Đầu năm học mới, các vị phụ huynh có con đi học lại “lo đứng, lo ngồi” chuẩn bị tiền đóng các khoản phí cho các nhà trường. Trong bối cảnh mọi chi phí đều có xu hướng tăng mà thu nhập thực tế lại ỳ một chỗ hoặc thậm chí giảm, nhiều gia đình không tránh khỏi cảnh “giật mình” khi nhìn vào bảng kê khai phải nộp cho con đi học.
Tình trạng học sinh phải đóng nhiều khoản phí đầu năm học diễn ra phổ biến ở các trường (ảnh minh họa).
Quỹ lớp 3 triệu đồng/năm
Chị Hồng Anh (có con học tại Trường THDL Đoàn Thị Điểm, Hà Nội) cho biết vừa phải chi một số tiền lớn cho việc vào học lớp 3 của con.”Tiền mua sách giáo khoa, đồ đùng học tập cho cả năm không đáng mấy, chỉ chừng 1 triệu đồng thôi, song “nặng đô” nhất là tiền đóng cho nhà trường. Tiền xe ôtô đưa đón, tiền ăn, tiền học phí, tiền học bán trú, tiền nhắn tin báo việc học của con và nhất là tiền học tiếng Anh (con chị Hồng Anh hiện đang theo học tiếng Anh hệ Cambridge) trong vòng 3 tháng đã lên tới gần 30 triệu đồng” - chị Hồng Anh cho biết.
Theo chị Hồng Anh, đây là mức phí “cứng” mà gia đình chị đã biết và chấp nhận chi trả trước khi cho cháu vào trường được gọi là “khá đắt tiền” này. Tuy nhiên, điều chị Hồng Anh bức xúc lại là tiền quỹ lớp. Chị cho hay, trong buổi họp phụ huynh đầu năm, ngoài việc tiếp tục đóng tiền xây dựng cơ sở vật chất nhà trường, hoạt động sinh hoạt tập thể...., nhiều phụ huynh còn phải chi mạnh cho tiền quỹ lớp.
“Ban phụ huynh lớp tôi, gồm 5 người, toàn người khá giả nên họ kêu gọi chi mạnh tay lắm. Năm ngoái, họ thu mỗi cháu tận 3 triệu đồng/năm chỉ cho mỗi tiền quỹ lớp. Họ giải thích nào cần mua cây thông Noel, tổ chức sinh nhật toàn đồ ăn ngon cho các cháu, rồi tặng quà cho các cô, thày giáo mỗi dịp lễ, tết... Chẳng nhẽ tôi không nộp tiền hoặc chuyển lớp cho con” - chị Hồng Anh than thở.
Đồng phục học sinh 4 triệu đồng
Chị Ngọc Lan (có con đang theo học ở Trường Tiểu học Wellspring, Hà Nội) cho biết cũng phải nộp rất nhiều loại phí trước năm học. “Riêng tiền đồng phục của con tôi đã lên tới 4 triệu đồng. Đủ các loại quần áo, từ áo khoác ngoài, sơ mi, quần âu, đồ thể thao.... Rồi đủ các thứ phí khác...., chóng hết cả mặt” - chị Lan cho biết.
Năm ngoái, nhiều phụ huynh trường này đã lên tiếng bức xúc rằng tiền đồng phục đắt quá trong khi chất lượng quần áo lại kém. Do đó, cuối năm, nhà trường cũng trả lại một phần cho các gia đình, song không đáng kể. Những ngày qua, câu chuyện về bộ đồng phục của học sinh Trường Tiểu học Văn Bình ở Thường Tín (Hà Nội) cũng gây xôn xao dư luận.
Theo đó, mức giá cho bộ đồng phục mùa hè (váy áo với nữ, quần áo với nam) và áo vest cho mùa đông được nâng lên gần gấp đôi so với năm trước: Lớp 1-2 giá 629.000 đồng, lớp 3 giá 661.000 đồng và lớp 4-5 giá 693.000 đồng. Theo một số phụ huynh, tiền đồng phục đáng giá bằng cả “tạ thóc” nhưng “không đóng không được”.
Vô số những khoản chi “mềm”
Theo phần đông các phụ huynh, những khoản chi “mềm” đầu năm học mới thì vô cùng đa dạng. “Đóng góp tự nguyện, nhưng không đóng không được và các khoản này năm nào cũng tăng theo giá thị trường” - một phụ huynh than thở.
