Ủng hộ chủ trương di dời trường học, bệnh viện ra khỏi nội thành Hà Nội và nội thành TP Hồ Chí Minh, song do thông tin về chiến lược và quy hoạch phát triển cụ thể của ngành không đầy đủ, chính xác nên chính các bộ chủ quản (Bộ Giáo dục Đào tạo, Bộ Y tế) cũng tỏ ra lúng túng khi được đề nghị phối hợp thực hiện.
Cuộc đại di dời của ngành y tế và giáo dục Theo phương án Sở Quy hoạch Kiến trúc Hà Nội trình UBND thành phố cuối tháng 10/2010, 12 trường ĐH, CĐ sẽ được chuyển ra ngoại thành gồm đại học (ĐH) Công đoàn, ĐH Kinh tế Kỹ thuật Công nghiệp, ĐH Luật Hà Nội, ĐH Ngoại thương, ĐH Răng Hàm Mặt, ĐH Văn hóa Hà Nội, ĐH Xây dựng, ĐH Y Hà Nội, ĐH Y tế Công cộng, Viện ĐH Mở, Cao đẳng Công nghệ cao Hà Nội, Cao đẳng Y tế Hà Nội. Các trường này được bố trí ở các khu đô thị vệ tinh như Gia Lâm (đào tạo khối Nông nghiệp, Kỹ thuật và Công nghệ), Sóc Sơn (đào tạo là Kỹ thuật, Công nghệ thông tin), Sơn Tây (đào tạo ngành Văn hóa xã hội, Sư phạm, Du lịch, kết hợp với hệ thống trường quân đội hiện có), Hòa Lạc (chủ yếu cho ĐHQG Hà Nội, đào tạo ngành Khoa học cơ bản, Công nghệ, Kỹ thuật, Y dược và các nghiên cứu chuyên sâu). Theo quy hoạch, TP.HCM sẽ có 3 khu ĐH tập trung: Khu ĐH phía tây bắc (huyện Hóc Môn và Củ Chi) với diện tích 660 ha bố trí cho các trường: ĐH Sư phạm (53 ha), ĐH Y Dược (115 ha), ĐH Mở (20 ha), CĐ Văn hóa nghệ thuật và du lịch Sài Gòn (5 ha). Khu ĐH phía nam (Q.7, huyện Bình Chánh và Nhà Bè), với tổng diện tích 735 ha, gồm các trường: ĐH Khoa học xã hội và nhân văn, ĐH Thể dục - Thể thao, CĐ Tài chính - Kế toán, ĐH Quốc tế RMIT, ĐH Sài Gòn, ĐH Tôn Đức Thắng, ĐH Cảnh sát nhân dân, CĐ Tài nguyên - Môi trường TP.HCM (dự kiến) và ĐH Kỹ thuật công nghệ (dự kiến). SV Trường ĐH Kinh tế quốc dân chen chúc đăng kí môn học trực tuyến học kì I (2008-2009). Ảnh: Nguyệt An Khu ĐH phía đông bắc (Q.9, Q.Thủ Đức và huyện Dĩ An- Bình Dương), với tổng diện tích 815 ha gồm các trường: ĐH Quốc gia, ĐH Luật, ĐH Kinh tế, CĐ Nguyễn Tất Thành, CĐ Tài chính hải quan, ĐH Tài chính - Marketing và trường Đào tạo cán bộ quản lý giáo dục. Về lĩnh vực y tế: Theo quy hoạch được trình lên, Hà Nội sẽ có 5 tổ hợp công trình y tế đa chức năng, chất lượng cao, tầm cỡ quốc tế, gồm khu vực phía Bắc bố trí tại huyện Sóc Sơn (khoảng 100ha); khu vực phía Nam tại huyện Phú Xuyên (khoảng 200ha); khu vực phía Đông tại huyện Gia Lâm (khoảng 50ha); khu vực phía Tây tại Hòa Lạc (khoảng 200ha); khu vực phía Tây Bắc tại Sơn Tây (khoảng 50ha). Thành phố Hà Nội sẽ không xây mới bệnh viện (BV) trong khu đô thị trung tâm. Các BV mới xây phải cách trung tâm thành phố trong khu vực bán kính khoảng 25 - 30km2, phải đặt tại đầu mối giao thông thuận lợi cho người dân thành phố và các tỉnh lân cận tới điều trị. Trong bốn quận nội thành Hà Nội, hiện có 16 cơ sở y tế, trong đó 12 cơ sở cấp trung ương, bốn cơ sở của bộ, ngành. Bộ Y tế đã lên danh sách di dời 13 BV khỏi nội thành, gồm: BV Bạch Mai, BV Hữu Nghị, BV Nhi Trung ương, BV Phụ sản Trung ương, BV Tai Mũi Họng Trung ương, BV Phổi TW, BV Châm cứu Trung ương, BV Y học Cổ truyền Trung ương, BV Nội tiết, BV Mắt Trung ương, BV Đại học Y Hà Nội, BV K, BV Việt Đức. Ủng hộ chủ trương di dời Trả lời báo chí thời điểm đầu tháng 12/2010, Thứ trưởng Bộ Giáo dục - Đào tạo, TS Bùi Văn Ga, cho biết "việc di dời các trường ra khỏi nội thành Hà Nội