Khi bắt đầu thực hiện tăng giá viện phí (từ 1.8.2012), người dân đặt rất nhiều kỳ vọng sẽ có một sự thay đổi đột phá trong các cơ sở khám - chữa bệnh. Sau hơn một năm thực hiện, người dân vẫn còn phàn nàn về việc phải làm quá nhiều xét nghiệm, phải nằm ghép, quá tải... Để có cái nhìn toàn diện hơn về vấn đề này, PV Báo Lao Động đã có cuộc trao đổi với Thứ trưởng Bộ Y tế Phạm Lê Tuấn.
Thời gian chờ khám chữa bệnh BHYT quá lâu là một trong những bức xúc của người dân hiện nay. Ảnh: NLĐ
Vụ việc ở Bệnh viện Hoài Đức là bài học sâu sắc cho ngành y tế
Thưa ông, hiện nay việc chỉ định rộng rãi các xét nghiệm, chụp chiếu vẫn diễn ra phổ biến ở hầu hết các cơ sở y tế. Đặc biệt sau vụ “nhân bản” xét nghiệm ở BV Hoài Đức, báo chí đưa rất nhiều thông tin về việc lạm dụng xét nghiệm, chiếu chụp. Ý kiến của ông về vấn đề này như thế nào?
- Công tác xét nghiệm (XN) hiện nay không chỉ đơn thuần giúp các bác sĩ (BS) lâm sàng chẩn đoán chính xác để điều trị bệnh kịp thời, mà còn có thể dự báo sớm những nguy cơ mắc bệnh, nhu cầu làm XN không chỉ dành riêng cho bệnh nhân mà còn dành cả cho những người khỏe mạnh nhằm phát hiện bệnh sớm. Việc chỉ định thực hiện các XN, chụp chiếu phụ thuộc rất nhiều yếu tố, như tình trạng bệnh tật, trình độ của BS… trong đó quan trọng nhất vẫn là tình trạng bệnh tật. Có nhiều bệnh cần phải làm các loại XN khác nhau mới có thể chẩn đoán đúng bệnh, đưa ra phương án điều trị tối ưu, hiệu quả nhất.
Tuy nhiên, một số nơi có tình trạng chỉ định rộng rãi các XN, chụp chiếu là do trình độ chuyên môn của BS nơi đó chưa tốt nên phải cho bệnh nhân làm nhiều loại XN, chụp chiếu hoặc có thể do tâm lý của người bệnh mong muốn được làm các XN để kiểm tra sức khoẻ tổng thể; hoặc có việc vì lợi ích kinh tế như ở BV Hoài Đức, Hà Nội gần đây. Vụ việc gian lận XN ở BV Hoài Đức là một vụ việc vi phạm nghiêm trọng đạo đức nghề nghiệp. Quan điểm của lãnh đạo Bộ Y tế là phải xử lý nghiêm khắc và là bài học kinh nghiệm sâu sắc cho các cán bộ y tế trong toàn ngành.
Qua vụ việc này, Bộ Y tế đề nghị các BS hết sức cân nhắc trước khi quyết định ra chỉ định XN, chụp chiếu hợp lý để đảm bảo quy định và yêu cầu chuyên môn.
Tình trạng quá tải tại các BV từ tuyến trung ương đến tuyến tỉnh vẫn chưa được cải thiện. Bệnh nhân phải nằm ghép 4-5 người/giường. Nhiều BV có số lượt khám lên đến 80-100 bệnh nhân/bàn khám/ngày, người bệnh phải chờ đợi rất lâu, có khi cả ngày chứ không phải trong 4 giờ như Bộ Y tế đưa ra; Vì sao đến nay vẫn chưa khắc phục tình trạng này, thưa ông?
- Ở Việt Nam, tình trạng quá tải BV bắt đầu xảy ra từ những năm cuối của thập kỷ 90 và ngày càng có xu hướng gia tăng; đặc biệt là ở khu vực điều trị nội trú do nhu cầu khám - chữa bệnh (KCB) tăng, trong khi việc đầu tư xây mới và mở rộng các cơ sở KCB chưa được quan tâm thoả đáng. Thống kê năm 2012 cho thấy, công suất sử dụng giường bệnh thực kê đều vượt quá 100% ở các BV.
