Cho phép nghỉ là không đúng với hiến pháp Ba Lan?
Liên hiệp Doanh nghiệp tư nhân Ba Lan „Lewiatan” đã cho rằng việc Quốc hội và Thương nghị viện thông duyệt ngày Lễ Ba Ông Vua vào danh sách những ngày được nghỉ trong năm là không đúng với Hiến pháp. Vào tháng Giêng Lewiatan sẽ trình đơn đề nghị xem xét việc này lên Tòa án Hiến pháp.
Theo ý kiến của doanh nghiệp này thì bộ luật mới thông qua là không có lợi cho các nhà doanh nghiệp, bởi vì nghỉ thêm 1 ngày là làm cho các công ty Ba Lan bị thiệt hại nhiều về kinh tế. Lewiatan cho rằng nghỉ nhiều thì nền kinh tế Ba Lan sẽ không còn hấp dẫn về sự cạnh tranh cho các nhà đầu tư.
Theo như Lewiatan tổng kết thì Ba Lan là một trong những quốc gia có quá nhiều ngày nghỉ lễ. Trong các nước thuộc Liên minh Châu Âu thì có số lượng trung bình các ngày nghỉ là 9,6 ngày trong năm. Chưa kể đến ngày nghỉ thêm vào Lễ Ba Vua này thì số lượng các ngày nghỉ trong năm ở Ba Lan đã vượt quá con số trung bình này.
Vậy tại sao lại có ngày nghỉ lễ này, ý nghĩa của nó ra sao?
Chúng ta hãy cùng tìm hiểu ý nghĩa của ngày lễ Ba Ông Vua và sự liên quan đến ngày lễ Noel.
Lễ Noel
Ngày lễ đầu tiên là ngày 24.12, đó là ngày lễ rất đặc biệt của Ba Lan, ngày kỷ niệm Chúa Giê su Cristôp sinh ra, một ngày trước những ngày nghỉ lễ. Sự long trọng của ngày này có tính chất truyền thống, nhưng trong lịch nhà thờ thì đây không phải là ngày nghỉ để làm lễ nghi. Trong truyền thuyết cho rằng, khi trên bầu trời có xuất hiện ngôi sao đầu tiên thì tất cả mọi người phải ngồi nghỉ, làm lễ ăn tối cùng nhau. Đây coi như là đã làm xong mọi công việc dọn dẹp trước lễ, còn những người theo đạo thì chuẩn bị tinh thần để đón lễ Noel. Không còn gì nghi ngờ khi buổi tối này là quan trọng nhất trong năm đối với tụi trẻ con vì ở dưới gốc cây thông Noel sẽ có rất nhiều quà tết. Mọi người khi ăn tối cùng nhau có bẻ bánh mỳ chia nhau, bánh mỳ được làm theo kiểu rất mỏng theo nghi lễ, cùng chúc nhau mọi điều tốt lành. Truyền thống tốt đẹp khuyên bảo mọi người nên bày ở trên bàn ăn thêm một bộ bát đĩa cho một người nào đó không quen, biết đâu sẽ đi qua, bởi vì trong ngày lễ trọng đại như vậy thì không nên để ai đó bị cô đơn một mình. Trên bàn tiệc lễ người Ba Lan có đầy đủ các món ăn chay không thịt, trong đó quan trọng nhất là cá chép, thỉnh thoảng có thêm các món ăn xuất xứ từ các vùng lân cận Ukraina, Bielarus và Litva, như là kutia (bột mỳ làm với vừng và mật ong), có nhiều loại xúp rất khác nhau và có pierogi (bột mỳ luộc có nhân bên trong).
Vào nửa đêm thì trong các nhà thờ có làm lễ cầu nguyện đặc biệt. Tính từ lúc đó thì ngày lễ bắt đầu. Hai ngày 25 và 26.12 ở Ba Lan được nghỉ việc và theo truyền thống thì mọi người phải nghỉ ngơi ở nhà cùng người thân và bè bạn. Nhưng rất ít người biết được là các ngày lễ phải kéo dài đến tận lễ Ba Ông Vua, tức ngày 06.01. Trong suốt khoảng thời gian này thì mọi người cần vui vẻ với nhau theo phong tục và đặc biệt là phải lễ độ với nhau như ruột thịt.
Bên cạnh nội dung tôn giáo và lễ tưởng niệm Chúa Giê su Cristôp ra đời thì những ngày lễ này thường được coi như là ngày lễ đặc biệt có tính chất gia đình. Bởi vì như vậy làm mọi người tưởng nhớ tới Đức Mẹ của Giê su Cristôp và người cha đỡ đầu của đấng ngài là Saint Giô sê.
Trong thời gian này thì mọi nhà có trang trí cây thông. Đến nay cây thông Noel (choinka) đã thành truyền thống của Ba Lan, nhưng thực ra thì truyền thống này chưa có từ lâu. Phong tục đặt cây thông và trang trí lên đó được đưa vào Ba Lan từ nước Đức, trước đó thì có những đố trang trí làm bằng rơm rạ đan thêu treo trên trần nhà. Sau những ngày lễ thì cây thông sẽ được phép vứt bỏ đi vào sau ngày lễ Ba Ông Vua (06.01).
