Bỏ qua tới nội dung chính
Hội người Việt Nam tại Ba Lan
Quê Việt Online

Sự vô cảm đang hoành hành

22/11/2013 16 phút đọc Nguyễn Quảng
Đến sự kiện anh Nguyễn Thanh Chấn, từ một người vô tội, con liệt sĩ, trong chốc lát trở thành kẻ giết người với
Sự vô cảm đang hoành hành

Đến sự kiện anh Nguyễn Thanh Chấn, từ một người vô tội, con liệt sĩ, trong chốc lát trở thành kẻ giết người với án chung thân - may là anh con liệt sĩ nên được chung thân chứ nếu tử hình anh rồi thì giờ tất cả ngồi “ăn cho hết”- từ dân gian hay dùng - thì tất cả mọi thứ đã được bày ra, trong đó nổi lên là sự vô cảm của các cơ quan công quyền.

Phạm nhân kêu oan, luật sư kêu oan, gia đình kêu oan, báo chí kêu oan... tất cả mọi người kêu oan, chứng cứ chứng minh oan, nhưng cơ quan điều tra, công tố, xét xử 2, 3 cấp đều bỏ ngoài tai, vẫn quy tội giết người, thậm chí dùng lời văn du dương chứng minh “bị cáo nại ra để trốn tránh trách nhiệm”, còn phịa ra bị cáo cưỡng dâm không thành, trong khi thủ phạm thực sự chỉ cướp tiền... Phạm nhân tố cáo trước tòa là bị bức cung, tòa cũng bỏ ngoài tai...
 
Sự vô cảm đang hoành hành 1
Ông Nguyễn Thanh Chấn bên người vợ lâm bệnh sau 10 năm vất vả kêu oan cho chồng.
 

10 năm, tan nát một gia đình. Con thề đi làm ôsin suốt đời để minh oan cho bố. Vợ văn hóa lớp 3, liên tục đi kêu oan cho chồng đến mức bị tâm thần, hàng đống đơn đã im lặng nằm ở đâu đó, không có hồi âm, để người đàn bà đau khổ này phải bất đắc dĩ thay mặt cơ quan điều tra trực tiếp điều tra. Và chính chị đã tìm ra kẻ giết người thật sự của vụ án, báo cho cơ quan chức năng đến bắt.

Chỉ cần điểm sơ qua như thế đủ thấy chúng ta, bộ máy công quyền ấy, đã vô cảm thế nào trước thân phận của những người dân. Nhiều số phận cá nhân sẽ thành số phận dân tộc. Thế mà đến giờ, 2 ông ngồi xử trả lời ráo hoảnh là quên rồi, có hỏi thì hỏi Quốc hội ấy. Cái tâm lý đổ tội cho tập thể nó ăn sâu đến mức kinh khủng như thế. Còn các điều tra viên đã ép cung, bức cung, các KSV đã làm ngơ, im lặng, đồng lõa... chưa thấy họ lên tiếng.

Bao nhiêu đơn từ trong 10 năm qua đã nằm ở đâu? Các cơ quan ăn lương của dân để bảo vệ dân. Họ đã làm gì để bảo vệ anh Chấn và gia đình suốt 10 năm qua?... Và chỉ ở tỉnh Bắc Giang thôi, hiện người ta đang phát hiện có đến 3, 4 vụ oan hoặc đang kêu oan, trong đó có người đang chờ... thi hành án tử hình.

Phải nhìn thẳng mà nói thật với nhau rằng, văn hóa của chúng ta đang có vấn đề, đang khủng hoảng rất nặng, ở cả văn hóa ứng xử và ứng xử văn hóa.

Cái gốc rễ của văn hóa là sống đẹp, sống tốt với nhau, sống vì nhau đang bị tha hóa. Bây giờ người ta chỉ sống cho mình. Sự hy sinh nhường nhịn rất ít, sự yêu thương đùm bọc cũng hiếm. Bằng mọi cách người ta làm giàu và phô phang chuyện giàu. Người ta vô cảm trước mọi thứ, nên mới có cảnh hàng trăm người lao vào đánh chết vài kẻ trộm chó, mới có chuyện đơn từ của dân gửi đi cứ lòng vòng đùn đẩy cả chục năm không ai để mắt đến!...

