Quanh năm suốt tháng “bán mặt cho đất, bán lưng cho trời” vẫn không đủ cái ăn, cái mặc; hạt lúa làm ra phải “cõng” thêm nhiều khoản chi phí ngày càng tăng cao; chăn nuôi không hiệu quả, ruộng đồng dần bị thu hẹp... Người nông dân trong thời buổi kinh tế lạm phát đã không còn tha thiết với ruộng đồng. Những phụ nữ tảo tần quyết rời lũy tre làng ra chốn thị thành mong một cuộc sống mới khá hơn...
MƯU SINH CHỐN THỊ THÀNH
Giải quyết việc làm ở nông thôn luôn là vấn đề bức xúc và nan giải, nhất là đối với các vùng quê nghèo, dân số đông, tỉ lệ người ở độ tuổi lao động cao; không có nghề phụ, đặc biệt là đất nông nghiệp ngày càng hoang hóa, thu hẹp.
Theo thống kê của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, việc thu hồi đất nông nghiệp trong 5 năm (2003 - 2008) đã tác động đến đời sống của trên 627.000 hộ gia đình với khoảng 950.000 lao động và 2,5 triệu người. Xu thế này sẽ tiếp tục tăng lên khi quá trình đô thị hóa ngày càng nhanh chóng như hiện nay.
Vì vậy lên các thành phố lớn tìm kiếm việc làm là lựa chọn của nhiều chị em phụ nữ, dù chỉ “dăm bữa nửa tháng” hay biền biệt mấy năm trời. Không có tay nghề và trình độ kỹ thuật cao, đa số đều làm những công việc phổ thông như phụ bán hàng quán, giúp việc nhà, bán dạo hay cực nhọc hơn nữa là làm phu khuân vác, phụ hồ...
Chị Hà Thị Xoan (37 tuổi, quê Bố Trạch, Quảng Bình) vào TPHCM đã hai năm nay. Công việc của chị khá thất thường, lúc phụ rửa chén nhà hàng, khi thì bốc xếp ở các khu chợ, hoặc chạy “sô” giúp việc cho các gia đình... Nói chung công việc chỉ dùng đến chân tay và sức. Chị tâm sự: “Xin vào công ty mô họ cũng đòi hỏi bằng cấp, trình độ, mà chị em tụi tui thì học hành chi. Ai vào đây cũng phải đi làm phu kiếm sống cả”.
Lên thành phố vợ chồng anh Trần Văn Hùng thuê đất nuôi heo
Công việc vất vả nhưng thu nhập của họ chẳng được là bao. Tuy nhiên, khi nói đến vấn đề “bám” lũy tre làng, các chị đều ái ngại. “Nông dân mà bỏ ruộng thì đau lòng lắm! Nhưng làm thì chẳng đủ ăn, ruộng đất ngày một ít, thiên tai mất mùa liên tục trong khi giá cả cứ tăng vùn vụt. Cả vụ lúa mấy tháng trời cũng chỉ chừng được triệu bạc, hai triệu là cùng”- chị Lê Thị Tuyết (32 tuổi quê Gio Linh, Quảng Trị) phân trần.
Cùng cảnh ngộ và suy nghĩ như vậy nên người đi trước mách bảo người đi sau, và vào lúc vụ mùa nhàn rỗi, những người trong độ tuổi lao động, đặc biệt là chị em phụ nữ lại vắng bóng nơi làng quê.
Với gánh trái cây nặng trĩu trên vai, chị Đinh Thị Hoài (47 tuổi, quê Quỳnh Lưu, Nghệ An) đi bán dạo khắp phố của các quận 1, 3, Bình Thạnh, Thủ Đức. Vừa đưa tay quệt những giọt mồ hôi mệt nhọc, chị vừa cho hay: “Nhà được hai sào ruộng, nhưng lại có tới sáu miệng ăn, đứa nào cũng đang học, không bám phố thì mần răng?”. Được biết, đứa con đầu của chị đang học năm thứ hai trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn TPHCM. Khi con vào trường nhập học cũng là lúc chị rời quê theo con vào Sài Gòn làm “tiếp tế”. Đồng tiền kiếm được vừa đủ trang trải tiền học phí, phòng trọ cho hai mẹ con, còn chút ít thì gởi về quê phụ giúp ông bà nội nuôi mấy đứa nhỏ.