đáng lẽ phải làm từ hơn 10 năm trước" và di dời "là vì sự sống còn của ngành, không bàn lùi nữa". "Phải di dời, không phải chỉ vì sự quá tải về cơ sở hạ tầng của thành phố mà việc này là vì sự sống còn của ngành giáo dục - đào tạo. Các trường không thể có vài héc-ta hay vài ngàn mét vuông được mà cần phải có đất đủ để đạt chuẩn cần thiết. Một trong các tiêu chí để đánh giá chất lượng đào tạo các trường là diện tích đất bình quân/sinh viên", Thứ trưởng Ga trả lời báo Thanh niên ngày 3/12. Thứ trưởng Bộ Giáo dục Đào tạo - TS Bùi Văn Ga. Ảnh: vietnamtimes.net Hiện nay, có hơn 40 trường tại TP.HCM mà trường nào cũng chỉ có diện tích đất dưới 2 ha và cũng đều cần thiết có cơ sở giảng dạy tốt hơn. Cùng chung quan điểm ủng hộ chủ trương di dời của Bộ GD và ĐT là Bộ Y tế. Lý do là vì việc di dời không thể không thực hiện được nữa, bởi 13 bệnh viện nêu trên đều là các bệnh viện tuyến trung ương, luôn hoạt động trong tình trạng quá tải trầm trọng, cơ sở vật chất cũ kỹ và xuống cấp, không đảm bảo điều kiện tốt nhất để khám và điều trị cho người bệnh. Sự đồng thuận này còn diễn ra ở các cấp trong nội bộ ngành. Các lãnh đạo của các trường ĐH tham gia buổi họp "Xây dựng hệ thống trường ĐH, CĐ tại vùng thủ đô Hà Nội" do Bộ GD và ĐT tổ chức sáng 30/11 cũng đã nhất trí ủng hộ chủ trương này. Hiệu trưởng Trường ĐH Xây Dựng Lê Văn Thành cho biết "việc xây dựng các khu đô thị ĐH lúc này là rất cần thiết". Cùng với lãnh đạo các trường ĐH Bách Khoa, Kinh tế Quốc dân, ..., ông Thành đã chủ động đi tìm địa điểm mới ở các huyện Hưng Yên, Bắc Ninh từ khi chủ trương di dời mới hình thành trong trứng nước. Trong lĩnh vực y tế, ông Vũ Xuân Phú, Phó Giám đốc Bệnh viện Phổi TW - 1 trong 13 bệnh viện thuộc danh sách cần di dời - cũng khẳng định "lãnh đạo bệnh viện ủng hộ chủ trương di dời ra ngoại thành và đã nhiều lần chủ động đi tìm quỹ đất sạch để chuẩn bị cho việc di dời về sau". Về chủ trương là ủng hộ song ông Phú đang rất băn khoăn, không biết việc này sẽ được thực hiện cụ thể thế nào. Lý do là ông Phú cũng đã dự nhiều cuộc họp bàn đến vấn đề này từ vài năm trở lại đây nhưng đến nay vẫn chưa có kết quả gì cụ thể. Ông Phú lưu ý: "Di dời bệnh viện không giống di dời trường học. Vị trí mới của bệnh viện phải tính đến khả năng tiếp cận của người bệnh, vì thời gian trong y tế rất quan trọng, sự chậm trễ có thể cướp đi sinh mạng của người bệnh. Không giống như trường học, việc di dời các bệnh viện cũng thật sự cân nhắc tính toán kỹ đặc thù điều trị của từng bệnh viện. Hơn nữa, cần có một hướng dẫn như thế nào đó thật cụ thể để tránh gây khó cho cả bệnh viện lẫn bệnh nhân, bởi việc điều trị (nhất là với bệnh nhân nội trú) không thể gián đoạn dù chỉ một ngày". Chưa tính toán quá sâu về chuyện này song ông Phú nhận định chủ trương di dời phải có sự can thiệp của Chính phủ thì mới có thể thực hiện được. "Nếu không có cơ chế rõ ràng, mọi việc không được luật hóa thì địa phương có thể không giao đất cho bệnh viện (việc này đã xảy ra rồi)". Bộ chủ quản lúng túng Ông Vũ Tuấn Định, Phó Giám đốc Sở Quy hoạch - Kiến trúc thành phố Hà Nội cho biết: "Đây là một phần trong quy hoạch tổng thể của cả thành phố vì khi xây dựng quy hoạch tổng thể của Hà Nội đã tính đến nhu cầu của các ngành nghề". Trong phạm vi của mình, Sở Quy hoạch - Kiến trúc Hà Nội đã có công văn gửi các Bộ GD