Có thể nói, tình trạng quá tải BV đã gây bức xúc cho người bệnh, cán bộ y tế và xã hội, ảnh hưởng không tốt tới chất lượng KCB. Để giải quyết vấn đề này, trong thời gian qua Chính phủ quan tâm tăng đầu tư cho y tế. Chính phủ đã chỉ đạo tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, giảm quá tải như: Đề án đầu tư xây dựng các BV tỉnh miền núi, khó khăn, các BV chuyên khoa lao, tâm thần, ung bướu, nhi - sản nhi; Đề án 1816 về luân chuyển cán bộ chuyên môn từ BV tuyến trên về hỗ trợ cho tuyến dưới; Đề án xây dựng các BV vệ tinh, nâng cao chất lượng KCB… Gần đây, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Đề án giảm quá tải BV giai đoạn 2012 -2020 với mục tiêu là nâng cao chất lượng điều trị nội trú, giảm số ngày nằm điều trị, giảm công suất sử dụng giường bệnh của các BV có công suất sử dụng giường bệnh quá cao (trên 120%) thuộc tuyến T.Ư và các BV tuyến cuối của Hà Nội, TPHCM xuống dưới 100%.
Hiện nay, việc giảm tải đã có những chuyển biến nhất là ở tuyến tỉnh và huyện, và một số BV tuyến T.Ư như BV K, BV Nội tiết... Bộ Y tế đã ban hành quyết định về việc hướng dẫn quy trình khám bệnh tại khoa khám bệnh của BV, nhằm cải tiến quy trình khám bệnh, rút ngắn thời gian chờ, giảm bớt phiền hà cho người bệnh khi đi khám bệnh… Tuy nhiên, việc triển khai hiện cũng đang gặp khó khăn như: Nguồn kinh phí nhà nước đầu tư cho y tế còn hạn chế; các hoạt động đầu tư xây dựng; nâng cấp mở rộng BV vẫn chưa được bổ sung đầy đủ; năng lực các BV tuyến dưới còn yếu, quá trình nâng cao năng lực và củng cố y tế tuyến dưới, tuyến cơ sở cần phải có thời gian nhất định mới thấy được tác động làm giảm quá tải ở tuyến trên.
Đây là đợt điều chỉnh giá viện phí sau 17 năm!
Sau 1 năm thực hiện giá viện phí mới, người dân vẫn phàn nàn về chất lượng khám - chữa bệnh tại các cơ sở y tế. Bộ Y tế đã có đánh giá như thế nào sau 1 năm thực hiện giá viện phí mới?
- Để đánh giá chất lượng KCB phải có sự nghiên cứu, đánh giá hết sức toàn diện. Bộ Y tế đã giải trình rất rõ lý do điều chỉnh giá viện phí theo Thông tư 04 năm 2012 là điều chỉnh giá đã quy định từ năm 1995, đến năm 2012 là 17 năm mới được sửa đổi, bổ sung, chứ không phải là điều chỉnh giá của năm 2011, 2010; trong khi đó chất lượng KCB hiện nay so với năm 1995 đã tăng lên rất nhiều, trình độ chẩn đoán tăng, nhiều kỹ thuật trước làm thủ công, bán tự động nay đã làm bằng hệ thống tự động, hiệu quả, chất lượng chẩn đoán, điều trị tăng.
Hiện nay phần lớn các tỉnh mới thu viện phí ở mức 60-80% mức giá tối đa, như vậy cũng chưa đủ các chi phí trực tiếp để thực hiện dịch vụ. Với mức thu này nhiều BV vẫn rất khó khăn trong việc đảm bảo kinh phí để duy trì hoạt động, nên chưa thể nâng cao chất lượng KCB một cách rõ rệt được.
Sau hơn 1 năm thực hiện giá viện phí mới đã tạo điều kiện cho các cơ sở KCB đặc biệt là tuyến xã, tuyến huyện có thêm nguồn thu để trang trải các chi phí phục vụ người bệnh, từng bước nâng cao chất lượng KCB. Các BV đã dành 15% tổng số thu khám bệnh và ngày giường bệnh để đầu tư cho khu vực khám bệnh và buồng bệnh, nên khu vực khám bệnh, các buồng bệnh đã được cải thiện, khang trang, sạch sẽ hơn trước, cải tiến quy trình khám bệnh, thu viện phí để giảm thời gian chờ đợi, người bệnh đã hài lòng hơn.