Không chỉ trường dân lập, tư thục mà hiện tượng này xảy ra cả ở các trường công. Chị Hiền Linh (có con theo học tại Trường Tiểu học Trưng Vương), Hà Nội cho biết, ngoài các khoản nộp để mua sách giáo khoa, dụng cụ học tập thì mỗi gia đình cần “tự nguyện” nộp tiền xây dựng trường. “Dù ghi rõ đây là khoản thu tự nguyện, song tôi thấy gia đình nào cũng nộp với số tiền là 1 triệu đồng, vì vậy, gia đình tôi cũng nộp 1 triệu đồng. Tôi không rõ nhà trường thu được từ khoản thu này là bao nhiêu và sẽ chi tiêu cụ thể vào việc gì” - chị Linh nói. Còn các học sinh Trường Tiểu học Tràng An (Hà Nội) thì nộp tiền cho nhà trường để mua sách giáo khoa tiếng Anh đúng với chương trình nhà trường dạy, các dụng cụ học tập v.v…
Được biết, Bộ GDĐT đã ban hành Điều lệ Ban đại diện cha mẹ học sinh, và văn bản này có hiệu lực từ năm 2012. Điều lệ quy định rõ ràng là Ban đại diện cha mẹ học sinh không được quyên góp của người học hoặc gia đình người học các khoản ủng hộ phục vụ trực tiếp cho hoạt động của nhà trường. Tương tự, theo thông tư quy định về việc mặc đồng phục và lễ phục tốt nghiệp của học sinh, sinh viên của Bộ GDĐT đã ban hành vào ngày 30.9.2009, phụ huynh học sinh hoặc Ban đại diện cha mẹ học sinh tổ chức việc may hoặc mua đồng phục theo đúng quy định của thông tư và các quy định khác của nhà trường. Và các quy định về đồng phục phải có sự đồng thuận của cha mẹ học sinh.
Sở GDĐT Hà Nội năm nay còn quy định rõ, Hà Nội vẫn áp dụng mức thu học phí như đã thực hiện trong năm học trước. Cụ thể, mức thu học phí đối với HS các cấp học mầm non, THCS, bổ túc THCS, THPT, bổ túc THPT là 40.000 đồng/HS/tháng (đối với HS theo học tại các cơ sở giáo dục trên địa bàn đô thị) và 20.000 đồng/tháng (đối với HS ở khu vực nông thôn).
Các cơ sở giáo dục ngoài công lập được tự quyết định mức thu học phí trên cơ sở tính toán các khoản chi phí đủ đáp ứng cho việc dạy và học. Tuy nhiên, các đơn vị phải thông báo công khai mức học phí cho từng năm học với phụ huynh và thực hiện nghiêm túc quy chế “ba công khai” gồm: công khai cam kết chất lượng giáo dục và chất lượng giáo dục thực tế; công khai các điều kiện bảo đảm chất lượng giáo dục; công khai thu - chi tài chính.
Thế nhưng, thực tế, có rất nhiều lý do thuyết phục mà nhà trường đưa ra, buộc phụ huynh đồng thuận và chi tiền (cho dù có ít tiền) cho các khoản thu phí đầu năm cũng như tiền đồng phục. Bởi họ thấy rằng, việc chuyển trường và tìm trường nào không thu phí ngoài không hề là một điều dễ dàng.
Chị Hồng Anh (có con học tại Trường THDL Đoàn Thị Điểm, Hà Nội) cho biết vừa phải chi một số tiền lớn cho việc vào học lớp 3 của con.”Tiền mua sách giáo khoa, đồ đùng học tập cho cả năm không đáng mấy, chỉ chừng 1 triệu đồng thôi, song “nặng đô” nhất là tiền đóng cho nhà trường. Tiền xe ôtô đưa đón, tiền ăn, tiền học phí, tiền học bán trú, tiền nhắn tin báo việc học của con và nhất là tiền học tiếng Anh (con chị Hồng Anh hiện đang theo học tiếng Anh hệ Cambridge) trong vòng 3 tháng đã lên tới gần 30 triệu đồng” - chị Hồng Anh cho biết.
Theo chị Hồng Anh, đây là mức phí “cứng” mà gia đình chị đã biết và chấp nhận chi trả trước khi cho cháu vào trường được gọi là “khá đắt tiền” này. Tuy nhiên, điều chị Hồng Anh bức xúc lại là tiền quỹ lớp. Chị cho hay, trong buổi họp phụ huynh đầu năm, ngoài việc tiếp tục đóng tiền xây dựng cơ sở vật chất nhà trường, hoạt động sinh hoạt tập thể...., nhiều phụ huynh còn phải chi mạnh cho tiền quỹ lớp.
“Ban phụ huynh lớp tôi, gồm 5 người, toàn người khá giả nên họ kêu gọi chi mạnh tay lắm. Năm ngoái, họ thu mỗi cháu tận 3 triệu đồng/năm chỉ cho mỗi tiền quỹ lớp. Họ giải thích nào cần mua cây thông Noel, tổ chức sinh nhật toàn đồ ăn ngon cho các cháu, rồi tặng quà cho các cô, thày giáo mỗi dịp lễ, tết... Chẳng nhẽ tôi không nộp tiền hoặc chuyển lớp cho con” - chị Hồng Anh than thở.
