Xăng điều chỉnh tối đa 1.430đ/lít, dầu diesel điều chỉnh tối đa 362đ/lít, dầu hỏa điều chỉnh tối đa 480đ/lít, dầu madút điều chỉnh tối đa 807đ/kg. Như vậy, giá bán lẻ xăng RON 92 hiện đã tăng lên tới mức 24.580 đồng - là mức cao kỷ lục so với trước đây.
Ép ngành vận tải phải tăng giá
Ảnh hưởng mạnh nhất bởi việc tăng giá là các DN vận tải. Ông Nguyễn Mạnh Hùng - Chủ tịch Hiệp hội Vận tải ôtô VN - cho biết: “Tôi rất ngạc nhiên trước việc giá xăng được điều chỉnh, trong một vài ngày trước đây dư luận kêu giá xăng, dầu trên thị trường thế giới giảm nhưng Bộ Tài chính lại cho rằng chưa đủ điều kiện giảm. Việc tăng giá lần này rất đột ngột vì dư luận đang yêu cầu giảm mà liên bộ lại tăng, điều này quá bất ngờ với xã hội nói chung và ngành vận tải nói riêng”.
Theo ông Hùng, giá xăng, dầu tăng cao sẽ buộc ngành vận tải phải điều chỉnh lại giá cước. Đây là điều không muốn nhưng vẫn phải làm, vì nếu không tăng cước thì sẽ lỗ và không thể tồn tại được. Giá cước tăng sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí lưu thông hàng hóa và sẽ kéo theo nhiều mặt hàng phải tăng giá. làm bấn loạn thị trường.
Theo thống kê, trong tháng 3, lạm phát âm so với tháng 2, mặt khác Ngân hàng Nhà nước mới giảm lãi suất từ 8% xuống 7,5%/năm (kỳ hạn ngắn từ 1 đến dưới 12 tháng). Việc xăng, dầu tăng giá chắc chắn sẽ ảnh hưởng tới chỉ số giá tiêu dùng tháng sau. Đại diện Hội Tiêu chuẩn và Bảo vệ người tiêu dùng cũng cho rằng, việc tăng giá xăng, dầu tất yếu sẽ ảnh hưởng đến người tiêu dùng và khi đã được điều chỉnh thì việc mặt bằng giá cả bị kéo theo là điều đương nhiên.
 |
| Người dân đổ xô đi mua xăng trước giờ tăng giá. Ảnh: GIANG HUY |
Dân chờ giá xăng giảm, nhưng...
Việc tăng giá xăng, dầu đã khiến người dân bất ngờ bởi điều này trái ngược với kỳ vọng suốt mấy ngày qua của đông đảo người dân do xăng dầu thế giới hiện đang có xu hướng giảm. Theo tiến sĩ Lê Đăng Doanh, quyết định điều chỉnh tăng giá xăng lần này gây nhiều tranh cãi. Nhất là trong bối cảnh giá xăng dầu thế giới đang giảm sâu và công luận phản ánh.
Khi được biết tin tăng giá xăng dầu, chị Nguyễn Thị Huệ (trú tại Văn Quán, Hà Nội) cho biết, chị hết sức bất ngờ bởi quyết định này của liên bộ Tài chính – Công Thương. “Tôi thấy gần đây giá xăng, dầu trên thế giới có xu hướng giảm như báo chí nói nhưng sao cơ quan quản lý lại quyết định tăng giá?” - chị Huệ đặt câu hỏi.
Ông Nguyễn Tiến Sỹ (Thanh Trì, Hà Nội) còn tỏ ra khá bức xúc khi biết thông tin này: “Mấy hôm nay tôi nghĩ giá xăng, dầu thế giới giảm nhiều thế, việc giảm chỉ còn là thời gian. Nhưng sao các bộ không giảm mà lại tăng?”.
