 |
Tại TP. Việt Trì, ngay trên đại lộ hoành tránh nhất từ Gia Cẩm ra kế khách sạn Sông Lô, người ta mới phải đập đi một công trình văn hóa trị giá nhiều tỷ đồng mới được xây dựng hồi cuối thập niên 80.
Đây là “cung” văn hóa thiếu nhi, một công trình văn hóa hàng đầu của địa phương tọa lạc trên một vị thế, một diện tích thỏa đáng, hoành tráng nhất thành phố.
Giá trị vật chất vào thời điểm xây dựng bằng cỡ 200 ngôi nhà tình nghĩa, còn giá trị sử dụng đất thì vị trí này thuộc hàng “vô giá”, nhưng bấy lâu nay người ta phải chứng minh ngôi nhà không giống ai, một ngôi nhà nếu được sách kỷ lục quan tâm ở dạng “ngôi nhà vùng nhiệt đới lớn nhất không có cửa hứng gió tự nhiên”. Bốn bề không có một ô cửa, vừa giống tu viện, vừa giống pháo đài, vừa không giống cái gì; với vùng có 8 tháng mùa nóng thì đây còn giống cái lò thúc mầm bên ngành nông nghiệp nữa!
Và rồi người ta đã phải khai tử siêu công trình này như nó phải thế.
Vấn đề đặt ra là khi hình thành nó, nếu không vì những lý do kiểu “tế nhị” hoặc “không giống ai” mà từ việc đầu tư, tư vấn thiết kế đến thi công đều được tiến hành đúng khuôn phép, trật tự thì một phương án nào đó sẽ đánh bật “xiêu” công trình này ngay chứ không để nó sinh ra và chết tai hại như vậy.
Cách đây bốn năm, dãy nhà hai bên đường Thành Thái quận 10, TP. HCM bỗng dưng bị phát hiện có nhiều vi phạm trong xây dựng và quyết định phá dỡ dãy phố dài gần 1 km này được ban ra. Vài trăm ki-ốt đang thuê hợp pháp bị đình chỉ kinh doanh, nhiều mâu thuẫn phát sinh và sau khi các ki-ốt này triệt thoái, người ta đóng cửa bốn năm nay rồi cho... mở lại.
Bài viết này không đi sâu vào chuyện đúng sai của vụ này mà chỉ nhìn nhận một đại lượng: tiền cho thuê hai dãy ki-ốt khu vực này bị mất trong bốn năm “nghỉ giải lao” kia là hơn 100 tỷ đồng.
Đó chưa phải con số lớn nhất trong các thiệt hại. Nếu công trình này phải đập bỏ triệt để thì thiệt hại còn cao hơn nhiều.
Những ngày này, dư luận đang dấy lên vấn đề đập hay không đập bỏ một tầng nhà trên đường Đồng Khởi giữa quận 1, TP. HCM. Và tại đây, đập hay không đập cũng là một đống tiền của bị thách thức.
Vấn đề đặt ra là: công trình này cũng như nhiều công trình khác từ Hà Nội vào TP. HCM, được xây dựng sát những đại lộ hoành tráng, thời gian thi công vài năm trời ngay giữa thanh thiên bạch nhật, nên không thể nào đặt ra chuyện các cơ quan “sơ suất” nên quên chuyện kiểm tra, giám sát!
Và, không thể nói khác là, trong nhóm nguyên nhân gây lãng phí, thất thoát thì vấn đề kỷ cương lỏng lẻo là nhóm có tính “khởi phát” để đốt những đống tiền lớn.
“Của đổ bốc chẳng đầy thưng”, viết những dòng này, không phải để phê phán, chỉ trích hoặc kéo lại những mất mát mà tác giả muốn nêu như một gợi mở để ngăn chặn những cuộc đốt tiền ở thì tương lai.
Thiết nghĩ, nếu bây giờ, bên cạnh chuyện đập bỏ những giá trị vật chất khổng lồ, có một chế tài buộc những cơ quan hữu trách nằm ở sát khu vực trọng tâm của vụ việc chịu một phần trách nhiệm tài chính, ví như một tầng nhà có sàn xây dựng 300 mét vuông trở lên bị đập, cơ quan quản lý đô thị, thanh tra xây dựng và các vị trí công tác liên đới “chung lưng đấu cật” nộp cho nhà nước chừng 300 triệu tiền phạt song hành cùng chủ đầu tư thì dứt khoát, về lâu về dài, nghề đốt tiền theo mô hình nói trên sẽ giảm thiểu đáng kể.
Bài và ảnh: Nguyễn Huy Cường (Tamnhin.net)