Thủy điện Đak Đrinh (nằm trên sông Đak Đrinh, đập chính đặt tại xã Sơn Liên, Sơn Tây, Quảng Ngãi; lòng hồ kéo dài sang xã Đăk Nên, huyện Kon Plông, Kon Tum) đang trong quá trình hoàn thành. Một ngày, chủ đầu tư loan báo chuẩn bị tích nước thì mới tá hỏa phát hiện trong lòng hồ có hàng ngàn người dân đang sinh sống.
Chính quyền phải hối hả vào cuộc để đưa dân thoát khỏi nguy hiểm. Nhưng, đằng sau đó là câu hỏi về trách nhiệm của chủ đầu tư.
Bài 1: Hàng trăm hộ dân bị bỏ quên dưới lòng hồ
Công trình thủy điện Đak Đrinh có công suất lắp máy là 125MW, do Cty CP thủy điện Đak Đrinh là chủ đầu tư với tổng số vốn gần 5.000 tỉ đồng. Công trình được khởi công xây dựng vào tháng 1.2011.
Đập chính thủy điện Đak Đrinh cơ bản đã hoàn thành...
Làm ngược
Ông Vương Quý Thạch - Phó Giám đốc Cty Đak Đrinh - cho biết: “Hiện tại hạng mục đập chính của công trình đã hoàn thành đến 85% tiến độ, có những hạng mục đã hoàn thành 95%. Dự kiến, vào ngày 31.8, công trình sẽ đi vào tích nước và phát điện ở tổ máy số 1 vào quý IV/2013”.
Tổng diện tích lòng hồ Đak Đrinh rộng khoảng 900ha, trải dài trên hai địa bàn huyện Sơn Tây (Quảng Ngãi) và Kon Plông (Kon Tum). Trong lúc đập chính của công trình đã cơ bản hoàn thành và đồng hồ đếm ngược đang nhảy dần đến ngày tích nước thì hàng trăm hộ dân vẫn đang yên vị tại lòng hồ và hoang mang cực độ. Có 401 hộ dân thuộc 2 tỉnh Quảng Ngãi và Kon Tum nằm trong khu vực lòng hồ này, số tiền đền bù di dời cho hơn 400 hộ này là 1.503 tỉ đồng.
Tại Kon Tum, toàn bộ 217 hộ cho đến đầu tuần này mới được chính quyền triển khai di dời lên ở tạm tại các khu TĐC đang xây dựng dở dang. Tại Quảng Ngãi, còn khoảng 7/184 hộ vẫn chưa được di dời khỏi lòng hồ.
Hiện chính quyền tỉnh Kon Tum, huyện Kon Plông đã huy động hơn 400 nhân lực bao gồm quân đội, thanh niên hỗ trợ dân di dời. Theo lãnh đạo huyện, trong vòng 20 ngày, việc di dời sẽ hoàn thành nếu thời tiết ổn định. Trước mắt, người dân sẽ mang nhà tạm của mình lên lắp ráp lại tại các khu TĐC để ở tạm. Song song với quá trình đó, tiến độ xây dựng nhà ở và các hạng mục khác ở các khu TĐC cũng được đẩy nhanh. Theo quan sát, hiện các công trình đường sá, nhà ở, trường học, trụ sở UBND xã ở Đăk Nên mới chỉ đạt 50% tiến độ.
Ngoài ra, tuyến đường vượt lũ do Cty Đak Đrinh làm chủ đầu tư dài hơn 14km đến nay vẫn đang trong quá trình san nền, làm cống. Ông Đặng Thanh Nam - Phó Chủ tịch UBND huyện Kon Plông - cho hay: “Con đường trên là tuyến độc đạo dẫn vào trụ sở UBND xã và khu TĐC mới. Trước đây, chủ đầu tư hứa là sẽ hoàn thành con đường sớm trước mùa lũ nhưng đến nay vẫn giậm chân tại chỗ. Chúng tôi đã yêu cầu chủ đầu tư phải cam kết hoàn thành tuyến đường (có thể dùng đá san bằng) trong 10 ngày để thông đường cho dân qua lại”.
... trong khi việc di dời dân cơ bản mới bắt đầu. Ảnh: L.Đ.Dũng
Xem thường tính mạng dân
Trước tình thế mùa mưa lũ đang cận kề, huyện Kon Plông vẫn đang từng ngày hối hả tìm mọi cách di dời dân. Đây là nhiệm vụ cấp bách và ưu tiên số 1 hiện nay của tỉnh này. Phía bên kia, đồng hồ đếm lùi ngày tích nước tại trụ sở của Cty Đak Đrinh vẫn nhảy. Ông Vương Quý Thạch cho hay, công tác di dời tái định cư cho dân trong lòng hồ tại Đăk Nên do huyện Kon Plông làm chủ đầu tư; còn đối với Cty đây là một tiểu dự án thành phần. Hiện chúng tôi đang hỗ trợ tích cực cùng huyện đưa người dân đến nơi an toàn.
Trước đó, Ban Chỉ đạo Tây Nguyên đã có buổi làm việc khẩn với các bộ, ngành, tỉnh Kon Tum và chủ đầu tư về biện pháp ứng cứu người dân ở thủy điện Đak Đrinh. Tại đây, ý kiến đề xuất công trình ngừng tích nước của tỉnh Kon Tum bị bác bỏ bởi lý lẽ của các thành viên trong đoàn kiểm tra, đại diện Bộ Công Thương, Tập đoàn Điện lực rằng: Với thủy điện Đak Đrinh, bây giờ có tích nước hay không thì lũ về cũng sẽ rất nguy hiểm vì đập đã xây dựng cơ bản xong.
Bàn về việc này, ông Đặng Thanh Nam cho rằng, có tích nước hay không thì lũ cũng sẽ về vì thủy điện đang làm quy trình ngược. Đáng lẽ phải di dời dân rồi mới triển khai xây dựng, đằng này, xây xong đập rồi mới tính đến dân. Tại Đăk Nên từ trước tới nay chưa bao giờ có lũ cả, trận lũ lớn nhất năm 2009 cũng chỉ mới ngập bờ suối. Theo thiết kế, đập thủy điện có 2 ống cống dưới thân đập, lúc nào tích nước mới đóng hai cống này. Nhưng khi xảy ra mưa lớn, nước về nhanh thì không thể nào thoát kịp qua hai ống cống đó (kể cả khi chưa tích nước) và tất nhiên sẽ gây ra ngập lụt.