và ĐT và Bộ Y tế, yêu cầu 2 Bộ phối hợp bằng cách lên danh sách các trường học, bệnh viện cần phải di dời và phải nêu cụ thể quy mô, hướng phát triển của đơn vị đó trong tương lai để từ đó xác định diện tích đất cần phải có. Tuy nhiên, theo thông tin mới nhất thì đến nay, mới có Bộ Y tế phản hồi lại công văn của Sở Quy hoạch - Kiến trúc Hà Nội, Bộ GD và ĐT đang lấy ý kiến các trường. Song công văn của Bộ Y tế không đáp ứng được những yêu cầu trên bởi Bộ Y tế mới chỉ đưa ra danh sách các bệnh viện cần di dời nhưng không nói rõ quy mô, hướng phát triển của bệnh viện đó trong tương lai. Ông Định giải thích: "Quy mô bệnh viện phụ thuộc vào số giường bệnh. Bộ Y tế muốn di dời bệnh viện A đến khu B thì cần cho Sở Quy hoạch - Kiến trúc biết quy mô bệnh viện đó, sẽ có bao nhiêu giường bệnh vào năm 2015, 2010, 2050, vv... Sau đó, căn cứ theo quy chuẩn về diện tích đất/ giường bệnh, chúng tôi sẽ xác định được xem bệnh viện này cần bao nhiêu đất (kể cả khu vực dự phòng). Nhưng Bộ Y tế chưa làm được điều này. Chúng tôi đã gửi thêm một công văn nữa đề nghị Bộ Y tế làm rõ những điểm trên nhưng đến nay chưa có kết quả phản hồi mới". Sở dĩ phải tính cho một giai đoạn rất dài vì nếu không sẽ lại rơi vào tình cảnh như hiện nay: Trước đây khu vực Cầu Giấy rất thưa người nhưng nay đã chật cứng! Ông Định không đưa ra lời bình luận về việc tại sao Bộ Y tế không nêu rõ quy mô các bệnh viện cần di dời. Song lãnh đạo một trong 13 bệnh viện dự kiến di dời cho rằng nói đến quy mô các bệnh viện trong tương lai không phải chuyện dễ vì hiện nay chúng ta chưa có một bộ phận nào nghiên cứu, đánh giá một cách tổng thể mô hình bệnh tật, quy mô bệnh tật (trong tổng dân số) và hướng phát triển/kiểm soát, làm giảm bệnh tật trong suốt một quãng thời gian dài đến mấy chục năm. Điều này cũng tương tự đối với ngành Giáo dục, khi chiến lược phát triển và quy hoạch về nguồn nhân lực ở cấp Quốc gia là chưa có thì từng ngành nghề cũng chưa thể đưa ra quy hoạch cho riêng mình một cách chính xác được. Vì thế, trong Hội nghị sáng 30/11 do Bộ GD và ĐT tổ chức, PGS-TS Nguyễn Văn Lê - Hiệu trưởng Trường CĐ Sư phạm TƯ đã nhấn mạnh: "Chúng ta bàn đến vấn đề di dời, chia đất, phân lô bây giờ là sớm quá. Điều quan trọng là Bộ GD và ĐT phải tổ chức một đoàn khảo sát tổng thể các trường ĐH, CĐ để biết nhu cầu và tương lai phát triển như thế nào? Thực tế, có nhiều trường ĐH sinh ra rồi chết yểu vì không tuyển sinh được nhưng cơ sở thì nhiều trường mơ không được. Do vậy, cần có khảo sát về hiện trạng cơ sở vật chất các trường, về tiềm năng và dự báo tương lai của họ để đưa ra những con số chính xác".
Trần Ngọc (Tuần Việt Nam)
Trong phạm vi của mình, Sở Quy hoạch - Kiến trúc Hà Nội đã có công văn gửi các Bộ GD và ĐT và Bộ Y tế, yêu cầu 2 Bộ phối hợp bằng cách lên danh sách các trường học, bệnh viện cần phải di dời và phải nêu cụ thể quy mô, hướng phát triển của đơn vị đó trong tương lai để từ đó xác định diện tích đất cần phải có.
Tuy nhiên, theo thông tin mới nhất thì đến nay, mới có Bộ Y tế phản hồi lại công văn của Sở Quy hoạch - Kiến trúc Hà Nội, Bộ GD và ĐT đang lấy ý kiến các trường. Song công văn của Bộ Y tế không đáp ứng được những yêu cầu trên bởi Bộ Y tế mới chỉ đưa ra danh sách các bệnh viện cần di dời nhưng không nói rõ quy mô, hướng phát triển của bệnh viện đó trong tương lai.