“Nếu chúng ta quảng bá tốt những dữ liệu chính xác về cương vực của lãnh thổ Việt Nam trên các ấn phẩm tốt về thông tin bản đồ thì mọi người sẽ hiểu chúng ta nhiều hơn, chấp nhận quan điểm của chúng ta dễ dàng hơn. Đó chính là sức mạnh của thông tin, là việc quan trọng chúng ta phải làm. Vấn đề còn lại là chúng ta cần phải làm ngay và làm tốt những việc cần làm đó”.
GS. TSKH. Đặng Hùng Võ, Nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên Môi trường lên tiếng sau nhiều trường hợp bản đồ trực tuyến của nước ngoài phản ánh sai về lãnh thổ Việt Nam.
Hãy tự trách mình, trước khi trách các ấn phẩm bản đồ của cộng đồng bản đồ quốc tế!
Tháng 3/2010, một số phương tiện truyền thông của Việt Nam bất bình trước việc bản đồ trực tuyến Google Maps mô tả sai lệch đường biên giới trên đất liền Việt Nam - Trung Quốc. Có những chỗ phần biên giới của Trung Quốc lấn sang Việt Nam, cũng có những chỗ phần biên giới của Việt Nam lấn sang Trung Quốc. Nói chung, phần thiệt thòi thuộc về Việt Nam nhiều hơn. Câu hỏi đặt ra là tại sao có những sai lệch như vậy?
Trước hết, phải khẳng định với nhau rằng, Google là một doanh nghiệp kinh doanh thông tin, hoạt động vì mục tiêu lợi nhuận từ cung cấp thông tin cho mọi người. Chắc chắn họ không có những ý đồ gì về chính trị. Những sai sót của họ về đường biên giới nói trên là do họ thiếu thông tin. Họ đã không được tiếp cận tới dữ liệu bản đồ chính thức đính kèm Hiệp định giữa hai Nhà nước về phân định đường biên giới giữa Việt Nam và Trung Quốc trên đất liền. Có thể, họ đã phải lấy dữ liệu từ một nguồn tư liệu cũ không chính thống nào đó. Sau khi có những phản ứng chính thức và không chính thức từ phía Việt Nam, họ đã sửa lại dữ liệu bản đồ trực tuyến của mình.
Việc họ không có hay không dễ dàng tiếp cận tới những nguồn thông tin chính thống về đường biên giới trên đất liền giữa Việt Nam và Trung Quốc, trước hết cần trách chính chúng ta. Một dữ liệu chính thống mà cộng đồng quốc tế không được tiếp cận thì lỗi đó là của chúng ta, do chúng ta không quảng bá được những thông tin này trên mạng thông tin toàn cầu.
Nếu cơ quan quản lý nhà nước về bản đồ nước ta (Cục Đo đạc và bản đồ Việt Nam thuộc Bộ Tài nguyên và Môi trường) tích cực nhìn rộng phạm vi hoạt động, các hiệp hội nghề nghiệp về bản đồ (Hội Trắc địa, bản đồ và viễn thám Việt Nam, Hội Địa lý Việt Nam, v.v.) có kinh phí mở rộng hoạt động quốc tế về nghề nghiệp nhiều hơn, cộng đồng bản đồ Việt Nam quảng bá được thông tin bản đồ, thông tin địa lý của mình rộng rãi hơn, thì chắc hẳn thông tin bản đồ trên thế giới đã không có những sai sót đáng tiếc như vậy.
 |
| GS Đặng Hùng Võ. Ảnh: N.Yến |
Một câu chuyện tương tự, Hội Địa lý Quốc gia Mỹ (National Geographic Society - NGS) đã đưa ra nhiều bản đồ thế giới trực tuyến trên trang web của mình với những ghi chú thông tin không đúng về quần đảo Hoàng Sa, không bảo đảm quyền lợi của Việt Nam.
 |
| Chú thích sai về quần đảo Hoàng Sa. Ảnh chụp từ website Hội Địa lý Mỹ vào 9h sáng ngày 26/3/2010 (tức 22h30 ngày 25/3/2010, giờ Washington DC, Mỹ) |
NGS là một tổ chức hiệp hội, có mục tiêu là quảng bá những kiến thức địa lý cho tất cả mọi người thông qua rất nhiều phương thức khác nhau như sách, tạp chí, thông tin điện tử, truyền hình... Mục tiêu của họ là đáp ứng tốt nhất thông tin cho người sử dụng.
Trong vài năm gần đây, Cục Bản đồ Trung Quốc đã xây dựng trang web để quảng bá thông tin bản đồ, trên đó thể hiện rất rõ quan điểm của Nhà nước Trung Quốc về cương vực của lãnh thổ Trung Quốc, bao gồm cả vùng biển Đông của chúng ta. Đây là hệ thống bản đồ được xây dựng rất chính quy, kỹ lưỡng và đạt chuẩn mực kỹ thuật cao về bản đồ trực tuyến. Một người Việt Nam bình thường cũng có thể đặt câu hỏi, tại sao chúng ta không làm như vậy? Và cũng có thể đặt câu hỏi mạnh dạn hơn là tại sao chúng ta không làm trước? Vì lãnh thổ Việt Nam nhỏ hơn, cần ít công sức hơn và cũng ít chi phí hơn.
Thực ra, được báo cáo về vấn đề này, Chính phủ đã chỉ đạo Bộ Tài nguyên và Môi trường xây dựng sớm nhất trang web để quảng bá thông tin bản đồ của nước ta. Bộ Tài nguyên và Môi trường đã giao nhiệm vụ này cho Cục Đo đạc và bản đồ, cơ quan quản lý nhà nước về đo đạc và bản đồ, thực hiện sớm nhất.
Như ở trên đã nói, cơ quan quản lý nhà nước về đo đạc và bản đồ cần quan tâm nhiều hơn tới nhiệm vụ quảng bá thông tin bản đồ chính thống của quốc gia tới cộng đồng quốc tế bằng nhiều phương tiện chuyển tải thông tin khác nhau, trong đó có bản đồ trực tuyến trên mạng Internet. Muốn mọi người trên thế giới hiểu nhiều hơn về mình thì mình phải công khai thông tin chính thống về chính mình. Đây là cách "mở lòng" tốt nhất trong giai đoạn toàn cầu hóa hiện nay.
Quảng bá thông tin bản đồ trên những ấn phẩm "bắt mắt" là một nhiệm vụ rất quan trọng trong kỷ nguyên thông tin hiện nay. Việc quảng bá này có thể bằng con đường ngoại giao chính thống của Nhà nước và cũng có thể bằng con đường ngoại giao nhân dân thông qua các tổ chức phi chính phủ hoặc doanh nghiệp hoặc các cơ quan khoa học, đào tạo. Cộng đồng bản đồ thế giới sẽ rất hoan nghênh và rất ủng hộ khi mỗi đất nước đều công khai thông tin bản đồ chính thống của mình. Thông tin chân thực về biên giới lãnh thổ có sức thuyết phục rất lớn, từng bước ăn sâu vào tiềm thức của mọi người.
Quyền lực được xác lập bằng vũ lực đã dần trôi qua cùng lịch sử. Thế giới đang trải qua một giai đoạn quyền lực được thực hiện bằng tư bản. Trong kỷ nguyên thông tin hiện nay, quyền lực được xác lập bằng tri thức gắn với thông tin.
GS. TSKH. Đặng Hùng Võ Bee.net