Nhiều chiếc tàu cũ kỹ, chở quá tải gấp 2-3 lần, thiếu áo phao và tự ý xuất bến trong điều kiện thời tiết xấu, mặc cho mạng sống con người đang bị de dọa vẫn thường xuyên diễn ra trên những chuyến tàu từ đất liền ra đảo Cát Hải, Cát Bà (Hải Phòng) và đảo Lý Sơn (Quảng Ngãi).
Tàu ra đảo Lý Sơn luôn luôn chở quá tải. Ảnh: Thanh HảiTrong khi đó, các cơ quan chức năng thì gần như khoán trắng việc quản lý tàu cho tư nhân hoặc bất lực trước những chuyến tàu bão táp.
Bất chấp lệnh cấm vẫn ngang nhiên xuất bến
Ngày 8.8, cơn bão số 6 vẫn chưa tan trên vùng biển Hải Phòng; lệnh cấm tất cả các phương tiện ra khơi vẫn còn hiệu lực, nhưng con tàu cao tốc Catba Horizon 06 (số hiệu HP-3663 của Cty cổ phần phát triển Hải Phòng) vẫn bất chấp lệnh cấm, tự ý xuất bến Bính chở 40 hành khách ra bến Cái Viềng (đảo Cát Hải). Khi lực lượng chức năng phát hiện đuổi theo thì tàu Catba Horizon 06 đã đi được nửa chặng đường, nên cơ quan chức năng đành cho tàu tiếp tục hành trình. Sự việc sau đó đã được cơ quan chức năng lập biên bản xử lý.
Lý giải về việc vì sao tàu Catba Horizon 06 tự ý ra khơi bất chấp lệnh cấm, đại diện lãnh đạo Cty cổ phần phát triển Hải Phòng cho rằng, do thuyền trưởng tàu chịu áp lực lớn từ hành khách yêu cầu phải xuất bến ngay.
Đây không phải lần đầu tiên những con tàu cao tốc này bất chấp lệnh cấm xuất bến của cơ quan chức năng. Cách đây không lâu, cũng tại bến Bính (Hải Phòng), một tàu khách cao tốc khi bị đoàn thanh tra liên ngành yêu cầu tàu ngừng chạy với lý do quá số người quy định, nhưng thuyền trưởng tàu vẫn phớt lờ rồi nổ máy chạy thẳng ra đảo Cát Bà, mang theo cả các cán bộ của đoàn kiểm tra. Không cách nào yêu cầu dừng tàu, các cán bộ này đành phải chờ cho tàu này trả khách rồi theo tàu này quay về.
Các tuyến vận tải hành khách cố định từ nội thành ra các đảo Cát Hải, Cát Bà tại Hải Phòng hiện có gần 30 tàu cao tốc đang hoạt động, với tuổi đời trung bình 15 năm, lại đã nhiều lần hoán cải nên được xếp vào hạng “cụ tàu”. Theo tìm hiểu của PV, phần lớn số các tàu cao tốc này đều được đóng, sử dụng một thời gian dài ở nước ngoài, sau đó được các Cty tại Việt Nam mua lại, hoán cải thành tàu chở khách tuyến đường thủy nội địa.
Tàu 160 chỗ, nhưng chở 328 người
Gọi là tàu cao tốc, song do nhiều tàu quá cũ nên vận tốc ỳ ạch, thường xuyên chậm giờ hơn quy định. Tuy tình trạng tàu cũ kỹ, máy móc gỉ sét, nhưng nhiều tàu cao tốc vẫn thường xuyên chở quá số người quy định coi thường mạng sống hành khách.
Điển hình như tàu Mê Kông Hoàng Yến vừa qua chạy từ đảo Cát Bà về đất liền chở đến 328 khách, dù quy định tàu này chỉ được phép chở tối đa 160 khách. Trước đó- ngày 10.6, tàu Mê Kông Hoàng Yến thuộc Cty cổ phần vận tải du lịch Hải Phòng chạy tuyến Bến Bính - Cát Bà chở quá số người quy định (chở 200 khách), không bảo đảm an toàn. Tương tự, ngày 8.6, tàu này cũng chở quá 80 người so với quy định...