Người ta tha hóa và vô cảm từ những cái đơn giản nhất.

Nhà tôi ở trước một trường mẫu giáo. Thường thì trên đường chở con đi học bố mẹ hay mua đồ cho con ăn, và đến gần cổng trường thì chúng... hoàn thành nhiệm vụ, đưa vỏ hộp hoặc giấy gói cho bố mẹ chúng. Và bố mẹ chúng thản nhiên... thả ngay xuống đường, đến nỗi có nhiều đứa con phải túm áo bố mẹ cương quyết bắt bố mẹ xuống nhặt chỗ rác họ vừa vứt xuống ấy, hoặc là mang bỏ đúng thùng rác, hoặc là mang theo đến cơ quan mà bỏ...

Đến to hơn, như đã bỏ mặc chiếc tàu bị nạn suốt 6 tiếng đồng hồ trên biển để rồi có đến 9 người chết. Nếu người ta dũng cảm, ngay từ đầu đã báo tin một cách trung thực, hoặc 2 chiếc tàu đi cùng cố gắng tối đa, không dửng dưng chạy qua như thế, có thể số nạn nhân sẽ ít hơn, tai nạn sẽ bớt thảm khốc hơn...

Điều gì đã làm cho con người hôm nay lạnh lùng vô cảm đến như thế? Điều gì đã khiến cho cái ác ngày càng ác hơn như thế?...

Có lỗi ở cả văn hóa ứng xử và ứng xử văn hóa.

Người ta chú ý tới những cái to lớn, cái vĩ đại, mà quên đi những cái tưởng nhỏ nhặt vụn vặt, nhưng lại là gốc rễ của văn hóa.

Ở huyện Ia Pa, Gia Lai, mấy ông công an đánh một thằng cu 17 tuổi thừa chết thiếu sống vì cãi nhau trong quán karaoke. Vấn đề là không chỉ cáu lên nện một trận rồi thôi, mấy viên công an này đã dong đi nhiều nơi đánh thằng cu nhiều lần trong nhiều giờ ở nhiều địa điểm. Cu này phải đi cấp cứu dài ngày ở bệnh viện và các viên công an này không bị truy cứu vì chấn thương mới chỉ có... 4%.

Ở Thanh Hóa tỉnh, Cẩm Thủy huyện, Cẩm Vân xã có vụ xí nghiệp hóa chất chôn thuốc trừ sâu năm này sang năm khác, ô nhiễm đến chết người nhưng chính quyền không biết dù dân đã nộp đơn tố cáo từ lâu. Dân đành “tự cứu” bằng cách phong tỏa nhà máy, tự mình điều tra, lập chốt canh giữ hàng mười mấy ngày nay rồi. Trong khi ấy thì bộ máy công quyền chạy rất chậm, thầy đổ tớ tớ đổ thầy, đến nỗi dân chính thức tỏ ý nghi ngờ chính quyền cố tình tạo điều kiện cho nhà máy đánh tháo, thậm chí nữa, một tờ báo còn ngỏ ý nghi ngờ, ngay công an cũng cố tình bao che...

Đau lòng đến nỗi, bây giờ muốn làm người tốt, người không vô cảm cũng khó, bởi sẽ không ai tin. Ví dụ ra tay nghĩa hiệp chẳng hạn, một là nhừ đòn vì người ta sẽ tưởng mình là cướp, hai là người bị hại cũng sẽ không tin là tại sao bây giờ lại có người... tốt, giúp mình, nên cũng sẽ thẳng thừng từ chối.

Sự vô cảm liệu đã đến mức vô phương rồi?     

Nhà thơ Văn Công HùngSK&ĐS

Người Việt vô cảm vì đâu?

Khi bàn về bệnh vô cảm, có anh nhà báo người Việt định cư tại Anh nói với tôi: "Ở nước mình, vô cảm mới sống được. “Sẵn lòng” quá dễ vạ lây. Anh đã từng đưa người say rượu tai nạn bị bỏ mặc ngoài đường đi cấp cứu rồi bị cả làng cả tổng nhà họ đánh đuổi vì nghĩ anh là thủ phạm.” Tôi cứ nghĩ mãi về câu chuyện đó, trong lòng không nguôi day dứt một câu hỏi “Người Việt vô cảm vì đâu?”.
 
