Hàng loạt các vấn đề về khám - chữa bệnh (KCB) trái tuyến, bội chi quỹ BHYT, kết dư quỹ BHYT… đã được Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến giải trình tại phiên họp toàn thể lần thứ 5 của Uỷ ban các Vấn đề xã hội của Quốc hội, ngày 17.4.
Khám chữa bệnh tại Trạm Y tế xã Xuân Đỉnh, Từ Liêm, Hà Nội. Ảnh: X.HXếp hàng khám BHYT từ 4-5 giờ sáng
Theo báo cáo của Bộ Y tế, năm 2012 số thu BHYT là 39.286,6 tỉ đồng, tăng 13% so với năm 2011. Số chi năm 2012 là 33.419 tỉ đồng, tăng 35% so với năm ngoái. Chi phí bình quân/thẻ đã tăng 30%. Riêng năm 2012 quỹ BHYT tiếp tục kết dư với số tiền lên đến 12.891.710 tỉ đồng, tăng hơn 5.000 tỉ đồng so với năm ngoái. Tuy nhiên tình trạng bội chi vẫn tiếp tục tiếp diễn. Năm 2010 có 14 tỉnh bội chi quỹ KCB với số tiền là 335,7 tỉ đồng, năm 2011 là 10 tỉnh với số tiền 358,6 tỉ đồng, năm 2012 ước tính có 11 tỉnh bội chi...
Bà Nguyễn Thị Kim Tiến đã đưa ra một loạt những khó khăn vướng mắc về quản lý và sử dụng quỹ BHYT như: Quyền lợi BHYT được mở rộng, các dịch vụ y tế, kỹ thuật cao, các loại thuốc mới, thanh toán theo phí dịch vụ, khó kiểm soát chi phí... đã làm tăng chi quỹ BHYT. Quy định được BHYT thanh toán 30% khi KCB trái tuyến, vượt tuyến, tăng sử dụng dịch vụ tuyến trên, không kiểm soát được chuyển tuyến ...
Tuy nhiên, tại cuộc họp nhiều đại biểu còn đưa ra hàng loạt các bất cập về BHYT. Đại biểu của TPHCM cho rằng, chất lượng KCB ở tuyến dưới yếu đã khiến người bệnh vượt tuyến ngày một tăng. Thủ tục KCB BHYT quá rườm rà, người bệnh phải mang rất nhiều giấy tờ như: Giấy chuyển viện, giấy xác nhận đã đóng BHYT, chứng minh thư, thẻ BHYT và phải photocopy rất nhiều bản. Khi vào lấy đơn thuốc, khi nộp tiền, đến khi lấy thuốc phải nộp mỗi nơi 1 bộ photocopy...
Trả lời các vấn đề này, Bộ trưởng Y tế thừa nhận đúng là có chuyện đó, KCB tại tuyến xã không tốt nên người bệnh đã dồn lên tuyến trên. Bộ Y tế đã đánh giá 60% số bệnh nhân chuyển tuyến trên không cần thiết. Để giải quyết tình trạng này, Bộ Y tế đang rất ráo riết thực hiện các đề án BV vệ tinh, đề án đưa bác sĩ về xã, đề án bác sĩ gia đình...
Bộ Y tế cho rằng thời gian tới sẽ quyết liệt giải quyết vấn đề này bằng các giải pháp cứng rắn. Sẽ có phân tuyến kỹ thuật cho từng tuyến, BV tuyến T.Ư chỉ thực hiện các kỹ thuật cao, bệnh khó, không nhận chữa trị cho bệnh nhân cảm cúm, viêm phổi... Nếu BV nào nhận bệnh nhân không đúng tuyến sẽ hạ bậc, không thanh toán cho bệnh nhân vượt tuyến, BHYT không tiếp tục ký hợp đồng với BV...
Đối với việc cải cách thủ tục hành chính, Bộ Y tế sẽ yêu cầu các BV mở rộng khoa khám bệnh, có cửa riêng để KCB cho các cụ hưu trí từ 75 tuổi trở lên để tránh tình trạng các cụ phải đi khám từ 4-5 giờ sáng, đến 3 giờ chiều mới được nhận thuốc.