Trước đó như Báo Lao Động đã phản ánh, suốt trong thời gian giá xăng dầu thế giới tăng giá xăng dầu trong nước không tăng do các DN kinh doanh xăng dầu được sử dụng quỹ bình ổn giá với mức 2.000đ/lít xăng, dầu DO là 800đ và dầu hỏa là 1.150đ/lít. Từ cuối tháng 2, giá xăng tại thị trường Singapore là 132USD/thùng; đến giữa tháng 3 đã giảm xuống còn và 123USD/thùng thì đến ngày 25.3, giá xăng thành phẩm tại Singapore tiếp tục giảm sâu và chỉ còn ở mức 117-120USD/thùng. Các DN nhân đó đã đẩy mạnh nhập hàng và tăng chiết khấu hoa hồng cho các đại lý.
Nếu riêng nửa đầu tháng 3.2013, lượng xăng dầu nhập khẩu ước lên tới 349.000 tấn và với mức trích hoa hồng cho một số đầu mối đã lên tới 700đ/lít đối với xăng (trước đó chỉ 200-300đ/lít xăng); dầu là gần 1.000đ/lít.
Liên bộ: 3 lý do tăng giá
Bộ Tài chính đã nêu ra 3 lý do để tăng giá xăng dầu. Thứ nhất, giá xăng dầu hiện có giảm nhưng vẫn ở mức cao. Thứ hai, do Quỹ Bình ổn giá đã hết. Thứ ba, giá trong nước hiện đang thấp hơn giá của các nước có chung biên giới với VN từ 2.000 - 5.000đ/lít dẫn đến tình trạng buôn lậu rất phức tạp.
Trước đó, ngày 26.2, giá xăng dầu thế giới tăng ở mức cao, theo tính toán của liên bộ Tài chính - Công Thương, giá bán lẻ trong nước thấp hơn giá cơ sở từ 1.000-2.300đ/lít. Liên bộ cho rằng, khi đó phải điều chỉnh tăng giá bán từ 1.000-2.300đ/lít, nhưng để ổn định thị trường, Thủ tướng Chính phủ đã yêu cầu không tăng giá mà sử dụng quỹ bình ổn để bù đắp.
Từ đầu năm tới nay, cơ quan quản lý đã 4 lần điều chỉnh mức sử dụng quỹ bình ổn giá và hiện nay mức sử dụng quỹ bình ổn giá đối với xăng là 2.000đ/lít, dầu diesel là 800đ/lít, dầu hỏa là 1.150đ/lít và dầu madút là 650đ/kg). Nay quỹ này đã hết nên không có khoản bù đắp.
TS Lê Đăng Doanh - nguyên Viện trưởng Viện Quản lý kinh tế Trung ương: Việc tăng giá lần này một là gây ra những nghi vấn và thắc mắc trong dư luận vì cách đây mấy ngày báo chí đã đưa lên là quỹ bình ổn giá đã trích ra cao hơn mức lỗ thực và các DN kinh doanh xăng đầu mối siêu lãi. Còn việc nâng giá xăng lên chắc chắn đóng góp vào việc lạm phát tăng và gây khó khăn lớn cho đời sống người dân và các doanh nghiệp, hiện nay họ đã quá mệt mỏi. Tôi thấy đây là quyết định gây tranh cãi và tôi rất mong các cơ quan có giải trình trước công luận về những điểm báo chí đã đưa lên. Đ.TIẾN ghi*Xăng tăng giá, dân bức xúcTheo quyết định của Liên Bộ Tài chính - Công Thương, từ 20h ngày 28/3, giá bán lẻ xăng tăng tối đa 1.430 đồng/lít, dầu diezel tăng tối đa 362 đồng/lít, dầu hỏa tăng 480 đồng/lít, dầu madut tăng 807 đồng/kg.
Trước đó, nhiều người cho rằng, người tiêu dùng đang gánh chi phí hoa hồng cho các doanh nghiệp (DN) kinh doanh xăng dầu.
