Do chính quyền địa phương quản lý lỏng lẻo, đã có một diện tích lớn rừng ở huyện Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam bị lâm tặc băm nát để đào vàng. Vấn đề nghiêm trọng tới mức mới đây, Chủ tịch UBND tỉnh, ông Lê Phước Thanh đã phải ký thông báo tạm dừng cấp mới giấy phép thăm dò, khai thác khoảng sản trong toàn tỉnh để rà soát, chấn chỉnh.
Gần đây, Phước Sơn nổi lên như điểm nóng phá rừng của Quảng Nam. Không ít doanh nghiệp khai thác vàng đã tự tiện mở đường xâm hại vào rừng đặc dụng. Trên chặng đường cuốc bộ vào nơi khai thác vàng của một doanh nghiệp ở thôn 5, xã Phước Hòa, chúng tôi đã chứng kiến không ít những phách gỗ mới xẻ nằm la liệt. Nhiều cây cổ thụ cũng sắp bị trốc gốc từ hệ lụy của việc mở đường.
 |
| Rừng chết khô vì bị phá. |
Cán bộ tiếp tay phá rừng
Trong 5 năm trở lại đây, trên địa bàn huyện Phước Sơn, lực lượng chức năng của tỉnh và huyện đã xử phạt 4 doanh nghiệp khai thác vàng vi phạm các quy định bảo vệ môi trường; 245 đối tượng, với số tiền gần 4 tỷ đồng; tịch thu gần 2.000 m3 gỗ các loại; xử lý hình sự 17 vụ liên quan đến phá rừng. Đáng ngại hơn, một số cán bộ, đảng viên đã tiếp tay cho lâm tặc phá rừng. Trong khoảng thời gian này, có đến 24 trường hợp cán bộ, đảng viên bị xử lý về mặt đảng và chính quyền vì đã sai phạm trong khâu quản lý, bảo vệ rừng.
Thừa nhận trách nhiệm chưa quản lý, chỉ đạo tốt khâu bảo vệ rừng cũng như quản lý khoáng sản, ông Phạm Thế Quyền, Chủ tịch UBND huyện Phước Sơn, phân trần: “Việc quy hoạch chi tiết 3 loại rừng (rừng đặc dụng, phòng hộ và sản xuất) chưa phù hợp ở nhiều nơi, do diện tích rừng đặc dụng chiếm quá nhiều, trong khi rừng sản xuất lại ít ỏi. Chưa kể hiện nay các ban quản lý rừng đặc dụng, lâm trường nắm rất nhiều diện tích, quản lý không xuể”.
Một cán bộ ngành chức năng huyện cho biết, bản chất của việc phá rừng, khai thác vàng trái phép trong thời gian qua là việc chính quyền cấp xã lơ là, lỏng lẻo, thiếu trách nhiệm trong công tác quản lý. “Dù có truy quét bao nhiêu lần nhưng chính quyền xã thiếu hợp tác, thì vẫn khó giữ được rừng và khoáng sản, vàng”, vị cán bộ này cho hay.
 |
| Bản chất của việc phá rừng, khai thác vàng trái phép là do chính quyền cấp xã lơ là? |
Tràn lan vàng “thổ phỉ”
Mới đây, ông Trần Kim Hùng, Phó chủ tịch HĐND tỉnh Quảng Nam đã dẫn đầu đoàn kiểm tra về làm việc với Ban thường vụ Huyện ủy Phước Sơn về vấn đề phá rừng trái phép để đào vàng. Theo thống kê, 5 năm trở lại đây, trên địa bàn huyện có đến 18 doanh nghiệp được cấp giấy phép khai thác vàng. Tuy nhiên, đến nay chỉ còn 14 doanh nghiệp đang hoạt động, với tổng diện tích đất đã đưa vào khai thác gần 200 ha. Trong số này, chỉ có duy nhất 1 doanh nghiệp sử dụng công nghệ khai thác hiện đại, quy mô lớn, còn lại đều khai thác nhỏ lẻ, thiếu đồng bộ.
Để dẹp bỏ các bãi vàng thổ phỉ, địa phương đã cấp phép cho các doanh nghiệp khai thác. Tuy nhiên, vì quản lý lỏng lẻo, không thường xuyên kiểm tra sau khi cấp phép nên đã xảy ra nhiều hệ lụy: nhiều doanh nghiệp không thực hiện đúng cam kết bảo vệ môi trường; các điều kiện sử dụng chất nổ, hoàn thổ mặt bằng sau khi khai thác... Ngoài ra, nạn khai thác vàng sa khoáng diễn ra tràn lan cũng đã gây thất thoát không nhỏ nguồn tài nguyên. Tại nhiều nơi, chính quyền địa phương gần như chưa ngăn chặn được việc trao đổi, mua bán đất để khai thác vàng trái phép. Nguy hiểm hơn, việc sử dụng lén lút chất độc cyanua để đào đãi vàng đã hủy hoại nguồn lợi thủy sinh, gây nhiễm độc nguồn nước…
Trước thực trang trên, mới đây, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam Lê Phước Thanh đã ký thông báo tạm dừng cấp mới giấy phép khai thác khoáng sản trong toàn tỉnh; dừng cho phép xuất khẩu cát trắng thô, để dành ưu tiên phục vụ nguyên liệu cho các nhà máy chế biến trên địa bàn. Thông báo cũng nêu rõ, nơi nào để xảy ra khai thác khoáng sản trái phép thì nơi đó chủ tịch UBND huyện phải chịu trách nhiệm trước chủ tịch UBND tỉnh; xử lý thật nghiêm các trường hợp bảo kê, bao che cho hoạt động khai thác khoáng sản trái phép và thiếu trách nhiệm trong việc quản lý.