Hàng chục hécta rừng nguyên sinh dọc theo bờ suối thuộc Tiểu khu 1716 và 1712 do Xí nghiệp Lâm nghiệp Đăk Ha, huyện Đăk Glong, Đăk Nông quản lý, đã bị “vàng tặc” đốn hạ ngổn ngang. Bất chấp sự can thiệp của lực lượng chức năng, nạn khai thác vàng trái phép ở đây đang diễn ra hết sức nghiêm trọng.
BẤT LỰC TRƯỚC “VÀNG TẶC”
Dọc theo Tỉnh lộ 4 từ trung tâm thị xã Gia Nghĩa khoảng 30km, xã Đăk Ha, huyện Đăk Glong nằm lọt thỏm giữa đồi núi bao quanh. Ông Đoàn Nhị Hà - Phó trưởng Công an xã - dẫn đường cho chúng tôi cho biết, hiện trên địa bàn có tới ba tụ điểm với hàng chục điểm khai thác vàng trái phép đã tồn tại nhiều năm nay, gây nên những điểm nóng về an ninh trật tự rất khó kiểm soát.
Có mặt tại một tụ điểm khai thác vàng trái phép thuộc Tiểu khu 1716, trước mặt chúng tôi là hơn 10 lán trại kiên cố đã được dựng lên, hàng trăm con người đang thi nhau hì hục đào bới. Những cái hố sâu cả chục mét nối tiếp nhau, kéo dài hàng trăm mét. Hai bên bờ của dòng suối, những thân cây gỗ có đường kính hơn 1m bị đốn hạ ngổn ngang.
Tại đây đã có gần 10 “đầu nậu” chia lô, khai thác vàng trái phép. Một số “đầu nậu” có vốn dùng cả máy đào để khai thác. Tất cả hoạt động như một đại công trường, tạo nên dòng nước đục ngầu gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng.
Nhóm của anh N.T.L (19 tuổi, trú tại phường Nghĩa Đức, thị xã Gia Nghĩa) khoảng 5 người, đang làm cho ông chủ Đạt (trú tại huyện Đăk Song). Trung bình mỗi ngày nhóm đãi được khoảng 2 chỉ vàng. Ngoài tiền ăn uống, sinh hoạt, mỗi người được ông chủ trả 70.000 đồng/ngày. Cách hầm của ông Đạt vài chục mét là “đại công trường” của ông Sáng - một “đầu nậu” đến từ huyện Đăk Mil. Khác với các chủ trong bãi vàng, ông Sáng đầu tư hẳn một dàn máy móc hiện đại như xe ủi, máy đào... nhằm khai thác hiệu quả hơn. Anh Nguyễn Văn Liền quê Quảng Nam, được ông Sáng thuê nấu ăn cho các thợ đãi vàng, kể: “Mỗi ngày ông chủ thu cả chục chỉ vàng, nhưng đã 3 tháng nay chúng em chưa được trả đồng lương nào, ăn uống thì khổ cực. Dù ở gần thị xã nhưng chẳng mấy khi được ra ngoài, bởi vì ông chủ không cho phép”.
Ông Lê Tuấn Khang - Giám đốc Xí nghiệp Lâm nghiệp Đăk Ha cho biết: “Cả 3 tụ điểm khai thác vàng trái phép đều nằm trên đất quản lý của xí nghiệp. Tuy nhiên, mỗi lần chúng tôi cử cán bộ xuống ngăn cản không cho khai thác vàng thì lập tức các chủ bãi lại cho “đàn em” tới dằn mặt, nên chúng tôi đành bất lực trước tình trạng khai thác vàng trái phép trong nhiều năm qua”. Ông Khang cho biết thêm, các đối tượng khai thác vàng rất manh động, trong khi đó lực lượng quản lý bảo vệ rừng lại quá mỏng. Mới đây, khi hai cán bộ bảo vệ rừng là anh K’Lu và K’Par đi tuần tra gần khu vực khai thác vàng trái phép thì bị hơn 10 đối tượng bịt mặt trấn áp, dùng dao chém.
THẢ NỔI KIỂM TRA, XỬ LÝ!
Theo một số hộ dân sống gần bãi vàng cho biết, tình trạng khai thác vàng trái phép trên địa bàn xã Đăk Ha diễn ra hơn 10 năm nay. Do sự buông lỏng quản lý của chính quyền địa phương và trước sức hút của lợi nhuận, vào thời cao điểm có lúc lên đến cả trăm người kéo về đây. Rừng bị đào bới tứ tung thành những hầm sâu từ 10 - 15m để lấy đất chứa vàng, sau đó đưa ra suối đãi, nên hàng chục hécta rừng phòng hộ của xí nghiệp Đăk Ha đã bị hủy hoại. Đó là chưa kể việc chặt phá cây rừng để làm lều trại, đun nấu... đã khiến cho rừng phòng hộ bị tàn phá, nguồn nước bị ô nhiễm nghiêm trọng. Ngoài ra, tình trạng mất an ninh chính trị và trật tự xã hội vùng nông thôn ở khu vực này cũng đang ở mức báo động.
Trao đổi với chúng tôi, ông Đàm Quang Trung - Chủ tịch UBND huyện Đăk Glong - cho biết, UBND huyện đã có văn bản chỉ đạo Công an và Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện phối hợp với các đơn vị liên quan tiến hành kiểm tra, truy quét, xử lý nghiêm các đối tượng khai thác vàng trái phép tại các địa điểm trên. Tuy nhiên, theo một cán bộ thường xuyên tham gia đoàn kiểm tra, nhiều khả năng “vàng tặc” đã được bảo kê. Bằng chứng là mỗi năm chỉ có 1 - 2 lần truy quét, nhưng lần nào đoàn kiểm tra ra quân thì các ông chủ bãi vàng đều biết trước, nên kịp thời tẩu tán phương tiện, máy móc vào rừng. Sau khi đoàn kiểm tra rút, hoạt động khai thác vàng được tái lập. Thậm chí, có lần đoàn kiểm tra chưa vào tận nơi thì một số thành viên trong đoàn nhận được điện thoại xin “đừng truy quét”...
Thiết nghĩ, cơ quan chức năng địa phương cần có biện pháp kiên quyết hơn nữa trong việc xử lý các “đầu nậu” đào vàng trái phép ở đây.
Thành Uyên (CATP)