Theo Bộ Tài chính, hiện giá xăng dầu thế giới tuy có giảm, nhưng vẫn ở mức cao, trong khi Quỹ Bình ổn giá xăng dầu của các DN kinh doanh xăng dầu đã hết. Ngoài ra, giá trong nước thấp hơn giá của các nước có chung đường biên giới với Việt Nam từ 2.000 đồng/lít đến trên 5.000 đồng/lít, dẫn đến tình trạng xuất lậu xăng dầu.
Theo Thứ trưởng Bộ Công thương Nguyễn Cẩm Tú, lần tăng giá xăng dầu gần đây nhất vào ngày 28/8/2012, từ đó đến nay, giá xăng dầu thế giới tăng khá mạnh. Để giữ ổn định thị trường, Thủ tướng đã yêu cầu không tăng giá mà sử dụng Quỹ Bình ổn giá để bù đắp. Bên cạnh đó, cơ quan quản lý cũng linh hoạt trong việc giảm thuế để không phải tăng giá xăng dầu.
“Việc điều hành giá xăng dầu theo cơ chế thị trường trong thời gian tới là nhất quán. Cơ quan quản lý sẽ phải đảm bảo trích Quỹ Bình ổn giá sao cho không trích quá nhiều, cũng không trích quá ít, đảm bảo cân đối hài hòa”, ông Tú nói.
“Dân bức xúc là phải !”
Đó là khẳng định của một lãnh đạo Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex) khi trao đổi với PV Tiền Phong tối muộn 28/3. Theo vị lãnh đạo này, ngay sau khi Bộ Tài chính thông báo tăng giá xăng dầu từ 8 giờ tối 28/3, đơn vị nhận được nhiều ý kiến phản đối từ phía người dân. Đa số người dân đều bức xúc với quyết định này.
Tuy nhiên, theo vị lãnh đạo này, Bộ Tài chính biết thừa là hiện DN nào đang bán dưới giá thành quy định. “Thực sự, DN không thể chịu lỗ mãi được. Họ lấy đâu ra tiền để bù vì có phải ai cũng trường vốn đâu. Nếu cứ tiếp tục kinh doanh lỗ, làm sao doanh nghiệp chịu được trong khi buôn lậu xăng dầu đang gia tăng vì chênh lệch giá trong và ngoài nước”, vị lãnh đạo nói.
Theo vị lãnh đạo này, việc Bộ Tài chính quyết định tăng giá xăng dầu là “không có sự lựa chọn nào khác”, vì thực tế, giá xăng một số nước trong khu vực như Campuchia, Lào, Trung Quốc đang cao hơn Việt Nam.
Theo giám đốc một đơn vị thuộc Tổng Cty Dầu Việt Nam (PVOIL), việc tăng giá xăng dầu chắc chắn sẽ làm tăng chỉ số giá tiêu dùng. Tăng giá xăng dầu sẽ đẩy giá nhiều mặt hàng trong nước. Tuy nhiên, theo vị giám đốc này, nếu không tăng, sẽ dẫn đến tình trạng buôn lậu xăng dầu qua biên giới gia tăng và Nhà nước sẽ rất khó kiểm soát.
Trao đổi với PV Tiền Phong, một số chuyên gia kinh tế cho rằng, chắc chắn chỉ số giá tiêu dùng trong tháng tới sẽ tăng. “Giá điện, giá xăng dầu đều tác động rất lớn tới hoạt động sản xuất, kinh doanh. Khi tăng giá, mọi thứ đầu vào sẽ tăng. Điều này càng làm cho DN khó khăn và đời sống người dân thêm khốn khó”, một chuyên gia kinh tế nói.
Theo chuyên gia này, điều khó hiểu là, tại sao Bộ Công Thương và Tài chính không để giá xăng dầu vận hành theo quy định tại Nghị định 84. “Nếu cứ đúng quy định tại Nghị định 84, giá xăng dầu không thể cứ tăng mãi như hiện nay. Vì thực tế, giá thế giới đã giảm trong suốt 20 ngày qua”, vị chuyên gia nói.
Theo Tiền phong