Đồng phục học sinh 4 triệu đồng
Chị Ngọc Lan (có con đang theo học ở Trường Tiểu học Wellspring, Hà Nội) cho biết cũng phải nộp rất nhiều loại phí trước năm học. “Riêng tiền đồng phục của con tôi đã lên tới 4 triệu đồng. Đủ các loại quần áo, từ áo khoác ngoài, sơ mi, quần âu, đồ thể thao.... Rồi đủ các thứ phí khác...., chóng hết cả mặt” - chị Lan cho biết.
Năm ngoái, nhiều phụ huynh trường này đã lên tiếng bức xúc rằng tiền đồng phục đắt quá trong khi chất lượng quần áo lại kém. Do đó, cuối năm, nhà trường cũng trả lại một phần cho các gia đình, song không đáng kể. Những ngày qua, câu chuyện về bộ đồng phục của học sinh Trường Tiểu học Văn Bình ở Thường Tín (Hà Nội) cũng gây xôn xao dư luận.
Theo đó, mức giá cho bộ đồng phục mùa hè (váy áo với nữ, quần áo với nam) và áo vest cho mùa đông được nâng lên gần gấp đôi so với năm trước: Lớp 1-2 giá 629.000 đồng, lớp 3 giá 661.000 đồng và lớp 4-5 giá 693.000 đồng. Theo một số phụ huynh, tiền đồng phục đáng giá bằng cả “tạ thóc” nhưng “không đóng không được”.
Vô số những khoản chi “mềm”
Theo phần đông các phụ huynh, những khoản chi “mềm” đầu năm học mới thì vô cùng đa dạng. “Đóng góp tự nguyện, nhưng không đóng không được và các khoản này năm nào cũng tăng theo giá thị trường” - một phụ huynh than thở.
Không chỉ trường dân lập, tư thục mà hiện tượng này xảy ra cả ở các trường công. Chị Hiền Linh (có con theo học tại Trường Tiểu học Trưng Vương), Hà Nội cho biết, ngoài các khoản nộp để mua sách giáo khoa, dụng cụ học tập thì mỗi gia đình cần “tự nguyện” nộp tiền xây dựng trường. “Dù ghi rõ đây là khoản thu tự nguyện, song tôi thấy gia đình nào cũng nộp với số tiền là 1 triệu đồng, vì vậy, gia đình tôi cũng nộp 1 triệu đồng. Tôi không rõ nhà trường thu được từ khoản thu này là bao nhiêu và sẽ chi tiêu cụ thể vào việc gì” - chị Linh nói. Còn các học sinh Trường Tiểu học Tràng An (Hà Nội) thì nộp tiền cho nhà trường để mua sách giáo khoa tiếng Anh đúng với chương trình nhà trường dạy, các dụng cụ học tập v.v…
Được biết, Bộ GDĐT đã ban hành Điều lệ Ban đại diện cha mẹ học sinh, và văn bản này có hiệu lực từ năm 2012. Điều lệ quy định rõ ràng là Ban đại diện cha mẹ học sinh không được quyên góp của người học hoặc gia đình người học các khoản ủng hộ phục vụ trực tiếp cho hoạt động của nhà trường. Tương tự, theo thông tư quy định về việc mặc đồng phục và lễ phục tốt nghiệp của học sinh, sinh viên của Bộ GDĐT đã ban hành vào ngày 30.9.2009, phụ huynh học sinh hoặc Ban đại diện cha mẹ học sinh tổ chức việc may hoặc mua đồng phục theo đúng quy định của thông tư và các quy định khác của nhà trường. Và các quy định về đồng phục phải có sự đồng thuận của cha mẹ học sinh.
Sở GDĐT Hà Nội năm nay còn quy định rõ, Hà Nội vẫn áp dụng mức thu học phí như đã thực hiện trong năm học trước. Cụ thể, mức thu học phí đối với HS các cấp học mầm non, THCS, bổ túc THCS, THPT, bổ túc THPT là 40.000 đồng/HS/tháng (đối với HS theo học tại các cơ sở giáo dục trên địa bàn đô thị) và 20.000 đồng/tháng (đối với HS ở khu vực nông thôn).
Các cơ sở giáo dục ngoài công lập được tự quyết định mức thu học phí trên cơ sở tính toán các khoản chi phí đủ đáp ứng cho việc dạy và học. Tuy nhiên, các đơn vị phải thông báo công khai mức học phí cho từng năm học với phụ huynh và thực hiện nghiêm túc quy chế “ba công khai” gồm: công khai cam kết chất lượng giáo dục và chất lượng giáo dục thực tế; công khai các điều kiện bảo đảm chất lượng giáo dục; công khai thu - chi tài chính.
Thế nhưng, thực tế, có rất nhiều lý do thuyết phục mà nhà trường đưa ra, buộc phụ huynh đồng thuận và chi tiền (cho dù có ít tiền) cho các khoản thu phí đầu năm cũng như tiền đồng phục. Bởi họ thấy rằng, việc chuyển trường và tìm trường nào không thu phí ngoài không hề là một điều dễ dàng.