BHXH hành xử kiểu “bề trên”
Một số đại biểu đặt câu hỏi: Trong khi số tiền kết dư của quỹ BHYT năm 2012 lên tới 12.891.710 tỉ đồng (năm 2011: 7.238.710 tỉ đồng) thì rất nhiều trạm y tế xã tại các tỉnh miền núi thiếu thốn không được nâng cấp, chi trả cho người bệnh quá thấp.
Theo kết quả giám sát ở tỉnh Nam Định đã thấy một thực trạng 3 năm không xử lý được kết dư quỹ BHYT. Qua thống kê, các cơ sở y tế của Nam Định đã chi vượt 2,2 tỉ đồng. Việc chi vượt này được giải thích rằng: HĐND tỉnh đã ra quyết định giá thuốc, vật tư y tế, sở y tế tổ chức đấu thầu, bệnh viện tiến hành chi trả nhưng BHXH cho rằng vượt mức quy định không thanh toán.
Ông Đào Mạnh Hùng thắc mắc: Vì sao đã giao cho địa phương đấu thầu mà cơ quan BHXH lại không chấp nhận. Nếu không tin tưởng thì nên đấu thầu quốc gia. Lãnh đạo tỉnh này đã rất ấm ức và cho rằng: Cơ quan BHXH có thái độ bề trên!
Tình trạng một loạt các tỉnh bội chi, trong 3 năm 2010-2012 có 4 tỉnh bội chi liên tục 3 năm, 6 tỉnh bội chi 2 năm... vì sao không xử lý? Ông Nguyễn Minh Thảo – Phó Tổng Giám đốc BHXH VN - cho biết, 4 tỉnh đã 3 năm bội chi BHXH, đã làm việc với từng địa phương đề nghị UBND các tỉnh tăng độ bao phủ BHYT, tăng chất lượng KCB, quản lý chặt chẽ, sử dụng hiệu quả các dịch vụ, tiết kiệm thuốc... Các vi phạm trên đã xử lý như có lãnh đạo bị bãi nhiệm, chuyển cơ quan pháp luật như Phó Giám đốc BHXH của Ninh Thuận...
Các ý kiến thắc mắc về sử dụng nguồn kết dư của Quỹ BHYT đã được Bộ Y tế trả lời rằng: Theo chỉ đạo của Chính phủ, toàn bộ số tiền kết dư quỹ BHYT năm 2010, 2011 để bổ sung quỹ dự phòng KCB BHYT. Vì thế một số tỉnh yêu cầu sử dụng số tiền kết dư vào việc mua sắm trang thiết bị là không đúng quy định.
Đại biểu của Quảng Nam cho rằng, ngành y tế bị lép vế để BHXH lấn át khi thanh toán các chi phí cho người bệnh BHYT. Hiện 24 tỉnh vẫn chưa có quy chế phối hợp giữa 2 cơ quan. Sở y tế các địa phương không có cán bộ chuyên trách về BHYT vì thế không kịp thời đề xuất việc chi trả các dịch vụ y tế, thuốc, trong khi cơ quan BHXH có hệ thống từ tỉnh xuống huyện. Chính ngành y tế đang tự bó chân mình.
Bà Trương Thị Mai – Chủ nhiệm Uỷ ban các Vấn đề xã hội của Quốc hội - cho rằng: Hiện nay đã đạt 67% số người dân tham gia BHYT là cố gắng lớn của ngành y tế và BHXH, mục tiêu đến năm 2020 đạt 80% sẽ là một thách thức lớn. Lo lắng nhất hiện nay rơi vào nhóm người lao động, người cận nghèo, đối tượng tự nguyện... Việc sử dụng quỹ BHYT đang có vấn đề, nhiều tỉnh bội chi triền miên, bệnh nhân vượt tuyến tăng nhanh... là những vấn đề cần nghiên cứu để thay đổi các chính sách sao cho phù hợp để BHYT thật sự là chính sách an sinh.