Tôi nhớ ngày chân ướt chân ráo sang Đức, một mình tự mò mẫm giữa Berlin xa lạ. Đường phố Berlin vắng hiu chứ đâu có đông đúc như ở nhà. Vậy mà lạc đường. Thật đáng sợ. May mắn thay, một bác gái người Đức, không hề biết nói tiếng Anh, đã tận tình đứng gần nửa tiếng vẫy taxi (ở Đức bắt taxi rất khó), rồi xì xồ gì đó với driver, tôi thoát hiểm. Thử hỏi, giữa cái lạnh -5 độ C nhá nhem tối, người phụ nữ ấy cứ “vô cảm” để mặc một người xa xứ như tôi “bơi” trong “xứ tuyết”,”lữ khách” sẽ tủi phận nhường nào. Một cử chỉ ấm lòng đó đã khiến tôi thiện cảm ngay lập tức với người Đức, một dân tộc vẫn bị chê là “lạnh lùng”.
 
Nhớ có lần sang thăm Rome đúng vào dịp lễ Phục sinh, xe buýt đông như nêm, bị móc túi, phải vào đồn cảnh sát, tôi đã bị chinh phục hoàn toàn bởi một cử chỉ hết sức ân cần của anh công an, dù đang rất bận với hàng tá nạn nhân – đứng dậy ra đóng cửa sổ cho khỏi gió rồi ân cần hỏi han khi một bà cụ bước vào.
 
Ở nơi đây, hình ảnh một người xa lạ chìa tay đỡ người già trẻ con bước lên xe buýt là điều hết sức bình thường. Một người qua đường cúi xuống nhặt rác… không phải của mình cho vào thùng là hết sức bình thường. Một người đàn ông mở cửa giúp phụ nữ trẻ em là điều hết sức bình thường. Và ngay lập tức có những ánh mắt giận dữ ném về phía những người cố tình vượt đèn đỏ, những người không chịu xếp hàng, những người vô tình mở loa oang oác khi nói chuyện điện thoại…v.v. Những hành vi phản cảm luôn luôn bị cả cộng đồng phản đối tức thì.
 
Người Việt vô cảm vì đâu? 1
Ảnh minh họa.
 
Tôi cứ nghĩ mãi về cái gọi là “ý thức” ở những nước phát triển. Phải chăng cái xấu mới manh nha đã bị cả cộng đồng lên án nên chẳng có đất mà phát triển. Tôi tin rằng một người Việt Nam dù quen vượt đèn đỏ ở nhà, sang Đức sẽ nhanh chóng tuân thủ luật giao thông. Ở ta, hành động tốt cũng chẳng được cổ vũ, hành động xấu cũng chẳng bị lên án. Mọi người cứ thờ ơ, lặng lẽ đi qua nhau. Và đương nhiên, chính điều đó là đất tốt cho cái xấu phát triển. Cỏ dại vốn dễ sống, dễ lây lan, cái tốt ngày càng bị nhấn chìm. Một điểm khác biệt nữa là ở các nước phát triển, tôi thấy người ta rất “hào phóng” lời khen, khen đúng chứ không phải “ve vuốt” nhau. Đó cũng là một động lực khuyến khích cái tốt lớn nhanh. 
 
Tờ Petrotimes vừa đăng:“Việt Nam đứng thứ 13 trong bảng xếp hạng những quốc gia mà người dân ít có cảm xúc (vô cảm) nhất. Điều đó cho thấy mức độ nghiêm trọng của căn bệnh thờ ơ, dửng dưng của không ít người Việt hiện nay”. Tôi không nghĩ người Việt Nam vô cảm, bởi ở một môi trường khác, họ trở thành con người khác, hoàn toàn hòa nhập. Vậy phải chẳng, xã hội Việt Nam đang khiến người dân trở nên vô cảm. Khi một người có hành động sai, cộng đồng không lên án, đó là lỗi của cả cộng đồng. Không ai nghĩ mình sai cho đến khi được người khác chỉ ra một cách thấu tình đạt lý. Trong khi đó, cộng đồng lại chỉ quen chỉ trích phê phán theo hiệu ứng đám đông, thiếu căn cứ khoa học, làm sao người có lỗi nhận ra khiếm khuyết của mình. Một nghĩa cử đầy tình người như anh bạn tôi kể trên, bị cả một đám người hắt hủi. Nỗi sợ hãi, sự đơn độc đã khiến anh buộc phải ”vô cảm” trong những lần tiếp theo.
 
