Kỳ thi tốt nghiệp THPT kết thúc, học sinh, phụ huynh, ngành giáo dục thở phào như vừa trút được một gánh nặng. Một kỳ thi vất vả, tốn kém, mất sức cả xã hội, mất thời gian của đất nước nhưng hiệu quả, mục đích, ý nghĩa mà nó mang lại không cao.
Ảnh minh họa Vậy tại sao không tính đến việc bỏ kỳ thi này như ý kiến của nhiều chuyên gia đã đặt ra từ nhiều năm nay?
Học sinh lớp 12, thi kiểm tra đạt điểm các môn học thì được xem là hoàn thành cấp trung học phổ thông. Tại sao không theo cách này, lại lựa chọn một cách làm phức tạp, kéo cả nước vào một cuộc thi tốt nghiệp, để rồi cho ra kết quả gần như đỗ tuyệt đối, để rồi báo cáo thành tích đào tạo và để rồi tấm bằng “tú tài” chẳng giải quyết được gì cho người thủ đắc.
Nói như vậy là bởi vì bằng tốt nghiệp THPT không còn giá trị như trước đây. Cái thời “ông tú” về làng đã xưa rồi, mảnh bằng này chỉ là bước chuyển tiếp để người học thi vào các cấp học cao hơn như cao đẳng, đại học.
Nếu ai không chọn cửa đại học thì vào các trường nghề. Nguồn nhân lực mà xã hội cần hiện nay là công nhân kỹ thuật, cử nhân, kỹ sư, không ai lấy bằng tú tài ra làm tiêu chuẩn để tuyển dụng.
Thử hỏi, có ai còn ôm cái bằng tốt nghiệp THPT để đi xin việc, trong lúc hàng chục ngàn sinh viên ra trường đang thất nghiệp, các công ty, doanh nghiệp, thậm chí cơ quan nhà nước còn chê bằng đại học tại chức, bằng đại học của các trường ngoài công lập. Vậy thì, chúng ta dồn sức cho kỳ thi tốt nghiệp THPT để làm gì, đạt mục đích gì, có ý nghĩa gì? Còn để xác định một học sinh đã hoàn thành bậc học phổ thông - cụ thể là lớp 12 - chỉ cần thi bình thường như các kỳ thi của các năm học khác thuộc bậc phổ thông. Kỳ thi cao đẳng, đại học sẽ là một cuộc sát hạch để tuyển chọn người có năng lực, trình độ cao hơn và như thế là quá đủ.
Ở nhiều quốc gia có nền giáo dục tiên tiến, học sinh trung học chỉ cần thi đạt đủ điểm các môn học là được vào đại học. Những học sinh đạt điểm cao sẽ được vào các trường đại học được xếp hạng cao. Học sinh có bảng điểm xuất sắc có thể nộp đơn xin vào học ở các trường nổi tiếng. Các quốc gia này không tổ chức một cuộc thi tốt nghiệp THPT quy mô cả nước rộn ràng như Việt Nam.
Không chỉ cấp học phổ thông, ngay cả cao đẳng, đại học, các nước có nền giáo dục tiên tiến đều áp dụng học chế tín chỉ. Sinh viên nào học đủ các tín chỉ bắt buộc của ngành học, đạt điểm trên trung bình trở lên thì được cấp bằng tốt nghiệp đại học. Thi cử của họ đơn giản như vậy, nhưng thành tựu về giáo dục của họ đi xa hơn chúng ta “nghìn dặm”. Chúng ta thi cử bù đầu bù óc, kiệt sức cả xã hội mà kết quả ra sao thì ai cũng rõ!
Tư duy bảo thủ, không dám bỏ đi cái cũ là căn bệnh không của riêng ở ngành giáo dục. Nặng nề thi cử, tốn kém nhưng không hiệu quả là một sự lạc hậu cần loại bỏ để chọn một cách thức mới hơn, hiệu quả hơn. Về chuyện này, có thể còn một số ý kiến chưa đồng tình, nhưng cũng cần xáo xới lên để tranh luận, phản biện ngõ hầu tìm ra điều phù hợp nhất cần phải thay đổi.