Hiện nay, trong 5 loại hình vận tải là đường sắt, hàng không, đường bộ, đường biển và đường sông thì thị phần của đường sắt chỉ chiếm 7%, không tương xứng với sự đầu tư, nguồn lực và sự kỳ vọng của xã hội.
Khách quay lưng với tàu
| Trước đây người ta thường ưu tiên chọn lựa phương tiện tàu lửa thì thói quen đó giờ đây đã giảm đi nhiều. Ảnh: TL SGTT |
Nếu như trước đây, khi có việc phải đi xa, người ta thường ưu tiên chọn lựa phương tiện tàu lửa thì thói quen đó giờ đây đã không còn hoặc đã giảm đi nhiều.
Điều này cũng dễ hiểu vì những năm trước, hầu hết các phương tiện vận chuyển hành khách phổ biến như tàu, xe đều có chất lượng kém như nhau thì người ta chọn tàu lửa chỉ vì tính an toàn.
Trong khi hiện nay, chất lượng của các phương tiện xe khách đã có sự chuyển biến rõ nét theo hướng tích cực từ loại phương tiện, dịch vụ kèm theo đến cung cách phục vụ,... thì ngược lại, chất lượng tàu lửa và những dịch vụ đi kèm dường như vẫn không thay đổi, hoặc chuyển biến rất chậm.
Có trực tiếp đi lại bằng tàu lửa thì mới thấy hết cảnh nhếch nhác, tệ hại, khủng khiếp của tình trạng đường sắt hiện nay. Nào là chỗ ngồi chật như nêm, bán hàng rong lên xuống toa tàu như đi giữa chợ, hành khách đứng nằm la liệt trên toa, xe bán hàng lưu động của tàu kéo qua, kéo lại không biết bao nhiêu lần trong một ngày, tình trạng say xỉn, đánh bài ngay trên toa tàu thường xuyên diễn ra, thái độ phục vụ đanh đá, vô văn hóa của nhân viên trên tàu.
Nếu như trước đây khi đi tàu được phục vụ ăn uống miễn phí thì hiện nay tất cả đều được bán với giá "cắt cổ", trong khi thực phẩm trên tàu quá dở... và rất nhiều những hình ảnh xấu trên các đoàn tàu mà ai cũng có thể nhìn thấy.
Bên trong các chuyến tàu đã vậy, mà bên ngoài cũng chẳng khá gì hơn. Tình trạng tai nạn tàu lửa vẫn xảy ra thường xuyên do chất lượng máy tàu, đường ray đã quá lỗi thời, cơ sở vật chất phần lớn đã hư hỏng và hiện trạng đường sắt và đường bộ giao nhau, thậm chí cùng chạy trên một tuyến đường vẫn đang là nỗi ám ảnh thường trực của người tham gia giao thông. Tai nạn thảm khốc mới đây trên cầu Ghềnh tại Đồng Nai đã phần nào phản ánh thực trạng đáng buồn này của ngành đường sắt.
300 tiến sĩ đường sắt
| Hệ thống đường ray cũ kỹ, lỗi thời, hàng năm thường hư hỏng vào dịp mưa bão. Ảnh: TL SGTT |
Trong lá thư gửi cho TS. Nguyễn Hữu Bằng, tổng giám đốc tổng công ty đường sắt Việt Nam (ĐSVN) hồi tháng 9.2010, TS. Nguyễn Đình Bá, hội Kinh tế & vận tải ĐSVN có phản ánh thực trạng xuống cấp và công nghệ đã quá lạc hậu của ĐSVN. Và TS. Nguyễn Đình Bá cho rằng đường sắt Việt Nam đã tụt hậu hơn… trước 1945. Nhận xét này đã khiến không ít người phải giật mình.
Cũng trong lá thư này, TS. Nguyễn Đình Bá cũng cho biết một thông tin thú vị, đó là hiện nay ngành đường sắt có không ít hơn 300 tiến sĩ. Với lực lượng trí thức, nhà khoa học hùng hậu như vậy mà tại sao để cho thực trang đường sắt đến mức như hiện nay? Đây cũng là một câu hỏi lớn còn đang bỏ ngõ và cũng là một nghịch lý vô cùng lớn.
Trong một bài viết khác được một số báo và tạp chí đăng tải. TS. Nguyễn Đình Bá đã đưa ra một nhận xét rất đáng suy nghĩ, đó là “Sẽ có trên 1.000 chuyên gia bộ Giao thông vận tải (GTVT) nhận mình là giáo sư tiến sỹ khi đó là vinh dự cho cá nhân mình và cũng sẽ không có một ai dám nhận là GS- TS GTVT nếu đề cập tới trách nhiệm khoa học trước cộng đồng ”.
Điều này chứng tỏ một thực tế thiếu trách nhiệm của những người làm trong lĩnh vực quản lý vận tải nói chung và ngành đường sắt nói riêng. Khi những người quản lý, những người đức cao vọng trọng, địa vị cao vút còn không có trách nhiệm thì sao trách được những nhân viên phục vụ trên tàu, những người đang canh gác ở các giao lộ giữa đường sắt và đường bộ đã thiếu trách nhiệm.
Về mặt kỹ thuật, đường sắt Việt Nam đã quá lỗi thời. Còn về chất lượng dịch vụ thì cũng lỗi thời không kém.
Không riêng gì đường sắt, trong một xã hội mà ngày càng có nhiều sự chọn lựa hơn thì với bất kỳ sản phẩm hay dịch vụ nào, chất lượng phải được đặt lên hàng đầu. Chất lượng ở đây không phải chỉ là sản phẩm đó tốt hay không tốt mà còn là thái độ, cung cách phục vụ niềm nỡ, ân cần, lịch sự và văn minh, ... bởi không ai dại gì mà đi chọn một sản phẩm hay dịch vụ chỉ mang đến sự khó chịu, bực mình.
Nếu không có sự đổi mới toàn diện, thì đường sắt Việt Nam sẽ tụt hậu đến bao giờ?
TRẦN MINH QUÂN (SGTT)