Thiết nghĩ, muốn trị tận gốc sự vô cảm, từng cộng đồng nhỏ, từ cơ quan, trường học hãy cùng lên án cái xấu, cùng nuôi dưỡng cái tốt. Tôi tin mầm xanh sẽ đánh bại cỏ dại. Từ mẫu giáo, phổ thông, thay vì môn đạo đức giáo điều, hãy dạy trẻ biết chia sẻ với cô giáo, bạn bè, gia đình từ những việc nhỏ nhất như giúp mẹ việc nhà, tự biết phục vụ bản thân. Cái tốt được ươm mầm mỗi ngày một ít. 
 
Thấy một người hoạn nạn bàn làm ngơ, nghĩ chẳng liên quan đến mình. Nhưng đến khi chính mình hoạn nạn, bạn mới thấy cái cô độc giữa đông đúc người nó khủng khiếp đến nhường nào. Nhà hàng xóm cháy sẽ lan nhà mình. Một người bị đau mắt đỏ có thể kéo theo cả cộng đồng. Vì vậy mà phương Tây họ luôn tạo cái gọi là “biên giới mềm” khi đi hỗ trợ phòng chống bệnh tật tại các nước kém phát triển. Thực chất, người phương Tây đang lo xa cho chính bản thân họ. 
 
Vậy thì tuyên chiến với vô cảm cũng là lo xa cho chính bản thân mình gia đình mình. Mỗi người hãy chìa bàn tay khi người khác cần, hãy quyết liệt phản đối những hành động xấu, tôi tin, xã hội sẽ chuyển mình khỏi lớp vỏ vô cảm bao bọc bấy lâu.
 
Thảo Chi
 

Tại sao xã hội này vô cảm?

Thỉnh thoảng đọc báo lại giật mình, chuyện 1 người sắp chết do tai nạn bị bỏ mặc, 1 người bị thương do ngã xe nằm im bên đường, mọi người vẫn vội vã vọt qua, đám đông bu vào đông dần và bàn tán... Mọi ô tô bị chặn lại đều từ chối chở người đi cấp cứu. Nếu buổi tối, khi đường rất vắng không còn ai, thì càng ít người dừng xe giúp đỡ, họ ngại phiền - phức.
 
Chỉ liếc qua báo mạng, thì không thiếu những người bị đánh, thậm chí đã có trường hợp bị đâm đâm chết, bởi người nhà nạn nhân, do bị nghi chính là thủ phạm. Bởi vì thường thường, khi tai nạn xảy ra, mọi người luôn bắt người va chạm với nạn nhân đưa nạn nhân đi viện cấp cứu. Sai đúng xét sau. Người nhà nạn nhân, không cần biết phân biệt phải trái, giữ dịt người giúp đỡ lại, hoặc giữ giấy tờ giữ xe, chờ nạn nhân tỉnh để đối chứng.
 
Nếu anh giúp người may mắn, nạn nhân tỉnh lại, và nói nguyên nhân tai nạn, anh sẽ được xin lỗi và được cám ơn. Nhưng đó là may mắn, nếu không may, nạn nhân tỉnh lại nhưng không nhớ gì (trường hợp này không ít), hoặc xúi quẩy hơn, nạn nhân chết, thậm chí chết trên đường đến viện, khi đưa đến cổng viện họ chỉ là cái xác, lúc này thì thật tai bay vạ gió, anh giúp người lúc này không thể thanh minh, bác sĩ, công an, dân sẽ xúm đông xúm đỏ, và người nhà nạn nhân bám vào cái lí nghe có vẻ lọt tai: “Nếu anh không gây tai nạn, sao anh đưa nạn nhân vào viện?”.
 
Bạn của tôi, đã dừng xe chở 1 anh bị tai nạn bất tỉnh theo lời đề nghị của đám đông, khi đến viện, 1 anh đi cùng giúp khiêng người và biến mất, anh bạn tôi phải để tên tuổi, đặt cọc tiền viện gần 3 triệu, và tìm số điện thoại gọi người nhà nạn nhân đến.
 