Đối với người bệnh có thẻ BHYT, quyền lợi được nâng lên rõ rệt vì không phải trả thêm hoặc tự mua thêm một số thuốc, vật tư mà trước đây do giá thấp, người bệnh phải tự mua hoặc phải trả thêm do quỹ BHYT không thanh toán. Đặc biệt, các BV tuyến trên tăng cường chuyển giao kỹ thuật cho tuyến dưới cùng với việc điều chỉnh giá dịch vụ nên đã khuyến khích các BV tuyến dưới phát triển kỹ thuật, góp phần nâng cao trình độ chuyên môn tuyến dưới, từng bước giảm quá tải cho tuyến trên.
Xin cảm ơn Thứ trưởng!
Thưa ông, hiện nay việc chỉ định rộng rãi các xét nghiệm, chụp chiếu vẫn diễn ra phổ biến ở hầu hết các cơ sở y tế. Đặc biệt sau vụ “nhân bản” xét nghiệm ở BV Hoài Đức, báo chí đưa rất nhiều thông tin về việc lạm dụng xét nghiệm, chiếu chụp. Ý kiến của ông về vấn đề này như thế nào?
- Công tác xét nghiệm (XN) hiện nay không chỉ đơn thuần giúp các bác sĩ (BS) lâm sàng chẩn đoán chính xác để điều trị bệnh kịp thời, mà còn có thể dự báo sớm những nguy cơ mắc bệnh, nhu cầu làm XN không chỉ dành riêng cho bệnh nhân mà còn dành cả cho những người khỏe mạnh nhằm phát hiện bệnh sớm. Việc chỉ định thực hiện các XN, chụp chiếu phụ thuộc rất nhiều yếu tố, như tình trạng bệnh tật, trình độ của BS… trong đó quan trọng nhất vẫn là tình trạng bệnh tật. Có nhiều bệnh cần phải làm các loại XN khác nhau mới có thể chẩn đoán đúng bệnh, đưa ra phương án điều trị tối ưu, hiệu quả nhất.
Tuy nhiên, một số nơi có tình trạng chỉ định rộng rãi các XN, chụp chiếu là do trình độ chuyên môn của BS nơi đó chưa tốt nên phải cho bệnh nhân làm nhiều loại XN, chụp chiếu hoặc có thể do tâm lý của người bệnh mong muốn được làm các XN để kiểm tra sức khoẻ tổng thể; hoặc có việc vì lợi ích kinh tế như ở BV Hoài Đức, Hà Nội gần đây. Vụ việc gian lận XN ở BV Hoài Đức là một vụ việc vi phạm nghiêm trọng đạo đức nghề nghiệp. Quan điểm của lãnh đạo Bộ Y tế là phải xử lý nghiêm khắc và là bài học kinh nghiệm sâu sắc cho các cán bộ y tế trong toàn ngành.
Qua vụ việc này, Bộ Y tế đề nghị các BS hết sức cân nhắc trước khi quyết định ra chỉ định XN, chụp chiếu hợp lý để đảm bảo quy định và yêu cầu chuyên môn.
Tình trạng quá tải tại các BV từ tuyến trung ương đến tuyến tỉnh vẫn chưa được cải thiện. Bệnh nhân phải nằm ghép 4-5 người/giường. Nhiều BV có số lượt khám lên đến 80-100 bệnh nhân/bàn khám/ngày, người bệnh phải chờ đợi rất lâu, có khi cả ngày chứ không phải trong 4 giờ như Bộ Y tế đưa ra; Vì sao đến nay vẫn chưa khắc phục tình trạng này, thưa ông?
- Ở Việt Nam, tình trạng quá tải BV bắt đầu xảy ra từ những năm cuối của thập kỷ 90 và ngày càng có xu hướng gia tăng; đặc biệt là ở khu vực điều trị nội trú do nhu cầu khám - chữa bệnh (KCB) tăng, trong khi việc đầu tư xây mới và mở rộng các cơ sở KCB chưa được quan tâm thoả đáng. Thống kê năm 2012 cho thấy, công suất sử dụng giường bệnh thực kê đều vượt quá 100% ở các BV.
Có thể nói, tình trạng quá tải BV đã gây bức xúc cho người bệnh, cán bộ y tế và xã hội, ảnh hưởng không tốt tới chất lượng KCB. Để giải quyết vấn đề này, trong thời gian qua Chính phủ quan tâm tăng đầu tư cho y tế. Chính phủ đã chỉ đạo tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, giảm quá tải như: Đề án đầu tư xây dựng các BV tỉnh miền núi, khó khăn, các BV chuyên khoa lao, tâm thần, ung bướu, nhi - sản nhi; Đề án 1816 về luân chuyển cán bộ chuyên môn từ BV tuyến trên về hỗ trợ cho tuyến dưới; Đề án xây dựng các BV vệ tinh, nâng cao chất lượng KCB… Gần đây, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Đề án giảm quá tải BV giai đoạn 2012 -2020 với mục tiêu là nâng cao chất lượng điều trị nội trú, giảm số ngày nằm điều trị, giảm công suất sử dụng giường bệnh của các BV có công suất sử dụng giường bệnh quá cao (trên 120%) thuộc tuyến T.Ư và các BV tuyến cuối của Hà Nội, TPHCM xuống dưới 100%.