Kết quả kiểm tra cuối tháng 7.2013 của đoàn thanh tra Sở GTVT Hải Phòng cho thấy, hoạt động vận chuyển hành khách trên các phương tiện thủy tại các doanh nghiệp vận tải trên địa bàn bộc lộ nhiều sai phạm như giấy phép sử dụng bến đã hết hạn, chưa thành lập bộ phận theo dõi các điều kiện về an toàn giao thông đường thủy nội địa…
Tình trạng hỗn loạn, thiếu an toàn và ẩn chứa nhiều rủi ro từ những chuyến tàu cũng ngang nhiên diễn ra trên tuyến vận tải quan trọng phục vụ đời sống kinh tế, quốc phòng cho quân dân huyện đảo Lý Sơn (Quảng Ngãi). Không đảm bảo an toàn kỹ thuật, không trang bị đầy đủ áo phao cũng như phao cứu sinh, tuy nhiên hai tàu vận tải có công suất khoảng 90 CV của ông Nguyễn Văn Liêm và ông Võ Minh Thông (xã An Bình, huyện Lý Sơn) vẫn đều đặn hằng ngày đưa khách ra đảo Lý Sơn, vào đất liền.
Ông Trần Minh Hoằng - Phó Chủ tịch UBND xã An Bình - cho biết, hằng năm xã đều trang bị đầy đủ phao cứu sinh, áo phao cho tàu, song chủ hai phương tiện này vẫn lơ là và cho rằng tuyến đường thủy ngắn nên không cần thiết phải dự phòng phao cứu sinh, áo phao. Đáng nói, việc kiểm soát hai tàu vận tải này trước khi xuất bến trong thời gian qua của cơ quan chức năng cũng chưa được thực hiện đầy đủ.
Có thể dùng cụm từ “hỗn loạn vô tiền khoáng hậu” để diễn tả quang cảnh vận chuyển người và hàng ra Lý Sơn vào những dịp giỗ chạp, lễ tết được tổ chức trên đảo. Phòng bán vé lên tàu được bố trí trong một không gian chật hẹp đến mức người già, trẻ, lớn, bé... đều phải tranh nhau, đổ mồ hôi mong tìm được chỗ ngồi trên tàu cao tốc.
Việc khách lên tàu cũng ngoài tầm kiểm soát của chủ tàu vì tàu nhỏ, nhưng nhu cầu đi lại quá lớn. Còn thời gian xuất phát xuất bến thì ngẫu hứng, thậm chí, nhiều người bức xúc đã mua vé, liều mình lao lên tàu khi tàu đang tăng tốc rời bến, mặc nguy hiểm...
Tuyến vận tải đường thủy Quảng Ngãi - Lý Sơn và ngược lại đã được đưa vào khai thác và vận hành từ vài mươi năm nay. Hiện một số tư nhân đã đầu tư tàu cao tốc phục vụ nhu cầu của dân và quân ra vào đảo, đất liền. Tuy nhiên, điều đáng quan ngại là việc quản lý các phương tiện gần như khoán trắng cho tư nhân nên tình trạng hỗn loạn, thiếu an toàn diễn ra thường xuyên, phổ biến trên tuyến vận tải này.
Mất an toàn ở bến phà Thịnh Xuyên (Thái Bình). Ghi nhận của PV Lao Động tại bến phà Thịnh Xuyên (nối giữa hai huyện Vũ Thư và Hưng Hà) do Cty TNHH một thành viên quản lý đường bộ Thái Bình quản lý. Trên phà có trang bị phao cứu sinh và áo phao đã cũ hoặc rách, được xếp chồng lên nhau, buộc với nhau bằng những sợi dây. Tất cả hành khách qua phà đều không mặc áo phao, nhân viên phà cũng không hề nhắc nhở hành khách và chủ yếu họ làm nhiệm vụ hướng dẫn xe lên phà, thu tiền vé…
Ông Phạm Văn Thơi - Phó bến phà Thịnh Xuyên - cho rằng: “Quy định của Bộ GTVT, người qua đò phải mặc áo phao, hoặc cầm cục nổi trong tay. Lúc đầu thực thi quy định, chúng tôi cũng tích cực tuyên truyền, vận động người dân thực hiện mặc áo phao. Thế nhưng, chỉ được một thời gian ngắn, còn sau đó rất khó để mọi người tuân thủ mặc áo phao”. Ông Thơi cho biết thêm, bến phà có trang bị hơn 100 cục nổi, nhưng khi phát thì người cầm, người không cầm, có người lại cầm… đi mất luôn. Được biết, phà Thịnh Xuyên trung bình mỗi ngày vận chuyển 40 chuyến phà nhỏ và 10 chuyến phà to. Tất Thảo