Khuôn mặt rám nắng, đôi tay gân guốc, xù xì, hàng ngày chị Phạm Thị Sang (35 tuổi, quê Triệu Sơn, Thanh Hóa) đi khắp hang cùng ngõ hẻm của TPHCM thu mua phế liệu. Công việc tuy vất vả nhưng thu nhập lại khá hơn rất nhiều so với ở ngoài quê. Tay thoăn thoắt lượm nhặt những phế phẩm trong đống xà bần vừa đổ xuống, chị chia sẻ: “Tháng nào may mắn thì kiếm được vài triệu, phòng trọ, ăn uống rồi còn để dành được triệu bạc. Ở quê làm gì có chừng ấy! Lũ lụt, mất mùa liên miên, như trận bão số 9 vừa rồi, miếng cơm đến miệng còn bị “cướp” nên tính đi tính lại bám phố vẫn hơn!”.
Một số chị em làm thuê trên cảng cá
Hỏi ra mới biết, chồng chị Sang mắc bệnh hiểm nghèo đã mấy năm nay, hai đứa con còn trong tuổi ăn tuổi học nên mọi công việc đều đè lên đôi vai gầy của chị. Nhắc đến chồng con chị ứa nước mắt: “Nhớ lắm nhưng phải cố thôi! Về nhà biết lấy gì mà sống, tiền thuốc thang của chồng, tiền học cho con mỗi tháng cũng hơn triệu rồi!”.
ĐỐI DIỆN VÔ VÀN KHÓ KHĂN
Đồng tiền làm ra nhiều hơn nhưng chị em phụ nữ luôn phải đối mặt với muôn vàn khó khăn, cạm bẫy rình rập. Trước hết, đó là điều kiện ăn ở thiếu thốn, mất vệ sinh tại các khu trọ rẻ tiền. Đi một vòng qua các con đường Xô Viết Nghệ Tĩnh, Kha Vạn Cân, Điện Biên Phủ, Phan Văn Trị, D2... người ta dễ nhận thấy ngoài những khu trọ dành cho học sinh, sinh viên còn có các khu “lều”, dãy trọ bình dân dành cho người lao động nhập cư. Cuộc sống tạm bợ trong những phòng trọ có khi lên đến năm, mười người. “Ở chật chội như vậy nhưng mỗi tháng chúng tôi cũng phải trả một triệu đấy, biết là đắt đỏ nhưng ở đâu cũng thế cả” - chị Sang cho biết.
Sáng đi tối về, phòng trọ chỉ là nơi ngả lưng sau ngày làm việc mệt mỏi nên đa số lao động tự do ở TPHCM đều chọn cách sống “tập đoàn” cho rẻ.
Ngoài những khó khăn về điều kiện sống, các lao động tự do nữ còn luôn bị tai nạn nghề nghiệp, các tệ nạn xã hội rình rập, lôi kéo; đặc biệt là những phụ nữ trong độ tuổi 16 đến 30, nguy cơ bị xâm hại nhân phẩm, bị lừa đảo bởi bọn tội phạm buôn bán phụ nữ luôn ở mức cao. Theo số liệu của Cục CSĐT tội phạm về trật tự xã hội phía Nam, từ đầu năm 2009 đến nay đã phát hiện chín vụ, xử lý 36 đối tượng tổ chức môi giới cho người Hàn Quốc xem mặt các cô gái đến từ các tỉnh, chủ yếu khu vực ĐBSCL, để chọn làm vợ.
Từ An Giang, chị Nguyễn Thị Bé làm nghề may lưới ở cảng Cát Lái (Q2)
Không chỉ khó khăn với người lao động, tình trạng di cư tự do lên thành phố tìm kiếm việc làm cũng gây không ít khó khăn cho chính quyền sở tại. Lao động tự do không đăng ký tạm trú, tạm vắng, cuộc sống tạm bợ nay đây mai đó, làm phức tạp tình hình an ninh trật tự, ô nhiễm môi trường và phát sinh các tệ nạn xã hội. Tình trạng di cư ra thành phố kiếm sống tự phát như hiện nay mặc dù không được khuyến khích nhưng cũng không bị ngăn cản.
Vì vậy, trong khi chờ đợi các giải pháp về việc làm cho lao động nông thôn ngay tại địa phương như dạy nghề, tuyển dụng vào các nhà máy xí nghiệp, khôi phục những làng nghề truyền thống hay vay vốn làm ăn, xuất khẩu lao động... thì việc trang bị những hiểu biết về di cư an toàn là rất cần thiết đối với người lao động và là việc cần làm ngay đối với các cấp, các ngành.
Theo CATPHCM