Hiện nay, việc giảm tải đã có những chuyển biến nhất là ở tuyến tỉnh và huyện, và một số BV tuyến T.Ư như BV K, BV Nội tiết... Bộ Y tế đã ban hành quyết định về việc hướng dẫn quy trình khám bệnh tại khoa khám bệnh của BV, nhằm cải tiến quy trình khám bệnh, rút ngắn thời gian chờ, giảm bớt phiền hà cho người bệnh khi đi khám bệnh… Tuy nhiên, việc triển khai hiện cũng đang gặp khó khăn như: Nguồn kinh phí nhà nước đầu tư cho y tế còn hạn chế; các hoạt động đầu tư xây dựng; nâng cấp mở rộng BV vẫn chưa được bổ sung đầy đủ; năng lực các BV tuyến dưới còn yếu, quá trình nâng cao năng lực và củng cố y tế tuyến dưới, tuyến cơ sở cần phải có thời gian nhất định mới thấy được tác động làm giảm quá tải ở tuyến trên.
Đây là đợt điều chỉnh giá viện phí sau 17 năm!
Sau 1 năm thực hiện giá viện phí mới, người dân vẫn phàn nàn về chất lượng khám - chữa bệnh tại các cơ sở y tế. Bộ Y tế đã có đánh giá như thế nào sau 1 năm thực hiện giá viện phí mới?
- Để đánh giá chất lượng KCB phải có sự nghiên cứu, đánh giá hết sức toàn diện. Bộ Y tế đã giải trình rất rõ lý do điều chỉnh giá viện phí theo Thông tư 04 năm 2012 là điều chỉnh giá đã quy định từ năm 1995, đến năm 2012 là 17 năm mới được sửa đổi, bổ sung, chứ không phải là điều chỉnh giá của năm 2011, 2010; trong khi đó chất lượng KCB hiện nay so với năm 1995 đã tăng lên rất nhiều, trình độ chẩn đoán tăng, nhiều kỹ thuật trước làm thủ công, bán tự động nay đã làm bằng hệ thống tự động, hiệu quả, chất lượng chẩn đoán, điều trị tăng.
Hiện nay phần lớn các tỉnh mới thu viện phí ở mức 60-80% mức giá tối đa, như vậy cũng chưa đủ các chi phí trực tiếp để thực hiện dịch vụ. Với mức thu này nhiều BV vẫn rất khó khăn trong việc đảm bảo kinh phí để duy trì hoạt động, nên chưa thể nâng cao chất lượng KCB một cách rõ rệt được.
Sau hơn 1 năm thực hiện giá viện phí mới đã tạo điều kiện cho các cơ sở KCB đặc biệt là tuyến xã, tuyến huyện có thêm nguồn thu để trang trải các chi phí phục vụ người bệnh, từng bước nâng cao chất lượng KCB. Các BV đã dành 15% tổng số thu khám bệnh và ngày giường bệnh để đầu tư cho khu vực khám bệnh và buồng bệnh, nên khu vực khám bệnh, các buồng bệnh đã được cải thiện, khang trang, sạch sẽ hơn trước, cải tiến quy trình khám bệnh, thu viện phí để giảm thời gian chờ đợi, người bệnh đã hài lòng hơn.
Đối với người bệnh có thẻ BHYT, quyền lợi được nâng lên rõ rệt vì không phải trả thêm hoặc tự mua thêm một số thuốc, vật tư mà trước đây do giá thấp, người bệnh phải tự mua hoặc phải trả thêm do quỹ BHYT không thanh toán. Đặc biệt, các BV tuyến trên tăng cường chuyển giao kỹ thuật cho tuyến dưới cùng với việc điều chỉnh giá dịch vụ nên đã khuyến khích các BV tuyến dưới phát triển kỹ thuật, góp phần nâng cao trình độ chuyên môn tuyến dưới, từng bước giảm quá tải cho tuyến trên.
Xin cảm ơn Thứ trưởng!