Hãy thử tưởng tượng cảnh bạn bị người nước ngoài kỳ thị, bị không cho vào rạp hát chỉ vì bạn là người VN chẳng hạn. Bạn sẽ cảm thấy như thế nào?
1 số công ty tại Bình Dương và TP HCM khi tuyển người lao động đã treo biển có nội dung thế này. Ảnh: KienthucVậy thì bạn hiểu tâm trạng của em Trần Thị Hạnh, khi em bị từ chối cơ hội đi XKLĐ sang Nhật Bản, chỉ vì em ấy là người Nghệ An. (Vụ việc này được nêu ra trong buổi trả lời trực tuyến của Bộ trưởng Bộ LĐTBXH Phạm Thị Hải Chuyền sáng 5.4).
Việc kỳ thị đối với những người lao động Nghệ An, Thanh Hoá và Hà Tĩnh xảy ra đã mấy năm nay ở một số địa phương phía nam, đặc biệt là ở tỉnh Bình Dương. Tuy nhiên, các DN đã làm điều này một cách không công khai. Họ chỉ giao cho bảo vệ từ chối nhận hồ sơ hoặc tìm 1.001 cách khác để những lao động Thanh - Nghệ - Tĩnh không thể xin được việc làm. Có lẽ, trong thâm tâm họ vẫn cảm thấy rằng làm như thế là không đúng đắn, là có thể sẽ phải đối đầu với chính quyền. Trường hợp của em Trần Thị Hạnh thì lại khác. Đây là lần đầu tiên một người lao động bị từ chối thẳng thừng chỉ vì nguồn ngốc quê hương của mình. Câu trả lời cho em là: “Không nhận Nghệ An”.
Mọi sự kỳ thị đều đáng phải quan ngại. Nhưng một sự kỳ thị công khai, không cần che đậy như trên thì quả thật không còn gì đáng phải quan ngại hơn.
Trước hết, đây là sự vi phạm nghiêm trọng một trong những quyền công dân cơ bản nhất được hiến pháp bảo vệ. Điều 52 của Hiến pháp năm 1992 quy định: “Mọi công dân đều bình đẳng trước pháp luật”. Không thể có một thứ luật lao động được áp dụng khác nhau cho những người Việt khác nhau. Một công dân VN đáp ứng các điều kiện tuyển dụng phải được tuyển dụng, bất kể người ấy được sinh ra ở đâu trên đất nước này. Thời gian qua, một số quan chức địa phương đã khá lúng túng khi xử lý sự kỳ thị của các DN. Họ cho rằng Bộ luật Lao động chỉ nghiêm cấm việc phân biệt đối xử liên quan đến giới, dân tộc, tôn giáo..., nhưng không thấy nói gì đến vùng miền cả.
Quả thực, xử lý hành chính các DN kỳ thị trong điều kiện như vậy là không phải dễ. Tuy nhiên, NLĐ vẫn có thể bảo vệ quyền lợi của mình bằng toà án. Kiện ra toà án là cách mà công dân ở nhiều nước trên thế giới sẽ làm. Và toà án là thiết chế được sinh ra để bảo đảm công lý cho người dân ở đây. Nếu chúng ta không tập trung sức lực để xây dựng cho được một hệ thống toà án như vậy, thì người dân sẽ còn rất khó bảo vệ được quyền của mình, và sự bất công sẽ còn khó bị đẩy lùi.
Hai là, sự kỳ thị vùng miền sẽ phá vỡ khối đại đoàn kết dân tộc của chúng ta. Không gì có thể gây chia rẽ nghiêm trọng hơn sự kỳ thị. Nếu dân cư của một vùng miền bị tẩy chay, thì phản ứng tự nhiên của họ là co cụm lại và tẩy chay những người đã tẩy chay họ. Đất nước ta sẽ bị chia năm xẻ bảy như thế nào khi các vùng miền khác nhau lại kỳ thị với nhau? Thực ra, do điều kiện tự nhiên và hoàn cảnh lịch sử, các vùng miền khác nhau sẽ có một số các đặc điểm tính cách khác nhau. Các đặc điểm tính cách này khác hơn, chứ không phải là xấu hơn. Vấn đề chỉ là chúng ta hiểu và phát huy mặt tích cực của những đặc điểm tính cách này như thế nào mà thôi.
Tất nhiên, những người dân Thanh - Nghệ - Tĩnh cũng cần phải biết hoà đồng và hạn chế tính cục bộ địa phương của mình. Một trong những cách làm hay là mở cửa đón mời các nhà đầu tư, cũng như lao động nhập cư từ khắp mọi miền đất nước về với các tỉnh này. Điều này không chỉ mang lại sự thịnh vượng, mà còn cả sự phong phú về văn hoá và lối sống và cả sự hoà đồng.
Cuối cùng, trong buổi giao lưu trực tuyến, Bộ trưởng Phạm Thị Hải Chuyền đã hứa là sẽ giao cho cơ quan chức năng xem xét việc em Trần Thị Hạnh bị kỳ thị. Chúng ta chờ kết quả của việc xem xét này.