Khi người nhà đến, anh tưởng xong và được cảm ơn vì việc thiện, nhưng tai bay vạ gió, anh bị nghi là người gây tai nạn, không ai tin khi nghe anh giải thích, họ gọi công an đến, anh bị giữ ô tô để điều tra hơn 1 tháng. Anh nạn nhân do say quá khi tỉnh lại hoàn toàn không nhớ gì, và để chạy cho chiếc xe tiền tỷ ra, anh bạn tôi phải đi lại nhiều lần rất mất thời gian, anh phải lo lót tiền cho chính người anh cứu và thân nhân để họ kí vào biên bản 2 bên tự giải quyết. Vụ việc xong xuôi, anh phải mất thêm hơn 1 triệu để giặt ghế xe do máu bám, mất tiền lưu kho cho cái xe yêu quý và tiền bảo dưỡng xe do bị bỏ không quá lâu.  Và tôi cược nếu quay lại được thời gian, anh sẽ bỏ mặc người bị nạn, vì quá nhiều rắc rối sẽ đến sau đó.
 
Tôi cũng nghe nhiều chuyện có anh đưa người tai nạn giữa đêm đi cấp cứu, và bị chém đứt gân tay, hoặc bị người nhà nạn nhân đánh hội đồng, mà không hề kịp thanh minh câu “Chính tôi là ân nhân!”. Có anh đưa người đi cấp cứu thì té ra nạn nhân trước khi bị tai nạn đã cầm 1 số tiền lớn, và nó không cánh mà bay, lúc này anh đưa người cấp cứu rất khó thanh minh, và người nhà thì tóm chặt đòi khoản tiền đó!!!
 
Trong các trường hợp tai nạn ở phương Tây, người dân không bao giờ di chuyển nạn nhân, trừ khi nạn nhân đang ở trong 1 chiếc xe đang cháy, nếu không lôi ra kịp thì sẽ chết cháy, nếu không họ chỉ ngồi cạnh, an ủi nạn nhân và gọi cấp cứu nếu không biết cách sơ cứu. Và việc đầu tiên của đội cứu hộ là cố định cổ nạn nhân, và đưa lên cáng nhẹ nhàng nhất có thể.
 
Ở nước ta, bất biết thế nào, khi nạn nhân bất tỉnh, đều bế xốc nạn nhân lên đưa vào viện, thậm chí để nạn nhân nằm vắt vẻo trên xe máy… Về y mà nói, nếu nạn nhân bị gãy cổ, thì cú bê đó khiến nạn nhân chết ngay, hoặc cả đời họ sẽ ở trên xe lăn, vì tổn thương tủy sống, hoặc nếu bị gãy xương, cái xương gãy sẽ chọc đâu đó gây nặng hơn, hay chấn thương sọ não thì bị gập cổ khiến cho nạn nhân ngừng thở vĩnh viễn …
 
Ở Việt Nam, nhân dân thường không được học qua cách sơ cứu, và nếu bạn cũng chưa biết cách, tôi khuyên bạn không nên cứu. Khi cứu 1 ai đó, nếu không biết đúng cách, rất có thể bạn đã giết người ta. Và với bao nhiêu rủi ro bạn có thể gặp sau đó với người nhà nạn nhân, hãy cân nhắc khi cứu 1 ai đó.
 
Chính tôi, khi lái xe thấy 1 đám đông phía trước, có 1 xe máy nằm đường với 1 vết cày và dầu loang dưới lòng đường, 2 chiếc dép tổ ong và chiếc mũ bảo hiểm lăn lóc rải rác, tôi thấy vài người đang cố vẫy xe ngược chiều…. Tôi giảm số, tạt vào vệ đường, cài số lùi, và quay ra đường khác, vài xe khác cũng làm y như tôi.
 
Nếu anh nạn nhân hôm đó có do cấp cứu muộn mà qua đời, mong anh hãy hiểu cho tôi, sống ở xã hội này, muốn làm người lương thiện cũng đâu có dễ…
 
Nguyễn Quảng (từ Milton Keynes, Anh Quốc)
 
Tin tài trợ
Quảng cáo Quê Việt

Liên hệ: ads@queviet.eu