Thời điểm từ lễ Noel đến ngày lễ Ba Ông Vua có tính chất đặc biệt, bởi những bài ca tôn giáo rất hay, gọi là thánh ca được hát lên. Thánh ca không chỉ được hát trong nhà thờ, mà còn hát cả trong mọi nhà và được rất nhiều người đặc biệt yêu thích.
Trong suốt quá trình nghỉ lễ thì ở nông thôn cũng như thành phố có xuất hiện những nhóm chuyên hát thánh ca, đây là những thanh niên hay trẻ con, ăn mặc trang phục theo kiểu thời điểm Chúa Giê su Cristôp sinh ra, nhưng không nhất thiết phải thật giống như xưa. Tụi trẻ hát thánh ca, diễn lại vài cảnh buồn cười và chờ đợi hy vọng là mọi người thưởng quà, thường là đồ ăn uống. Trong các nhà thờ thì có bày trang trí vườn thú chăn nuôi – đây là một hình thức diễn kịch, giới thiệu bối cảnh lịch sử khi Chúa sinh ra trong một trại nuôi cừu rất đơn xơ. Đây cũng là một trong những hình thức mà sau này kịch hát múa hiện đại dựa theo mà phát triển.
Trong suốt quá trình nghỉ lễ, người dân rủ nhau đi dạo thăm các nhà thờ, ở những nơi đó thường có những cảnh diễn gọi là kịch tấu, tức là có làm những người giả miêu tả sự ra đời của Chúa Giê su Cristôp. Mỗi một giám mục và giáo dân mỗi vùng thường có tham vọng là thi đua trang trí cho kịch tấu của mình được đẹp nhất, như vậy là không ít lần chúng ta có thể được đến xem những tác phẩm nghệ thuật thực sự, có nội dung đầy tôn giáo tín ngưỡng, nhưng lại rất cảm động ngay cả cho những người không theo đạo. Những tác phẩm này miêu tả, quảng bá cho tất cả những ai có sẵn trong mình trái tim tình yêu, thiện cảm và cởi mở.
Ngày lễ Ba Ông Vua
Truyền thuyết nói có ba Nhà kinh sử từ Phương Đông đi sang xem kịch tấu ở Betlejem, để đón chào sự ra đời của Chúa Giê su, những người này được gọi là Ba Ông Vua, để chấp nhận lòng trìu mến cho mọi sự khác biệt. Theo truyền thống thì mỗi một Ông Vua có màu da khác khau và có phong cách ăn mặc thể hiện theo đúng từng vùng đất sinh sống khác nhau trên toàn thế giới.
Marco Polo khi sang Viễn Đông (thế kỷ 13) có miêu tả trong nhật ký của mình: „Ở Persia có một thành phố tên là Savah (hiện nay thuộc Iran – TG), từ thành phố này đã có 3 Magoi (tiếng Hy Lạp) – tức là 3 Nhà kinh sử - đi sang thăm kịch tấu ở Betlejem, để đón chào sự ra đời của Chúa Giê su”.
Thực ra thì trong Kinh thánh không ghi rõ họ tên hay là cả số lượng có bao nhiêu Nhà kinh sử như vậy, mà chỉ nêu ra là có những Nhà thiên văn kinh sử xuất xứ từ phía Đông. Sau này nền Công giáo Phương Tây thường gọi theo 3 tên để ghi nhớ là: Kasper, Melchior và Baltazar, theo như truyền thuyết đã được nảy sinh ra từ thời Trung cổ. Như vậy lịch sử Kinh thánh có kể về những người nước ngoài, mà không biết số lượng là bao nhiêu, nhưng người ta thường nói về 3 kỳ tài đặc biệt, và đã công nhận số lượng là có 3 Nhà kinh sử.
Những người này nhìn thấy ngôi sao sáng xuất hiện trên vùng trời Betlejem, đoán rằng sẽ có một vị Vua xuất hiện tại vùng đó. Cho nên họ đã đi sang Betlejem, để đón chào Vua của người Do Thái. Trên đường đi họ có rẽ vào triều đình của Herod. Bá chủ Herod này khi nghe thấy tin là có người mới ra đời như vậy thì đã ngầm biết và tự cho rằng người mới được sinh ra đó chính là kẻ thù của mình. Ba Nhà kinh sử sau đó đã đi đến đích, họ vào thăm ngôi nhà mà Maria và Jozef đang ở, tặng Giê su hương và vàng. Thời đó thì hương rất quý giá, chỉ có những người giàu có mới có hương thắp để tận hưởng mùi vị đặc biệt của loài cây quý. Trong buổi đêm ngủ lại Betlejem, trước khi quay về cố quốc, trong giấc mơ „Ba Ông Vua” đã được chỉ dẫn là không nên về qua vương quốc Herod, do đó họ đã trở về an toàn bằng con đường khác.
Hàng năm để kỷ niệm lịch sử này, trong Nhà thờ Công giáo luôn tổ chức lễ cầu nguyện vào ngày 06.01, ở Ba Lan thường được gọi là Lễ Ba Ông Vua.
Ngô Hoàng Minh & Xuân Nguyên